Mẹ Nguyễn Thị Thứ - Biểu tượng hy sinh bất tử của Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết nên không chỉ bởi những chiến công hiển hách trên chiến trường, mà còn bởi sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ ở hậu phương. Trong số những người mẹ vĩ đại ấy, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904 - 2010, quê ở thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) chính là một biểu tượng bất tử. Suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ, ngôi nhà tranh nhỏ bé của gia đình Mẹ đã gánh chịu nỗi đau tột cùng khi có tới 12 người thân yêu – bao gồm 9 người con trai ruột, 1 người con rể và 2 cháu ngoại – lần lượt ngã xuống vì nền độc lập của Tổ quốc. Dù phải liên tiếp nhận những tấm giấy báo tử xé lòng, Mẹ vẫn đứng vững như ngọn núi vững chãi, trở thành chỗ dựa tinh thần to lớn cho các thế hệ chiến sĩ.

Sinh ra và trưởng thành trên mảnh đất miền Trung nắng gió, cuộc đời Mẹ gắn liền với ruộng đồng lam lũ và những bờ cát trắng. Khi gác lại hạnh phúc riêng để cùng ông Lê Tự Trị gánh vác gia đình đông con, Mẹ không ngờ rằng mái nhà tranh của mình sau này lại trở thành một "pháo đài lòng dân" kiên cường đến thế. Lần lượt từ thời chống Pháp đến chống Mỹ, những người con trai của Mẹ nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của quê hương đã nối gót nhau ra trận. Nỗi đau ập đến khi người con trai thứ ba Lê Tự Xuyến hy sinh vào năm 1948, và chỉ trong vòng một tháng ngắn ngủi sau đó, hai người con tiếp theo là Lê Tự Hàn và Lê Tự Hãn cũng anh dũng nằm lại chiến trường. Nỗi tang thương ấy chưa kịp nguôi ngoai thì chiến tranh tàn khốc lại tiếp tục cướp đi các anh Lê Tự Lem, Lê Tự Nự, Lê Tự Mười, Lê Thượng Trịnh và hai người cháu ngoại cùng người con rể thân yêu. Bi kịch đau đớn nhất đến vào đúng ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi cả nước đang vỡ òa trong niềm vui thống nhất thì người con cả Lê Tự Truyện đã ngã xuống ngay tại cửa ngõ Sài Gòn trước giờ chiến thắng chỉ vài tiếng đồng hồ.

Đứng vững trước giông bão cuộc đời, Mẹ Thứ không chọn cách gục ngã trước số phận. Mẹ âm thầm biến những giọt nước mắt thành hành động, cùng con gái cả Lê Thị Trị đào những căn hầm bí mật ngay dưới bóng tre, gốc mít trong vườn nhà để nuôi giấu cán bộ. Suốt những năm tháng chiến tranh càn quét, Mẹ vừa làm nhiệm vụ cảnh giới, vừa tự tay nấu những nồi cơm đồng nghi ngút khói để tiếp tế cho bộ đội dưới hầm. Ngọn đèn dầu nhỏ bên ô cửa sổ nhà Mẹ đã trở thành ngôi sao dẫn đường, là ám hiệu an toàn cho biết bao chiến sĩ Khu 5 giữa đêm đông lạnh giá. Khi được một phóng viên nước ngoài hỏi về lý do vì sao vẫn tiếp tục động viên các con ra trận dù đã mất đi quá nhiều người thân, Mẹ đã điềm đạm trả lời bằng một chân lý giản dị của lòng yêu nước: "Không có gì quý hơn độc lập tự do."

Sự hy sinh phi thường của Mẹ đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân trang trọng tri ân thông qua danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được phong tặng vào năm 1994. Hình ảnh của Mẹ cũng chính là nguồn cảm hứng để xây dựng nên Quần thể tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại tại Quảng Nam. Mẹ đã rời xa cõi tạm vào năm 2010 ở tuổi 106, nhưng ngọn lửa tinh thần và lòng yêu nước nồng nàn của Mẹ vẫn luôn rực cháy. Đối với thế hệ trẻ ngày nay, cuộc đời của Mẹ Thứ chính là một bài học lịch sử vô giá bằng xương bằng máu. Noi gương sự hy sinh cao cả của cha anh, tuổi trẻ hôm nay luôn khát khao được cống hiến, biến những hoài bão thanh xuân thành hành động thiết thực để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với mảnh đất tự do mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi cả thanh xuân để gìn giữ.