MẸ NGUYỄN THỊ THỨ - BIỂU TƯỢNG VĨNH HẰNG CỦA MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG

ĐỀ ÁN "CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA"

ĐỀ TÀI: MẸ NGUYỄN THỊ THỨ - BIỂU TƯỢNG VĨNH HẰNG CỦA MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG

Họ và tên: Hoàng Thị Quỳnh Anh

Lớp: K50A Sư phạm Ngữ văn

Mã SV: 247140217003

Đơn vị: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

MỤC LỤC

I.Mở đầu

II. Chân dung của người Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ

III.Nỗi đau mất mát tột cùng và sự hiến dâng trọn vẹn cho Tổ quốc với chín lần tiễn con ra trận

IV. Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ - biểu tượng của lòng yêu nước, đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam

V.Lời kết

VI. Tài liệu tham khảo

I.Mở đầu

Trong suốt hai cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân, đế quốc Mỹ xâm lược hàng nghìn, hàng vạn người mẹ Việt Nam lần lượt tiễn hết người con này đến người con khác ra trận... cho tới khi đất nước hòa bình, còn mấy ai trở về với mẹ.Những người mẹ Việt Nam anh hùng bằng xương, bằng thịt, có thật trên cuộc đời này, mà chẳng khác nào huyền thoại. Những người mẹ – hiện lên như một biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, đức hy sinh thầm lặng và tinh thần kiên cường, bất khuất. Các Mẹ đã âm thầm gánh trên vai nỗi đau mất mát tột cùng, tiễn những người con thân yêu ra chiến trường để giữ gìn nền độc lập, tự do cho dân tộc. Trong số đó, có Mẹ Nguyễn Thị Thứ ở Quảng Nam “trung dũng kiên cường, đi đầu diệt Mỹ”. Cuộc đời Mẹ Thứ là bản anh hùng ca thầm lặng nhưng vĩ đại, đại diện cho đức hy sinh vô bờ bến và tình mẫu tử thiêng liêng hòa quyện trọn vẹn vào tình yêu Tổ quốc.

II.Chân dung của người Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904 – 10 tháng 12 năm 2010), quê xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn , tỉnh Quảng Nam. Người phụ nữ có nhiều con cháu hy sinh nhất trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ ( từ năm 1948 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975). Mẹ giàu truyền thống yêu nước và hiếu học, chồng Mẹ là cụ Lê Tự Trị, một người dân kiên cường bám trụ quê hương trong những năm tháng chiến tranh. Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ được lấy làm nguyên mẫu xây dựng tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại tỉnh Quảng Nam nhân dịp 60 năm Ngày Thương binh, liệt sĩ.

Tượng đài mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ  (Ảnh: sưu tầm)

Trong hai cuộc Chiến tranh chống Pháp chống Mỹ, tại khu vườn của nhà mẹ có 5 hầm bí mật, nơi mẹ và con gái đầu Lê Thị Trị nuôi giấu nhiều cán bộ, bộ đội, du kích Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Trên miệng hầm, mẹ thả hàng chục con bò ăn cỏ ngay trong vườn. Lúc không có quân đối phương, mẹ Thứ và các con hé mở cửa hầm để mọi người dễ thở, khi có động thì lại giả vờ đi coi bò để chỉnh sửa, ngụy trang lại miệng hầm. Trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, mẹ động viên chồng con lên đường chiến đấu. Mẹ Thứ có 12 người con (11 trai và 1 gái) thì 9 con trai hy sinh. Con đầu và cũng là con gái duy nhất - bà Lê Thị Trị là thương binh, cũng được trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng khi có chồng và 2 con gái là liệt sĩ. Như vậy gia đình mẹ Thứ có 12 liệt sĩ.

Tượng bán thân Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (Nguồn: sưu tầm)

Ngôi nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ ở xóm Rừng, thôn Thanh Quýt 2, phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là Khối phố Thanh Quýt 2, phường An Thắng, TP Đà Nẵng) giờ đã trở thành di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Nơi đây không đơn thuần là một nơi lưu giữ kỷ vật ghi dấu nỗi đau của một người mẹ mà còn là minh chứng cho lòng yêu nước bất diệt, sức mạnh tinh thần và sự bền bỉ của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh, là nơi để ta biết dừng lại, cúi đầu tri ân, và bước tiếp vững vàng với lòng biết ơn sâu sắc trong tim. Và rằng, biết ơn – không chỉ là lời nói, mà còn là cách sống, là trách nhiệm giữ gìn và tiếp nối những giá trị thiêng liêng mà thế hệ cha ông để lại. Trong dòng chảy hiện đại, Di tích Nhà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ nhắc nhở mỗi người Việt Nam về một giai đoạn lịch sử không thể lãng quên – nơi lòng mẹ và lòng dân hòa quyện thành sức mạnh của một dân tộc. Qua những di sản đó thế hệ ngày nay có thêm sự hiểu biết và sự trân trọng lối sống tốt đẹp của ông cha. Đây cũng là niềm tự hào của cả dân tộc bởi một truyền thống cách mạng lâu đời vẫn được gìn giữ nguyên vẹn. Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã qua đời hồi 1 giờ 40 phút ngày 10 tháng 12 năm 2010, thượng thọ 106 tuổi, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Điện Bàn ở xã Điện Thắng Trung. Sự ra đi của Mẹ là niềm thương tiếc to lớn đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân cả nước, rất nhiều lãnh đạo cấp cao đã đến dự viếng tang lễ,nhiều tờ báo đã cập nhật thông tin về tiểu sử và tang lễ của bà, đặc biệt là Báo Nhân dân. Từ tháng 12 năm 2011, tại thị trấn Vĩnh Điện, huyện Điện Bàn có con đường tên là Mẹ Thứ.

Ngôi nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ (Nguồn: Báo Công an)

III.Nỗi đau mất mát tột cùng và sự hiến dâng trọn vẹn cho Tổ quốc với chín lần tiễn con ra trận.

“Hiếm có người mẹ nào trên thế giới này mang nhiều nỗi đau và sự hy sinh cho Tổ quốc như mẹ Thứ. Trong chống Pháp và Mỹ, mẹ Thứ lần lượt nhận 9 giấy báo tử của 9 con trai và nhận tin con rể cùng 2 cháu ngoại hy sinh.Ngày 18-6-1948, anh Lê Tự Xuyến - chiến sĩ giao liên bị Pháp bắn tại đầu làng. Nửa tháng sau, ngày 5-10-1948, con trai Lê Tự Hàn Anh hy sinh khi làm nhiệm vụ tải thương. 10 ngày sau, con trai Lê Tự Hàn Em ngã xuống trong trận chống càn. Con trai Lê Tự Lem tròn 20 tuổi hy sinh trong lúc chiến đấu ở huyện nhà vào tháng 4-1954. Trong vòng 6 năm, mẹ Thứ mất 5 người con, đau thương dồn dập nhưng cứ khi con trưởng thành, mẹ lại động viên, tiễn con ra chiến trường. Tháng 9-1966, con trai Lê Tự Nự hy sinh. Năm 1972, anh Lê Tự Mười và anh Lê Tự Trịnh hy sinh. Năm 1974, anh Lê Tự Thịnh - Ðại đội trưởng bộ đội ở huyện Duy Xuyên hy sinh trong lần chỉ huy đơn vị đánh đồn giặc. Con trai cả Lê Tự Chuyển - chiến sĩ biệt động Sài Gòn hy sinh vào 9 giờ ngày 30-4-1975 ngay trên cầu Rạch Chiếc ở cửa ngõ vào Sài Gòn, chỉ trước vài giờ đất nước thống nhất.Con rể của mẹ là Ngô Tường (chồng của mẹ VNAH Lê Thị Trị) tham cách mạng từ thời chống Pháp, bị giặc Mỹ bắt năm 1956, bị tra tấn cho đến lúc tử vong, được công nhận là liệt sĩ. Mẹ Thứ còn 2 cháu ngoại (con gái của mẹ Trị) là Ngô Thị Điểu bị giặc Mỹ bắt tra hỏi, hy sinh tháng 8-1970 và Ngô Thị Cúc hy sinh trong lần công tác vào vùng địch hậu năm 1973”… Như vậy, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã 9 lần tiễn con ra trận và 9 lần mẹ khóc thầm lặng lẽ mỗi khi được tin báo con mẹ đã hy sinh, trở thành người mẹ có nhiều con hy sinh nhất trong cả hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc trong 30 năm chiến tranh.Mẹ Nguyễn Thị Thứ bên mâm cơm với 9 bát, 9 đôi đũa và lư hương tưởng nhớ 9 con liệt sỹ nhân ngày Thương binh - Liệt sỹ 27-7.

Nguồn: Báo Công an

Sự mất mát, hy sinh của gia đình mẹ Thứ không có bút mực nào diễn tả hết. Nhiều cựu lãnh đạo, cán bộ vẫn còn kể câu chuyện, vào năm 1998 khi một đoàn khách nước ngoài về thăm mẹ Thứ, một nhà báo, cựu chiến binh người Hàn Quốc đã hỏi mẹ: “Thưa bà, với quan niệm người Á Đông, con cái là phúc lộc, là tài sản. Khi người con thứ tư, thứ năm tử trận, tại sao bà vẫn tiếp tục động viên những người con khác ra mặt trận”?. Mẹ Thứ điềm tĩnh trả lời: “Ở nước tôi, Cụ Hồ đã dạy là “Không có gì quý hơn độc lập tự do” nên cứ là người Việt Nam, trong đó có các con, các cháu tôi đều sẵn sàng chiến đấu, hy sinh để giành lấy độc lập, tự do. Nếu còn chiến tranh, các con tôi, rồi cháu tôi vẫn sẽ tiếp tục ra trận để giành độc lập, tự do, bình yên mà hôm nay chúng tôi đang hưởng”. Người cựu chiến binh Hàn Quốc sững người, rưng rưng nước mắt rồi thấp người xuống, cầm tay xin lỗi mẹ…

IV. Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ - biểu tượng của lòng yêu nước, đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Quốc hội Việt Nam trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng vào ngày 17 tháng 12 năm 1994. Khi đến thăm bà, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã cầm tay bà và nói: "Mẹ đã tiếp thêm nghị lực cho chúng con vững bước. Mẹ là Mẹ Việt Nam". Trân trọng với những gì các Bà mẹ VNAH đã cống hiến cho Tổ quốc, cho nhân dân, năm 2004, Đảng và Nhà nước đồng ý xây dựng quần thể tượng đài Bà mẹ VNAH. Ngày 27-7-2009, công trình được khởi công tại núi Cấm (thôn Phú Thạnh, xã Tam Phú, TP.Tam Kỳ, Quảng Nam) rộng 150.000m2 (15ha); hoàn thành ngày 24-3-2015. Đây là tượng đài Bà mẹ VNAH lớn nhất nước. Đặc biệt, công trình lấy nguyên mẫu từ mẹ Nguyễn Thị Thứ. Với ý tưởng: Mẹ là suối nguồn bao la vô tận, là linh hồn đất nước. Mẹ sinh ra từ mảnh đất anh hùng, rồi sinh ra những người con anh hùng và sẽ lại hoá thân vào đất, vào non nước Việt Nam. Mẹ sẽ sống mãi ngàn đời, vẫn tiếp thêm nguồn sức mạnh mẽ cho các thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Từ lâu, Mẹ Thứ đã trở thành một biểu tượng đặc biệt trong lòng đồng bào và chiến sĩ cả nước. Mẹ là một trong những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng có sự hy sinh lớn nhất và cũng sống thọ nhất. Cuộc đời của Mẹ đã đi vào thơ ca, nhạc họa và nhiều tác phẩm nghệ thuật khác. Nhà thơ Lê Anh Dũng từng viết:

“Thời gian xin đừng trôi mau

Mẹ bây chừ mây trắng trên đầu...”

Ông Lê Tự Thận nhớ lại hôm tiễn Mẹ về nơi an nghỉ cuối cùng, rất đông người dân từ khắp mọi miền đất nước đã về xóm Rừng để thắp nén nhang tiễn biệt. Với nhiều người, đó không chỉ là lễ tiễn đưa một Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, mà còn là dịp để bày tỏ lòng biết ơn đối với thế hệ những người mẹ đã âm thầm hy sinh cho độc lập dân tộc.Mẹ Thứ đã đi theo các con của Mẹ. Nhưng trong căn nhà nhỏ ở khối phố Thanh Quýt 2, hình bóng của Mẹ vẫn hiện hữu qua từng di ảnh, từng nén hương, từng câu chuyện được người dân địa phương kể lại cho con cháu nghe. Bước vào căn nhà ấy, nhìn 9 ngọn nến tượng trưng cho 9 người con liệt sĩ của Mẹ, mỗi người đều cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình hôm nay.

Mẹ Thứ là biểu tượng của đức hy sinh, của lòng yêu nước và sức chịu đựng bền bỉ, phi thường của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Cuộc đời của Mẹ nhắc nhở các thế hệ hôm nay về cái giá to lớn của độc lập, tự do và về trách nhiệm giữ gìn những giá trị mà biết bao thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng máu xương để giành lại. Cũng bởi thế mà tượng đài Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam, lấy nguyên mẫu từ Mẹ Thứ, không chỉ là công trình nghệ thuật tưởng niệm, mà còn thể hiện khát vọng hòa bình, sự tri ân đối với những người mẹ đã dành trọn cuộc đời cho đất nước. Họa sĩ Đinh Gia Thắng, tác giả tượng đài, từng nhận xét rằng Mẹ Thứ có vẻ đẹp rất đặc biệt, dung dị, nhân hậu nhưng có nghị lực lớn lao của người phụ nữ Việt Nam.

Những năm gần đây, nhiều người từ khắp mọi miền đất nước đã tìm về tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng ở Quảng Nam với niềm xúc động và sự thành kính. Họ đến để tưởng nhớ Mẹ Thứ, cũng là để nhắc mình không bao giờ quên sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, cùng những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng trên dải đất hình chữ S anh hùng này.

Nguồn: qdnd.vn

V.Lời kết:

Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ không chỉ là một câu chuyện lịch sử, mà đã trở thành bản anh hùng ca bất tử về lòng yêu nước, đức hy sinh thầm lặng và tình mẫu tử thiêng liêng. Với chín lần tiễn con ra trận, chín lần lặng lẽ khóc thương khi nhận giấy báo tử của chín người con trai, Mẹ Thứ đã gánh chịu những mất mát tột cùng để hiến dâng trọn vẹn cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc. Mẹ Thứ sẽ mãi là minh chứng sáng ngời cho sức mạnh tinh thần và chí khí bất khuất của người phụ nữ Việt Nam.Mẹ Thứ đã đi xa, nhưng hình tượng của Mẹ vẫn sống mãi trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam lấy nguyên mẫu từ Mẹ, cùng ngôi nhà di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh không chỉ là sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân, mà còn là “địa chỉ đỏ” nhắc nhở thế hệ hôm nay không bao giờ được lãng quên cái giá đắt giá của hòa bình. Đứng trước di sản thiêng liêng ấy, lòng biết ơn cần phải được chuyển hóa thành trách nhiệm và hành động thiết thực. Hình bóng Mẹ Nguyễn Thị Thứ vẫn luôn là ngọn đuốc soi đường, tiếp thêm sức mạnh để thế hệ trẻ hôm nay nỗ lực học tập, cống hiến và bảo vệ vững chắc những giá trị độc lập, tự do mà biết bao thế hệ cha anh đã đổi bằng máu xương.

VI.Tài liệu tham khảo

1. Báo Quân đội nhân dân (2026), Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ - Biểu tượng của lòng yêu nước, đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam.

2. Tạp chí Văn hóa và Phát triển (2024), Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

3. Huỳnh Thị Kim Loan (2025), Di tích lịch sử - văn hóa nhà Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ: Nơi lưu dấu tình yêu nước và sự hy sinh, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ.