Mẹ Nguyễn Thị Thứ – Chín bộ bát đũa, một đời mẹ đợi con

CHÍN BỘ BÁT ĐŨA, MỘT ĐỜI MẸ ĐỢI CON

Có một bức ảnh không ghi lại tiếng súng, không có chiến trường hay bom đạn, nhưng vẫn khiến người xem lặng đi. Trong ảnh, một người mẹ già ngồi trước mâm cơm cúng với chín bộ bát đũa được xếp ngay ngắn. Những chỗ ấy dành cho chín người con trai đã hy sinh, không còn cơ hội trở về bên Mẹ.

Người mẹ trong bức ảnh Đợi con về của nhà báo Trần Hồng chính là Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ – người phụ nữ đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và sự hy sinh trong lịch sử Việt Nam.

[Bức ảnh “Đợi con về” do nhà báo Trần Hồng thực hiện, ghi lại Mẹ Thứ trước mâm cơm với chín bộ bát đũa]

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, quê ở thôn Thanh Quýt, vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam. Trong cuộc đời làm mẹ, bà sinh được 12 người con, gồm 11 con trai và một con gái.

Chiến tranh đã khiến gia đình Mẹ phải chịu những mất mát khó có thể diễn tả bằng lời. Trong hai cuộc kháng chiến, chín người con trai, một người con rể và hai cháu ngoại của Mẹ lần lượt hy sinh. Người con gái Lê Thị Trị cũng được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng vì có chồng và hai con là liệt sĩ.

Nhưng câu chuyện về Mẹ Thứ không chỉ có những lần tiễn biệt và đợi chờ.

[Mẹ Thứ (lúc sinh thời) với chín ngọn nến tưởng niệm chín người con của mẹ đã hy sinh trong chiến tranh - Ảnh: Vũ Công Điền]

Trong những năm tháng chiến tranh, ngôi nhà nhỏ ở xóm Rừng, Thanh Quýt, từng là nơi nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Mẹ cùng gia đình đào năm căn hầm bí mật trong khu vườn, dùng cây cối và đàn bò để che giấu lối vào. Mỗi khi có nguy hiểm, sự bình tĩnh và khéo léo của Mẹ đã góp phần bảo vệ những người đang hoạt động bí mật.

[Ngôi nhà Mẹ Nguyễn Thị Thứ tại Thanh Quýt, nơi từng nuôi giấu cán bộ và chiến sĩ cách mạng]

Từng người con ra đi, từng tin dữ trở về, nhưng Mẹ vẫn bền bỉ cùng gia đình đóng góp cho cách mạng. Những đau thương riêng không làm Mẹ từ bỏ lòng tin vào ngày đất nước hòa bình.

Theo tư liệu Báo Quân đội nhân dân, trong năm 1948, gia đình Mẹ liên tiếp đón nhận tin ba người con hy sinh. Đến năm 1954 và những năm kháng chiến tiếp theo, những mất mát vẫn tiếp diễn. Người con trai hy sinh cuối cùng vào đúng ngày 30/4/1975, khi đất nước đi đến thời khắc thống nhất.

Hòa bình đã đến, nhưng với Mẹ, niềm vui đoàn tụ không còn trọn vẹn.

Trong một lần đến thăm Mẹ năm 2001, nhà báo Trần Hồng đã ghi lại khoảnh khắc Mẹ ngồi trước mâm cơm cúng với chín bộ bát đũa dành cho các con. Bức ảnh được biết đến với tên gọi Đợi con về, trở thành một hình ảnh đặc biệt về tình mẫu tử và những mất mát do chiến tranh để lại.

Không cần những lời kể bi thương, chỉ một mâm cơm giản dị cũng đủ giúp người xem cảm nhận nỗi nhớ thương âm thầm mà Mẹ mang theo suốt cuộc đời.

[Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Tam Kỳ, được xây dựng theo nguyên mẫu chân dung Mẹ Nguyễn Thị Thứ]

Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ qua đời năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi. Hình ảnh của Mẹ được chọn làm nguyên mẫu cho công trình Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam.

Ngày hôm nay, khi nhìn lại bức ảnh chín bộ bát đũa, chúng ta không chỉ nhớ về một người mẹ đã chịu nhiều mất mát, mà còn hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình.

Bởi phía sau cuộc sống bình yên của mỗi thế hệ là biết bao câu chuyện về những con người đã cống hiến, hy sinh và cả những người mẹ dành trọn cuộc đời để yêu thương, chờ đợi.