MẸ NGUYỄN THỊ THỨ - CHÍN NGƯỜI CON MÃI KHÔNG TRỞ VỀ
Ở vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam, có một người mẹ mà cuộc đời đã trở thành biểu tượng của tình thương và sự hy sinh. Đó là Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ, sinh năm 1904. Qua hai cuộc kháng chiến, chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại của Mẹ đã lần lượt ra trận rồi hy sinh. Đằng sau những con số ấy là những người thân yêu mà Mẹ suốt đời thương nhớ.
Câu chuyện về Mẹ có thể bắt đầu từ một hình ảnh rất đỗi bình thường: một ngọn đèn nhỏ trong đêm.
Trong những năm chiến tranh, gia đình Mẹ che chở cán bộ, chiến sĩ hoạt động cách mạng. Khu vườn có năm căn hầm bí mật. Cây cối và đàn bò được dùng để ngụy trang, bảo vệ những người đang ẩn náu. Khi tình hình an toàn, ánh đèn bên bàn thờ trở thành tín hiệu để bộ đội biết có thể đi về hoạt động.
Một ngọn đèn bé nhỏ, nhưng mang theo trách nhiệm lớn lao. Giữa chiến tranh, việc nuôi giấu cán bộ có thể đem đến hiểm nguy cho cả gia đình. Mẹ vẫn góp sức bằng những việc âm thầm như thế. Tình thương trong mái nhà của Mẹ được mở rộng tới những người đang chiến đấu vì quê hương.
Rồi chiến tranh mang đến những mất mát liên tiếp.
Năm 1948, người con trai Lê Tự Xuyến hy sinh khi làm nhiệm vụ giao liên. Chỉ trong khoảng bốn tháng của năm ấy, Mẹ đã mất ba người con. Những năm sau, tin buồn vẫn tiếp tục đến. Đến ngày 30 tháng 4 năm 1975, người con trai cả Lê Tự Chuyển, một chiến sĩ biệt động Sài Gòn, cũng hy sinh khi làm nhiệm vụ dẫn đường cho quân giải phóng. Ngày đất nước thống nhất đã đến, nhưng gia đình Mẹ vẫn phải nhận thêm một nỗi đau. nxbcongthuong.vn
Khi nghe kể đến đây, chúng ta hãy nghĩ về một điều rất gần gũi: mỗi ngày đi học về, các em thường được gặp mẹ, được kể chuyện lớp, được ngồi ăn cùng gia đình. Những điều tưởng như bình thường ấy lại là niềm mong mỏi không thể thành hiện thực đối với nhiều gia đình trong chiến tranh.
Với Mẹ Thứ, hòa bình đến cùng sự vắng mặt của những người con. Các anh đã góp phần làm nên ngày đoàn tụ cho biết bao gia đình, còn chỗ ngồi của các anh trong nhà Mẹ thì mãi để trống.
Người con gái của Mẹ là bà Lê Thị Trị cũng trải qua những mất mát rất lớn: chồng và hai người con của bà đều là liệt sĩ. Bà cũng được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Trong cùng một gia đình, hai thế hệ người mẹ đã phải chịu những cuộc chia xa không ngày gặp lại.
Năm 2001, nhà báo Trần Hồng đến thăm và ghi lại hình ảnh Mẹ ngồi trước mâm cơm cúng. Trước mặt Mẹ là chín bộ bát đũa được xếp ngay ngắn, dành cho chín người con trai đã hy sinh. Bức ảnh được biết đến với tên gọi “Đợi con về”.
Chín chiếc bát. Chín đôi đũa. Những đồ vật quen thuộc của một bữa cơm gia đình bỗng khiến người xem lặng đi.
Bữa cơm vốn là lúc mọi người sum họp, hỏi han nhau sau một ngày xa cách. Nhưng trước mâm cơm ấy, người mẹ già không thể nghe các con kể chuyện, không thể nhìn các con ăn một bữa cơm đoàn viên. Những bộ bát đũa được đặt xuống như giữ lại chỗ ngồi cho từng người con trong gia đình.
Nhìn bức ảnh, ta hiểu rằng năm tháng có thể trôi qua rất lâu, nhưng tình thương của mẹ vẫn ở đó. Người con dù đã trưởng thành, dù đi xa đến đâu, trong lòng mẹ vẫn luôn là đứa con mình từng chăm sóc.
Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời năm 2010. Hình ảnh của Mẹ được chọn làm nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại Quảng Nam. Qua hình tượng ấy, các thế hệ sau tưởng nhớ Mẹ và biết bao bà mẹ đã hiến dâng những người thân yêu cho đất nước.
