Mẹ Nguyễn Thị Thứ - huyền thoại bất tử
Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ đã trở thành một huyền thoại đẹp về lòng yêu nước, đức hy sinh và ý chí kiên cường của người phụ nữ Việt Nam. Mẹ là người có số lượng thân nhân hy sinh vì Tổ quốc nhiều bậc nhất cả nước, với 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại đã anh dũng hy sinh trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, tại thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Năm 18 tuổi, Mẹ kết hôn với ông Lê Tự Trị. Hai năm sau, Mẹ sinh người con đầu lòng là chị Lê Thị Trị (thường gọi là Hai Trị). Sau đó, Mẹ sinh tổng cộng 12 người con, gồm 1 người con gái và 11 người con trai.
Cuộc sống của gia đình Mẹ vốn đã nhiều khó khăn, vất vả. Thế nhưng khi Tổ quốc lâm nguy, Mẹ đã lần lượt động viên các con lên đường tham gia kháng chiến. Người con gái lớn ở lại cùng Mẹ vừa lao động sản xuất, vừa đào hầm bí mật, nuôi giấu cán bộ, du kích và bộ đội hoạt động ngay tại quê nhà.
Nỗi đau lớn nhất của cuộc đời Mẹ là phải chứng kiến từng người con lần lượt ngã xuống vì độc lập của dân tộc.
Ngày 18/6/1948, người con trai thứ hai là Lê Tự Xuyến, chiến sĩ giao liên, hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Chưa đầy bốn tháng sau, liên tiếp hai người con khác là Lê Tự Hàn Anh và Lê Tự Hàn Em cũng anh dũng hy sinh. Chỉ trong một thời gian ngắn, Mẹ phải tiễn ba người con về với đất mẹ.
Đầu tháng 4/1954, người con trai Lê Tự Lem, khi vừa tròn 20 tuổi và đang phục vụ trong lực lượng bộ đội huyện, tiếp tục hy sinh trong chiến đấu.
Chiến tranh vẫn chưa dừng lại những mất mát. Tháng 9/1966, người con Lê Tự Nự hy sinh. Đến năm 1972, hai người con khác là Lê Tự Mười và Lê Tự Trịnh lần lượt ngã xuống. Năm 1974, người con Lê Tự Thịnh, Đại đội trưởng bộ đội địa phương, hy sinh trong một trận đánh tại Duy Xuyên.
Đau đớn hơn cả là sáng 30/4/1975, chỉ vài giờ trước thời khắc đất nước hoàn toàn giải phóng, người con trai cả của Mẹ là Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động Sài Gòn, đã anh dũng hy sinh trên cầu Rạch Chiếc khi làm nhiệm vụ. Ba mươi năm trường kỳ kháng chiến khép lại bằng chiến thắng của dân tộc, nhưng cũng là ba mươi năm Mẹ phải chịu nỗi đau "chín người con ra đi, không một người trở về".
Không chỉ có các con trai hy sinh, ông Ngô Tường, con rể của Mẹ, tham gia cách mạng từ thời kháng chiến chống Pháp, bị địch bắt năm 1956. Dù chịu nhiều cực hình tra tấn, ông vẫn một lòng giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng và hy sinh mà không tiết lộ bí mật của tổ chức.
Hai người cháu ngoại của Mẹ là Ngô Thị Cúc và Ngô Thị Điểu cũng sớm tham gia cách mạng. Chị Ngô Thị Cúc hy sinh năm 1973 trong một chuyến công tác vào vùng địch hậu. Chị Ngô Thị Điểu bị quân Mỹ bắt giữ, tra tấn và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.
Dẫu liên tiếp nhận những tin dữ, Mẹ Nguyễn Thị Thứ chưa bao giờ để nỗi đau làm lung lay niềm tin vào thắng lợi của cách mạng. Ngay trong khu vườn của gia đình, Mẹ cùng người con gái lớn đã đào 5 hầm bí mật dưới những bụi tre, gốc mít để nuôi giấu hàng nghìn lượt cán bộ, bộ đội và du kích. Trên miệng hầm, Mẹ khéo léo trồng cỏ để ngụy trang, hằng ngày vừa chăm bò, cắt cỏ, vừa âm thầm bảo vệ những người đang hoạt động cách mạng. Những căn hầm nhỏ ấy đã trở thành nơi che chở an toàn cho biết bao cán bộ trong suốt những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Với những cống hiến và hy sinh to lớn, ngày 17/12/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Để tri ân những người mẹ đã hiến dâng những điều thiêng liêng nhất cho Tổ quốc, ngày 27/7/2009, tỉnh Quảng Nam khởi công xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, xã Tam Phú, thành phố Tam Kỳ. Công trình được lấy nguyên mẫu từ hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Thứ và là tượng đài lớn nhất cả nước tôn vinh các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường, trường học và công trình mang tên Mẹ cũng được xây dựng như một sự tri ân đối với người mẹ đã trở thành biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và đức hy sinh.
Hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ là niềm tự hào của quê hương Quảng Nam mà còn là biểu tượng thiêng liêng của hàng vạn Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp đất nước. Cuộc đời của Mẹ nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, về sự hy sinh lớn lao của những người mẹ đã lặng lẽ dâng hiến những người thân yêu nhất cho độc lập, tự do của dân tộc. Đó sẽ mãi là nguồn động lực để tuổi trẻ Việt Nam tiếp tục sống có trách nhiệm, biết tri ân quá khứ và góp sức xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.
