MẸ NGUYỄN THỊ THỨ – HUYỀN THOẠI TẠC VÀO DÁNG HÌNH SÔNG NÚI

LỜI NÓI ĐẦU

Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, mỗi thời đại đều có những "đóa hoa lửa" rực cháy trên chiến trường, nhưng cũng có những đóa hoa lặng lẽ tỏa hương nơi hậu phương bằng đức hy sinh vô bờ bến.Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ca ngợi: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ”. Người cũng đã trao tặng tám chữ vàng: “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang” như một sự bảo chứng cho cốt cách của người phụ nữ Việt Nam qua mọi thời đại. Chính từ những giá trị cao quý ấy, khi lật lại những trang sử hào hùng của dân tộc để tìm kiếm một biểu tượng cho lòng yêu nước thầm lặng, tâm khảm em luôn dừng lại trước một người phụ nữ đất Quảng mộc mạc mà vĩ đại- Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Giữa muôn vàn những người con đã ngã xuống, em chọn viết về Mẹ không chỉ bởi Mẹ là hiện thân của sự chịu đựng phi thường, mà bởi câu chuyện của Mẹ chính là minh chứng sống động nhất cho sức mạnh của hậu phương – nơi niềm tin được dệt nên từ những nỗi đau không lời

Đến với cuộc thi “Câu chuyện thời hoa lửa”, em chọn viết về Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ – một người mẹ đã trở thành “Mẹ của những bà mẹ”.  Có người hỏi tại sao không phải là một vị tướng lẫy lừng hay một anh hùng trực tiếp cầm súng? Câu trả lời nằm ở sự “tận hiến”.  Nếu chiến tranh là những lát cắt của đạn bom, thì Mẹ Thứ chính là người gánh chịu những lát cắt đau đớn nhất lên chính da thịt và tâm hồn mình để giữ vững mạch sống cho dân tộc. Em viết về Mẹ với hy vọng có thể bắc một nhịp cầu cảm xúc, để thế hệ trẻ chúng em không chỉ nhìn lịch sử qua những con số khô khan, mà thấu cảm được cái giá của hòa bình qua những giọt nước mắt chảy ngược vào lòng của người mẹ đất Quảng.

I. "Trận tuyến" thầm lặng nơi góc vườn lụa

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, nay thuộc xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Quảng Nam những năm đầu thế kỷ XX là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nhưng cũng là nơi sớm phải đương đầu với quân xâm lược, chịu nhiều hy sinh, mất mát vô cùng to lớn. Trong bối cảnh ấy, cô gái dệt lụa hiền hậu xóm Rừng đã trưởng thành, kết duyên cùng ông Lê Tự Trị và sinh được 12 người con gồm 11 trai và 1 gái.

Cuộc đời Mẹ gắn liền với 106 năm thăng trầm của lịch sử, đi qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ trường kỳ. Tuy nhiên, Mẹ không chỉ đứng ở hậu phương chờ đợi. Ngay tại khu vườn nhà mình ở Điện Thắng Trung, Mẹ và con gái đầu Lê Thị Trị đã âm thầm xây dựng một "trận tuyến lòng dân" vững chắc với 5 căn hầm bí mật. Suốt những năm tháng ấy, Mẹ đã nuôi giấu, bảo vệ hàng trăm lượt cán bộ, bộ đội và du kích Giải phóng. Để bảo vệ những “đứa con cách mạng” dưới lòng đất, Mẹ khôn khéo chăn thả hàng chục con bò xung quanh miệng hầm để ngụy trang. Khi quân thù rút đi, Mẹ lại lặng lẽ hé mở nắp hầm cho các chiến sĩ dễ thở, khi phát hiện động tĩnh, Mẹ vờ đi chăn bò để chỉnh sửa lại lớp ngụy trang. Mẹ chính là một chiến sĩ thực thụ, chiến đấu bằng sự mưu trí và lòng bao dung vô hạn của người mẹ Việt Nam.

II. Những mốc son bi tráng: Chín lần tiễn đưa, một đời đau quặn

Sự hy sinh của Mẹ Thứ được khắc ghi qua những cột mốc thời gian đau xót, minh chứng cho sự tàn khốc của chiến tranh và bản lĩnh phi thường của Mẹ.

Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp, Mẹ đã phải nhận 4 giấy báo tử. Đau thương dồn dập nhất là năm 1948, khi chỉ trong vòng chưa đầy bốn tháng, Mẹ lần lượt mất đi ba người con trai: anh Lê Tự Xuyến, anh Lê Tự Hàn Anh và anh Lê Tự Hàn Em. Đến tháng 4/1954, người con trai Lê Tự Lem cũng ngã xuống khi vừa tròn tuổi 20. Nước mắt chưa kịp khô, Mẹ lại tiếp tục nén đau thương để những người con khác lên đường chiến đấu khi Tổ quốc gọi tên.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, nỗi đau của Mẹ vẫn chưa dừng lại. Lần lượt các anh Lê Tự Nự, Lê Tự Mười và Lê Tự Trịnh, Lê Tự Thịnh đã anh dũng hy sinh trên các chiến trường. Nhưng có lẽ, lát cắt đau đớn và ám ảnh nhất là câu chuyện về người con trai cả Lê Tự Chuyển – chiến sĩ biệt động Sài Gòn. Vào lúc 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, khi cả dân tộc đang reo hò trong niềm vui độc lập, thì anh Chuyển đã ngã xuống ngay tại cầu Rạch Chiếc ở cửa ngõ Sài Gòn. Mẹ đã nhận tin vui độc lập cùng với tin tang tóc cuối cùng ấy. Tổng cộng, gia đình Mẹ có 12 liệt sĩ, bao gồm 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại. Thật khó để có thể nói hết sức chịu đựng phi thường của một người phụ nữ khi phải đi qua những tang thương nghiệt ngã đến thế.

III. Di sản bất tử: Những đôi đũa bát không

Hình tượng của Mẹ Thứ đã vượt lên trên một số phận cá nhân để trở thành một biểu tượng trong lịch sử và tâm hồn Việt.

Hình 3.1 Mẹ Thứ bên mâm có chín cái bát, chín đôi đũa dành cho 9 người con của mẹ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến cứu nước

Biểu tượng ám ảnh nhất chính là mâm cơm có chín chiếc bát, chín đôi đũa luôn được Mẹ bày sẵn mỗi dịp lễ Tết, giỗ chạp hay những đêm trở gió. Dù mù lòa theo năm tháng, Mẹ vẫn mò mẫm sờ từng di ảnh, gọi tên từng người con như thể họ chưa từng ra đi. Những đôi đũa bát không ấy không phải là sự than khóc, mà là lời khẳng định về sự bất tử: Mẹ nuôi giữ các anh trong chính lòng tin và sự chờ đợi kiên trung của mình. Mẹ chính là người gác đền cho những linh hồn anh hùng, biến nỗi đau quặn lòng thành sợi dây liên kết vô hình giữa người ra đi và người ở lại.

IV. Khi huyền thoại hóa thân vào dáng hình sông núi

Ngày 10/12/2010, Mẹ Thứ nhẹ nhàng về với các anh ở tuổi 106. Mẹ đi xa, nhưng tinh thần của Mẹ đã hóa thân vào hồn thiêng sông núi, trở thành di sản tinh thần quý báu cho hậu thế.

Với tư cách là người học lịch sử hôm nay, khi đặt bút viết về Mẹ, em hiểu rằng lịch sử không bắt chúng em phải hy sinh máu xương như các anh, nhưng lịch sử đòi hỏi chúng em phải sống xứng đáng với sự hy sinh ấy. Mẹ Thứ đã tiếp thêm nghị lực cho chúng em vững bước, nhắc nhở chúng em rằng: Hòa bình hôm nay được xây đắp bằng một đời chờ đợi và tận hiến của những người Mẹ vĩ đại. Mẹ không chỉ là một nhân vật trong trang sách, Mẹ là ngọn lửa ấm trong sâu thẳm lương tri của mỗi người Việt Nam, thúc giục chúng em sống trách nhiệm hơn, đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết để xứng đáng với "Câu chuyện thời hoa lửa" mà Mẹ đã viết nên bằng cả cuộc đời mình.

NGUỒN TÀI LIỆU :

-Hình ảnh “Mẹ Thứ bên mâm có chín cái bát, chín đôi đũa dành cho 9 người con của mẹ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến cứu nước (ảnh do Đại tá, Nhà báo Trần Hồng chụp)”: Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển