Mẹ Nguyễn Thị Thứ – Người mẹ của những người con không trở về

Người mẹ từ mảnh đất “lửa” Điện Bàn

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam – vùng đất nằm giữa Đà Nẵng và Hội An, nơi dòng Thu Bồn bồi đắp nên những cánh đồng màu mỡ. Thế nhưng trong suốt ba mươi năm chiến tranh, Điện Bàn cũng là một trong những vùng tranh chấp ác liệt nhất của chiến trường Khu V. Làng mạc nhiều lần bị càn quét, đốt phá; người dân vừa sản xuất, vừa nuôi giấu cán bộ, vừa trực tiếp cầm súng giữ làng.

Lớn lên trong một gia đình nông dân lam lũ, mẹ lập gia đình, sinh con và nuôi dạy các con bằng những đức tính giản dị của người phụ nữ xứ Quảng: chịu thương chịu khó, thương người và một lòng hướng về cách mạng.

Lần lượt tiễn con ra trận

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, rồi tiếp đến cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, những người con trai của mẹ lần lượt lên đường. Người đi trước, người đi sau; có người tham gia bộ đội chủ lực, có người ở lại làm du kích bám trụ quê hương. Rồi từng giấy báo tử lần lượt gửi về căn nhà nhỏ ở Điện Thắng.

Chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại của mẹ đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Có những người con ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương, có những người hy sinh ở chiến trường xa mà đến nay hài cốt vẫn chưa tìm thấy. Mười hai người thân yêu nhất ra đi, không một ai trở về.

Chúng ta khó có thể hình dung nổi nỗi đau ấy. Mỗi lần tiễn một người con lên đường là một lần mẹ mang thêm nỗi lo; mỗi lần nhận tin dữ là một lần trái tim mẹ như bị xé ra. Vậy mà mẹ vẫn đứng vững, vẫn tiếp tục động viên những người con còn lại, vẫn một lòng tin vào ngày đất nước thống nhất.

Không chỉ hiến dâng con, mẹ còn là “hậu phương” của cách mạng

Như nhiều bà mẹ xứ Quảng khác, mẹ Thứ không chỉ góp con cho kháng chiến. Ngay giữa vùng địch kiểm soát, căn nhà của mẹ trở thành nơi nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ. Mẹ tiếp tế lương thực, đùm bọc thương binh, che mắt quân địch trong những trận càn. Những việc làm thầm lặng ấy đòi hỏi lòng dũng cảm không kém người cầm súng ngoài mặt trận, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Danh hiệu cao quý và những năm tháng cuối đời

Năm 1994, mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu vinh dự Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Những năm tháng hòa bình, mẹ sống giữa sự chăm sóc của chính quyền, đoàn thể và bà con lối xóm. Nhiều đoàn cán bộ, chiến sĩ, học sinh, sinh viên tìm về thăm hỏi, nghe mẹ kể chuyện và thắp hương cho những người con của mẹ.

Năm 2010, mẹ qua đời, hưởng thọ 106 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho quê hương Quảng Nam và cả nước.

Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng – lời tri ân của dân tộc

Hình tượng mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được chọn làm nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại Núi Cấm, TP. Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Công trình khánh thành năm 2015, đúng dịp kỷ niệm 40 năm giải phóng Quảng Nam, và là một trong những tượng đài lớn nhất cả nước.

Tượng đài không chỉ khắc họa gương mặt của một người mẹ, mà còn là biểu tượng chung cho hàng vạn bà mẹ Việt Nam đã hiến dâng chồng con, máu thịt của mình cho Tổ quốc. Gương mặt mẹ hiền hậu, trầm tư, ánh mắt hướng về phía xa như vẫn đang ngóng đợi những người con chưa trở về. Mỗi năm, hàng nghìn lượt người tìm đến đây dâng hương, đặc biệt vào dịp 27/7 – Ngày Thương binh – Liệt sĩ.

Suy ngẫm của người viết

Là một sinh viên sinh ra và lớn lên trong hòa bình, tôi chỉ biết đến chiến tranh qua sách vở, phim ảnh. Nhưng khi tìm hiểu về mẹ Nguyễn Thị Thứ, tôi mới thấm thía rằng đằng sau mỗi chiến thắng là nước mắt của những người mẹ. Mười hai người thân ra đi không trở về – con số ấy không chỉ là một dòng chữ trong sách lịch sử, mà là cả một cuộc đời chờ đợi.

Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao mất mát không gì bù đắp nổi. Để xứng đáng với sự hy sinh ấy, thế hệ trẻ chúng tôi cần học tập thật tốt, sống có trách nhiệm, và không bao giờ để những câu chuyện như của mẹ bị lãng quên.

Nguồn tham khảo: Báo Quảng Nam; Báo Quân đội nhân dân; Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Nam.