Mẹ Nguyễn Thị Thứ – Người mẹ Quảng Nam và nỗi đau hóa thành tượng đài
Trong lịch sử chiến tranh cách mạng Việt Nam, Mẹ Nguyễn Thị Thứ (1904–2010) là một biểu tượng đặc biệt về sự hy sinh của người mẹ Việt Nam. Mẹ quê ở xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, mẹ lần lượt tiễn 9 người con trai, 1 người con rể và 2 người cháu ngoại ra trận; tất cả đều hy sinh vì Tổ quốc. Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng năm 1994.
Nhưng câu chuyện về Mẹ Thứ không chỉ là câu chuyện của những người con đã ngã xuống. Ngay giữa vùng quê Điện Bàn chìm trong khói lửa, mẹ và gia đình vẫn bám đất, bám làng, âm thầm che chở cách mạng. Trong khu vườn nhà, gia đình mẹ đào và bảo vệ nhiều hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, du kích. Ban đêm, ngọn đèn bên bàn thờ được dùng làm ám hiệu báo cho cán bộ biết khi nào có thể an toàn ra vào. Có những lúc địch lùng sục, mẹ vẫn bình tĩnh làm những công việc thường ngày để che mắt chúng.
Rồi những tờ giấy báo tử lần lượt đến. Người con đầu tiên hy sinh, rồi người thứ hai, thứ ba… Nỗi đau nối tiếp nỗi đau. Theo các tư liệu lịch sử, 9 người con trai của mẹ đều lần lượt hy sinh, trong đó người con cuối cùng ngã xuống vào ngày 30/4/1975, chỉ vài giờ trước khi đất nước hoàn toàn thống nhất. Niềm vui chiến thắng của cả dân tộc vì thế cũng mang trong lòng mẹ một nỗi đau riêng không thể gọi thành lời.
Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời ngày 10/12/2010, hưởng thọ 106 tuổi. Sau này, hình ảnh của mẹ được chọn làm nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam, công trình tưởng niệm những người mẹ đã hiến dâng con cháu cho độc lập, tự do của đất nước.
Câu chuyện về Mẹ Thứ khiến người ta nhận ra rằng phía sau mỗi cuộc chiến không chỉ có những chiến công, mà còn có những người mẹ âm thầm chịu đựng mất mát suốt cả một đời. Mẹ không trực tiếp cầm súng, nhưng sự hy sinh của mẹ cũng là một phần của lịch sử. Từ một người mẹ bình dị ở Quảng Nam, Nguyễn Thị Thứ đã trở thành biểu tượng bất tử của tình mẫu tử, lòng yêu nước và sự hy sinh vô bờ của những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
