MẸ NGUYỄN THỊ THỨ – TỪ NỖI ĐAU CỦA MỘT NGƯỜI MẸ ĐẾN BIỂU TƯỢNG BẤT TỬ CỦA DÂN TỘC

Có những nỗi đau chỉ thuộc về một con người.

Nhưng cũng có những nỗi đau vượt khỏi giới hạn của một kiếp người để trở thành ký ức của cả dân tộc.

Nhắc đến Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ, lòng tôi luôn chùng xuống. Không phải bởi những con số đã quá quen thuộc trong sách báo: chín người con ruột, một người con rể và một người cháu ngoại đều là liệt sĩ. Điều khiến tôi nghẹn lòng hơn cả là phía sau những con số ấy là một trái tim của người mẹ đã phải chịu đựng sự chia ly nhiều lần đến mức không còn nước mắt để khóc.

Tôi từng tự hỏi: Nếu một ngày phải tiễn một người thân yêu đi xa, liệu tôi có đủ mạnh mẽ để mỉm cười động viên họ? Vậy mà Mẹ đã tiễn mười một người thân lần lượt bước vào chiến tranh – nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau một làn khói súng. Mỗi bước chân con đi là một lần trái tim Mẹ thêm một vết cắt. Nhưng Mẹ vẫn lặng lẽ đứng nơi ngõ nhỏ, dõi theo bóng con khuất dần sau hàng tre, bởi Mẹ hiểu rằng phía trước không chỉ là con đường của riêng các con, mà còn là con đường đi đến độc lập của dân tộc.

Người ta thường nói tình mẫu tử là tình yêu lớn nhất trên đời.

Nhưng Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã chứng minh rằng còn có một tình yêu lớn hơn thế – tình yêu dành cho Tổ quốc.

Không phải Mẹ không thương con. Chính vì thương con vô hạn nên Mẹ càng mong các con được sống trong một đất nước không còn xiềng xích. Mẹ chấp nhận nén nỗi đau riêng để đặt vận mệnh dân tộc lên trên hạnh phúc của gia đình mình. Đó là sự hy sinh mà không phải ai cũng có thể làm được.

Chiến tranh kết thúc.

Đất nước thống nhất.

Tiếng súng đã im.

Những đoàn quân chiến thắng nối nhau trở về trong niềm vui vỡ òa của biết bao gia đình.

Nhưng trước hiên nhà Mẹ, những bước chân quen thuộc đã không còn trở lại.

Có lẽ, điều đau đớn nhất của chiến tranh không phải là tiếng bom hay mùi khói thuốc súng, mà là những cuộc chờ đợi không bao giờ có hồi kết. Tôi hình dung người mẹ già ngồi bên ngưỡng cửa, đôi mắt đã mờ theo năm tháng vẫn hướng về con đường làng. Gió vẫn thổi qua hàng cau. Mùa lúa vẫn nối mùa lúa. Chim vẫn hót mỗi sớm mai. Chỉ có những người con là mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Có ai từng đếm được một người mẹ đã thức bao nhiêu đêm để nhớ con?

Có ai từng đo được khoảng trống trong căn nhà khi tiếng gọi "Mẹ ơi!" không còn vang lên nữa?

Không.

Bởi những điều ấy chỉ có trái tim mới cảm nhận được.

Điều khiến tôi xúc động nhất là Mẹ chưa từng xem sự hy sinh của các con là điều để tự hào cho riêng mình. Mẹ sống lặng lẽ như bao người mẹ Việt Nam khác. Chính sự bình dị ấy lại làm nên vẻ đẹp phi thường. Mẹ không cần những lời ca ngợi. Mẹ chỉ mong đất nước được bình yên, để những đứa trẻ sau này lớn lên không còn biết đến chiến tranh là gì.

Có lẽ vì thế mà khi đứng trước Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng ở Tam Kỳ, Quảng Nam – công trình được lấy nguyên mẫu từ chính Mẹ Nguyễn Thị Thứ – tôi không có cảm giác đang đứng trước một khối đá khổng lồ. Tôi có cảm giác như đang đứng trước vòng tay của một người mẹ. Một vòng tay đủ rộng để ôm lấy cả dân tộc. Một vòng tay đã chở che biết bao người con đất Việt suốt những năm tháng khốc liệt nhất của lịch sử.

Ngắm nhìn tượng đài, tôi nhận ra từng đường nét không chỉ được tạc bằng đá granit, mà còn được tạc bằng máu của những người lính, bằng nước mắt của những người mẹ và bằng khát vọng hòa bình của cả dân tộc. Gương mặt Mẹ hướng về phía trước, hiền từ nhưng kiên nghị, như vẫn đang dõi theo từng bước đi của đất nước hôm nay.

Là người trẻ sinh ra khi đất nước đã hòa bình, tôi chưa từng phải chạy dưới làn bom, chưa từng chứng kiến cảnh chia ly giữa sự sống và cái chết. Tôi được đến trường trong tiếng trống khai giảng, được lớn lên giữa những mùa phượng đỏ bình yên, được mơ về tương lai bằng tất cả sự vô tư của tuổi trẻ.

Nhưng chính vì thế, tôi càng hiểu rằng cuộc sống bình yên ấy không phải món quà vô điều kiện.

Đó là món quà được đánh đổi bằng tuổi xuân của hàng triệu người lính.

Được đánh đổi bằng máu của những người con.

Và hơn hết, được đánh đổi bằng cả cuộc đời của những người mẹ như Mẹ Nguyễn Thị Thứ.

Nếu những người lính là những người trực tiếp giữ lấy dáng hình Tổ quốc, thì những người mẹ chính là những người đã sinh ra, nuôi dưỡng và tiễn họ lên đường. Không có những người mẹ ấy sẽ không có những người anh hùng. Không có những giọt nước mắt âm thầm ấy sẽ không có ngày đất nước nở hoa độc lập.

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm từng viết:

"Đất nước của Nhân dân, Đất nước của ca dao thần thoại..."

Và tôi nghĩ, Đất nước còn được làm nên từ những người mẹ bình dị như Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Họ không xuất hiện trên chiến hào, nhưng chính họ là hậu phương vững chắc để tiền tuyến có thêm sức mạnh. Họ không trực tiếp cầm súng, nhưng sự hy sinh của họ còn lặng thầm và bền bỉ hơn bất cứ bản anh hùng ca nào.

Hôm nay, khi đất nước đang từng ngày phát triển, thế hệ trẻ chúng tôi có thể tri ân Mẹ bằng nhiều cách. Không chỉ là những nén hương trong ngày kỷ niệm hay những bó hoa dưới chân tượng đài, mà còn bằng cách sống có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với Tổ quốc. Học tập nghiêm túc hơn, lao động chăm chỉ hơn, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, sống nhân ái và biết cống hiến – đó mới là lời tri ân ý nghĩa nhất dành cho những người đã ngã xuống.

Có những con người khi mất đi mới trở thành huyền thoại.

Còn Mẹ Nguyễn Thị Thứ, ngay từ khi còn sống, Mẹ đã là huyền thoại.

Một huyền thoại được viết bằng tình mẫu tử.

Được khắc bằng lòng yêu nước.

Được lưu truyền bằng sự biết ơn của hàng triệu trái tim Việt Nam.

Và tôi tin rằng, chừng nào trên mảnh đất hình chữ S này vẫn còn những người trẻ biết cúi đầu trước lịch sử, biết xúc động trước sự hy sinh của các thế hệ cha anh, thì chừng ấy ngọn lửa mà Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã gìn giữ bằng cả cuộc đời mình sẽ còn mãi cháy sáng.

Để mỗi mùa hòa bình đi qua, chúng ta lại càng hiểu hơn giá trị của độc lập.

Và để mỗi người Việt Nam, khi nhắc đến Mẹ Nguyễn Thị Thứ, đều có thể tự hào nói rằng:

Đó không chỉ là một người mẹ của Quảng Nam, mà là Người Mẹ của cả dân tộc Việt Nam.