Mẹ Nguyễn Thị Thứ: Tượng Đài Bất Tử Của Lòng Yêu Nước Và Sự Hy Sinh Cao Cả

Mẹ Thứ không cầm súng xung trận, không trực tiếp chỉ huy chiến dịch, nhưng Mẹ là hậu phương vững chắc nhất, là điểm tựa tinh thần vĩ đại nhất. Với việc hiến dâng 9 người con trai, 1 người con rể và 2 cô cháu ngoại cho hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, Mẹ Thứ đã trở thành biểu tượng bất tử của sự hy sinh, là hiện thân của đất nước Việt Nam đau thương mà anh dũng.

1. Người phụ nữ của vùng cát trắng Quảng Nam

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh ra và lớn lên tại xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Đây là vùng đất "chưa mưa đà thấm", nơi con người sinh ra đã quen với cái khắc nghiệt của thiên nhiên và cái tàn khốc của bom đạn.

Cuộc đời Mẹ vốn dĩ bình dị như bao người phụ nữ nông thôn khác: lấy chồng, sinh con, làm ruộng. Mẹ cùng chồng là cụ ông Lê Tự Trị sinh hạ được 12 người con (1 con gái và 11 con trai). Trong những năm tháng chưa có chiến tranh ác liệt, niềm hạnh phúc của Mẹ là nhìn đàn con khôn lớn, quây quần bên mâm cơm đạm bạc. Nhưng rồi, vận mệnh của đất nước đã cuốn gia đình Mẹ vào vòng xoáy của lịch sử, biến người phụ nữ nông dân chân chất ấy thành một "tượng đài" bằng xương bằng thịt.

2. Những chuyến đi không ngày trở lại: 30 năm nước mắt tiễn đưa

Cống hiến lớn nhất của Mẹ Thứ đối với đất nước chính là việc Mẹ đã "cắt ruột" tiễn những đứa con yêu quý nhất của mình ra trận, biết rằng đi là khó có ngày về.

Năm 1948, người con trai thứ hai của Mẹ là Lê Tự Xuyến hy sinh khi kháng chiến chống Pháp đang vào giai đoạn cam go. Tin dữ đầu tiên bay về xé nát tâm can người mẹ. Nhưng nén đau thương, Mẹ vẫn động viên những người con khác lên đường. Mẹ hiểu rằng, nếu ai cũng giữ con ở nhà thì lấy ai đuổi giặc, lấy ai giữ làng?

Lần lượt, từng người con của Mẹ khoác ba lô lên đường. Từ kháng chiến chống Pháp sang kháng chiến chống Mỹ, ngôi nhà nhỏ của Mẹ cứ vắng dần tiếng cười nói của đám trai trẻ, thay vào đó là những tờ giấy báo tử lạnh lùng gửi về.

● Có những nỗi đau dồn dập: Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, Mẹ nhận tin hy sinh của nhiều người con.

● Có những nỗi đau khắc khoải: Mẹ tiễn con đi từ khi tóc còn xanh, đến khi tóc bạc trắng vẫn tựa cửa chờ tin, để rồi nhận lại chỉ là tấm bằng Tổ quốc ghi công.

Đỉnh điểm của bi kịch là người con trai cả và người con út của Mẹ cũng ngã xuống. Tổng cộng, 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại của Mẹ đã mãi mãi nằm lại trong lòng đất mẹ.

Vào ngày 30/4/1975, khi cả nước vỡ òa trong niềm vui thống nhất, non sông thu về một mối, thì trong căn nhà nhỏ ở Điện Bàn, Mẹ Thứ ngồi lặng lẽ. Mẹ khóc. Nước mắt của ngày đoàn tụ với hàng triệu người mẹ khác là nụ cười đón con về, còn với Mẹ Thứ, đó là sự xác nhận vĩnh viễn rằng: Sẽ không có đứa con nào của Mẹ trở về nữa. Sự hy sinh của Mẹ cho đất nước là tuyệt đối, là trọn vẹn đến mức không còn gì để mất.

3. "Ngọn đèn đứng gác": Chiến sĩ thầm lặng trong lòng địch

Nếu chỉ nói về việc hiến dâng con cái, chúng ta mới chỉ thấy một nửa sự vĩ đại của Mẹ Thứ. Mẹ không chỉ là người ở hậu phương chờ đợi, mà Mẹ chính là một chiến sĩ kiên cường ngay giữa lòng địch.

Vùng Điện Bàn, Quảng Nam trong những năm chiến tranh ác liệt là vùng "trắng", nơi địch càn quét, đóng bốt dày đặc. Ngay trong vườn nhà Mẹ, dưới những luống rau, bụi chuối là 5 căn hầm bí mật. Đây là nơi Mẹ Thứ và con gái cả (Mẹ Lê Thị Trị - cũng là một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng) nuôi giấu hàng trăm lượt cán bộ, bộ đội, du kích.

Bất chấp nguy hiểm rình rập, ngày ngày Mẹ vẫn lam lũ ngoài vườn như một bà lão nông dân bình thường. Nhưng đôi mắt Mẹ luôn cảnh giác, đôi tai luôn thính nhạy để theo dõi động tĩnh của địch.

● Khi có động, Mẹ giả vờ làm rơi đồ, ho to, hoặc sai con cháu chạy ra ngõ để báo hiệu cho các chiến sĩ dưới hầm.

● Đêm đêm, Mẹ chong đèn nấu cơm, tiếp tế lương thực, thuốc men cho bộ đội.

Có những lúc địch nghi ngờ, chúng vào nhà lục soát, chĩa súng vào đầu dọa bắn, nhưng Mẹ vẫn giữ khuôn mặt bình thản, kiên quyết không khai báo nửa lời. Sự gan dạ, mưu trí của Mẹ đã bảo vệ an toàn cho biết bao cán bộ chủ chốt của cách mạng, biến ngôi nhà của Mẹ thành một "pháo đài" bất khả xâm phạm ngay sát nách kẻ thù. Cống hiến này của Mẹ đã góp phần quan trọng vào việc duy trì cơ sở cách mạng và cục diện chiến trường tại địa phương.

4. Tượng đài của lòng nhân ái và đức hy sinh

Sau chiến tranh, Mẹ Thứ trở về với cuộc sống đời thường với nỗi đau không gì bù đắp nổi. Nhưng Mẹ không gục ngã. Mẹ sống giản dị, nhân hậu, trở thành chỗ dựa tinh thần cho xóm làng và thế hệ trẻ.

Hình ảnh Mẹ Thứ ngồi bên mâm cơm cúng với 9 cái bát, 9 đôi đũa xếp tròn đã trở thành một trong những bức ảnh gây xúc động mạnh mẽ nhất về chiến tranh Việt Nam. Đó là minh chứng tố cáo tội ác chiến tranh, nhưng cũng là minh chứng cho sức chịu đựng phi thường của người phụ nữ Việt Nam.

Mẹ không đòi hỏi gì cho riêng mình. Khi được Nhà nước phụng dưỡng, Mẹ vẫn giữ nếp sống thanh bần. Mẹ thường bảo: "Các con Mẹ đã hy sinh cho đất nước, đó là vinh dự của gia đình. Mẹ chỉ mong đất nước thái bình, con cháu được học hành, không còn cảnh bom rơi đạn lạc."

Với những cống hiến và hy sinh trời biển đó, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đặc biệt, hình tượng của Mẹ đã được chọn làm nguyên mẫu để xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại núi Cấm (Tam Kỳ, Quảng Nam). Đây là tượng đài về người Mẹ lớn nhất Đông Nam Á.

Công trình này không chỉ vinh danh riêng Mẹ Thứ, mà mượn hình ảnh của Mẹ để tạc nên dáng đứng của hàng triệu bà mẹ Việt Nam: Bao dung, kiên cường, dang rộng đôi tay che chở cho các con, và hiến dâng những gì quý giá nhất cho Tổ quốc.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã ra đi vào năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi, về với đất, về với chồng và các con. Nhưng câu chuyện về Mẹ vẫn sống mãi.

Cuộc đời Mẹ là một bài học lịch sử sống động và đau thương nhất, nhắc nhở thế hệ hôm nay về cái giá của hòa bình. Mỗi tấc đất dưới chân ta đi đều có máu xương của các anh hùng liệt sĩ, và trong mỗi nụ cười của ta hôm nay có nước mắt của những người Mẹ như Mẹ Thứ.

Cống hiến của Mẹ không đo đếm bằng huân chương, mà đo bằng sự trường tồn của dân tộc. Mẹ Nguyễn Thị Thứ - Mẹ là Tổ quốc, Mẹ là Nhân dân, Mẹ là biểu tượng vĩnh hằng của lòng yêu nước Việt Nam.