MẸ PHAN THỊ TRẺ – TRỌN MỘT ĐỜI SON SẮT VỚI CÁCH MẠNG

Mẹ lập gia đình trước năm 1945, trải qua bảy, tám lần sinh nở nhưng chỉ có năm người con sống đến tuổi trưởng thành. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chồng mẹ là ông Thái Long Đô tham gia công tác tại địa phương và trở thành Bí thư Chi bộ xã Thái Hòa đầu tiên. Trong khi ông dấn thân vào con đường cách mạng, mẹ đảm đương việc nhà, làm lụng nuôi chồng con, đóng góp ủng hộ kháng chiến và đưa các con nhỏ chạy giặc mỗi khi địch càn quét. Khi ông Đô được điều động lên công tác ở huyện và tỉnh Thủ Biên năm 1951, mọi gánh nặng gia đình càng đặt lên vai mẹ.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông Thái Long Đô được bố trí ở lại hoạt động. Trong những năm địch đẩy mạnh chính sách tố cộng, diệt cộng, việc giữ vững cơ sở cách mạng trở nên vô cùng khó khăn. Được phân công làm công tác binh vận, ông Đô thường xuyên phải tránh né sự truy lùng của địch. Người con trai Thái Long Thanh cũng theo cha tham gia hoạt động cách mạng từ những ngày gian khó ấy. Mẹ Trẻ vừa chăm lo gia đình, vừa tìm cách tiếp tế cho chồng con khi có điều kiện, đồng thời trở thành cơ sở bí mật giúp đỡ cán bộ hoạt động tại địa phương. Vì gia đình có người tham gia cách mạng, mẹ cùng các con nhỏ luôn bị địch theo dõi, kìm kẹp và gây sức ép.

Trong số những người con của mẹ, Thái Long Hải, thường gọi là Sáu Hải, sớm bộc lộ lòng gan dạ và tinh thần cách mạng. Cuối năm 1962, khi địch gom dân lập ấp chiến lược, Hải nhiều lần tìm sơ hở để lấy súng, lựu đạn cung cấp cho du kích xã. Có lần, em giấu hai quả lựu đạn trong cặp sách, đi ngang nơi một chiếc trực thăng của địch đang đậu rồi ném một quả. Do chưa biết cách rút chốt, lựu đạn không phát nổ, nhưng sự việc khiến binh lính hoang mang và siết chặt việc canh gác. Một lần khác, quan sát nơi lính địch ngủ lại trong nhà dân, Hải lẻn vào ban đêm, lấy khẩu súng carbine rồi đem giấu trong rãnh, ngụy trang cẩn thận. Sáng hôm sau, địch phát hiện mất súng, tổ chức lùng bắt “thằng Việt Cộng con”.

Trước nguy cơ con bị địch khủng bố, mẹ Trẻ buộc phải rời quê, tìm đường lên chiến khu. Trên đường đi, mẹ và các con gặp ông Đô khi ông đang thực hiện nhiệm vụ. Câu chuyện về sự gan dạ của Sáu Hải được kể lại với các cô chú trong cơ quan dân vận khu. Ít lâu sau, năm 1964, Hội Phụ nữ miền Đông cho in và phổ biến cuốn sách Em bé tí hon, ghi lại câu chuyện về cậu bé nhỏ tuổi nhưng dũng cảm trong những năm tháng kháng chiến.

Những người con khác của mẹ cũng tiếp bước con đường cách mạng. Thái Long Phụng, thường gọi là Năm Phụng, vào căn cứ làm liên lạc, sau đó chuyển sang công tác quân báo rồi được cử vào thành hoạt động trong phong trào Thanh lao công của linh mục Phan Khắc Từ. Ông Thái Long Đô tiếp tục đảm nhiệm công tác tại Nông hội Phân khu 4, tham gia chuẩn bị cho đợt tiến công chiến lược Xuân Mậu Thân trên chiến trường Nam Thủ Đức. Ngày 15 tháng 12 năm 1968, ông hy sinh do máy bay Mỹ bắn tại ấp Vòi Voi, xã Phước Nguyên, huyện Long Thành. Đang công tác tại cơ quan trường Đảng, mẹ đau đớn khi nhận tin chồng hy sinh. Nén nỗi mất mát riêng, mẹ vẫn nhắc nhở các con noi gương cha, tiếp tục giữ vững lý tưởng cách mạng.

Năm 1972, người con gái Thái Kim Loan thoát ly, công tác tại Văn phòng Tỉnh ủy Biên Hòa. Trong khi đó, Năm Phụng đảm nhiệm vai trò tổ trưởng cơ yếu điện đài Tỉnh ủy Biên Hòa. Khi cuộc kháng chiến bước vào những ngày quyết định, gia đình mẹ vẫn tiếp tục chịu những tổn thất nặng nề. Ngày 25 tháng 4 năm 1975, máy bay địch ném bom đồi Ba Mộ, Long Thành, khiến Thái Long Thanh và Thái Kim Loan hy sinh. Hai người con ngã xuống chỉ năm ngày trước ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Nỗi đau mất chồng, mất con là những mất mát không gì bù đắp được đối với người mẹ đã dành cả cuộc đời cho gia đình và cách mạng.

Với những đóng góp của bản thân, cùng sự hy sinh của chồng và hai người con cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, Mẹ Phan Thị Trẻ được Đảng và Nhà nước quan tâm thực hiện các chính sách ưu đãi, đồng thời được tặng Huân chương Độc lập. Mẹ qua đời khoảng đầu năm 1980. Đến ngày 17 tháng 12 năm 1994, mẹ được truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN.