MẸ SUỐI : BẢN HÙNG CA BÊN DÒNG NHẬT LỆ

Mẹ Suốt: Bản hùng ca bên dòng Nhật Lệ

Có những con người mà cuộc đời họ đã trở thành huyền thoại ngay từ khi còn hơi thở, không phải bởi những chiến công hiển hách trên sa trường, mà bởi sự bền bỉ sắt đá trong cốt cách của một người phụ nữ Việt Nam bình dị. Giữa những "thời hoa lửa" của dân tộc, hình ảnh cụ bà Nguyễn Thị Suốt (Mẹ Suốt) hiện lên như một tượng đài vĩnh cửu bên dòng sông Nhật Lệ thơ mộng mà hào hùng.

Những ngày gian khó trước bình minh 1945

Mẹ Suốt sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo tại vùng cát trắng Quảng Bình. Trước năm 1945, cuộc đời mẹ là một bản nhạc buồn của kiếp nghèo khổ, đi ở đợ, làm thuê để chạy ăn từng bữa dưới ách thống trị của thực dân và phong kiến. Cái nghèo không chỉ nằm ở bát cơm manh áo, mà còn là nỗi nhục của một người dân mất nước. Chính những năm tháng tủi nhục ấy đã hun đúc trong người phụ nữ miền Trung nhỏ nhắn này một ý chí phản kháng âm thầm nhưng mãnh liệt.

Khi luồng sáng của Cách mạng tháng Tám tràn về, mẹ Suốt – lúc đó đã là người phụ nữ trưởng thành – hiểu rằng đây chính là con đường để giải phóng cuộc đời mình và những người dân lầm than. Mẹ không cầm súng trên chiến trường, nhưng tâm hồn mẹ đã sớm rực cháy ngọn lửa của tự do.

"Ngẩng đầu cưỡi sóng chèo thuyền ra khơi"

Dù được biết đến nhiều nhất với kỳ tích trong kháng chiến chống Mỹ, nhưng tinh thần "thời hoa lửa" của mẹ đã bắt nguồn từ chính những trải nghiệm tiền khởi nghĩa. Đến những năm tháng chiến tranh phá hoại khốc liệt nhất, khi máy bay Mỹ trút bom xuống Đồng Hới, người ta mới thấy hết cái bản lĩnh "gan chi gan rứa" của mẹ.

Dòng sông Nhật Lệ khi ấy không còn êm đềm nữa. Nó sôi sục bởi những cột nước do bom đạn, khét lẹt mùi thuốc súng. Trong khi mọi người tìm nơi trú ẩn, mẹ Suốt – ở tuổi 60 – vẫn vững tay chèo.

"Tàu bay hắn bắn kệ tàu bay

Mẹ chèo một chuyến, mẹ say một lần."

Chiếc thuyền nan bé nhỏ của mẹ trở thành nhịp cầu nối liền hai bờ, vận chuyển cán bộ, thương binh và đạn dược. Giữa lằn ranh mỏng manh của sự sống và cái chết, hình bóng người mẹ già với mái tóc bạc phơ phất phơ trước gió, đôi tay gầy guộc nhưng gân guốc nhịp nhàng khua mái chèo, đã trở thành biểu tượng của sự bất khuất. Mẹ không sợ chết, mẹ chỉ sợ bộ đội thiếu đạn, sợ thương binh không được cứu chữa kịp thời.

Một trái tim hóa thành bất tử

Mẹ Suốt không chỉ là một người chèo đò; mẹ là biểu tượng của người mẹ Việt Nam Anh hùng – những người phụ nữ lấy tình yêu thương và lòng yêu nước để khỏa lấp đi nỗi sợ hãi cá nhân. Mẹ đã hy sinh vào năm 1968 trong một trận bom oanh tạc, ngay bên dòng sông mà mẹ đã gắn bó cả đời.

Nhìn lại cuộc đời mẹ, chúng ta thấy một sự tiếp nối kỳ diệu: từ những ngày đen tối trước 1945 đến những năm tháng rực lửa đạn bom. Mẹ là minh chứng rằng: Anh hùng không nhất thiết phải là những người trẻ tuổi hay mang vũ khí tối tân; anh hùng đôi khi chỉ là một người mẹ bình dị quyết không rời mái chèo khi quê hương cần đến.

Hôm nay, đứng bên tượng đài mẹ Suốt tại Quảng Bình, nghe tiếng sóng vỗ rì rào của dòng Nhật Lệ, ta như vẫn thấy bóng dáng mẹ hiên ngang giữa mịt mù khói lửa. Câu chuyện của mẹ không bao giờ cũ, bởi nó được viết bằng máu, bằng nước mắt và bằng một tình yêu Tổ quốc vĩnh hằng.