MẸ SUỐT (1)
Dòng sông Nhật Lệ những năm chiến tranh không còn hiền hòa như thuở trước. Nước sông vẫn chảy, nhưng trên mặt nước là bom rơi, đạn xé, là khói lửa mù trời và tiếng máy bay gầm rú không ngơi nghỉ. Ấy vậy mà, giữa mênh mang lửa đạn ấy, vẫn hiện lên dáng một người mẹ nhỏ bé, gầy gò, mái tóc đã bạc vì gió sông và năm tháng - Mẹ Suốt.
Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, quê ở Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình (cũ). Khi đất nước bước vào những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, mẹ đã ngoài sáu mươi tuổi. Ở cái tuổi mà nhiều người chỉ mong được nghỉ ngơi bên con cháu, mẹ lại xin tham gia đội chèo đò chở bộ đội, dân quân, vũ khí, lương thực vượt sông.
Chiếc đò nhỏ của mẹ Suốt ngày nào cũng ra sông. Bom Mỹ đánh phá ác liệt, bờ sông bị cày xới tan hoang, mặt nước sôi lên bởi những cột nước dựng đứng. Thế nhưng, mỗi khi có lệnh, mẹ vẫn chống sào, cầm mái chèo, giọng dõng dạc: “Còn sông thì còn đò, còn người thì còn đưa bộ đội qua sông!”
Bộ đội thương mẹ lắm. Các anh can ngăn: “Mẹ già rồi, để chúng con chèo”. Mẹ chỉ cười, nụ cười mộc mạc mà cứng cỏi: “Các con còn phải đánh giặc. Mẹ chèo quen rồi, sông này mẹ thuộc từng con nước”.
Có những đêm tối đen như mực, máy bay địch quần thảo, pháo sáng rực cả bầu trời. Mẹ Suốt vẫn bình tĩnh đưa từng chuyến đò sang bờ bên kia, giấu đò vào lùm cây, lại quay về chuyến mới. Tiếng mái chèo khua nước hòa với tiếng bom, nhưng lòng mẹ thì vững như bờ cát quê hương.
Năm 1968, trong một lần đang làm nhiệm vụ, bom địch trút xuống dữ dội. Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh bên dòng sông Nhật Lệ. Dòng sông hôm ấy đỏ lửa, nhưng cũng chính nơi đó đã khắc sâu hình ảnh một người mẹ Việt Nam bình dị mà phi thường.
Sau này, khi đất nước hòa bình, bên bờ Nhật Lệ, người ta dựng tượng Mẹ Suốt. Mẹ vẫn đứng đó, tay chèo, mắt hướng ra sông, như vẫn đang chờ những chuyến đò năm xưa. Mẹ không chỉ là người mẹ của riêng Quảng Bình, mà là biểu tượng của hàng triệu bà mẹ Việt Nam trong thời hoa lửa - lặng lẽ hy sinh, kiên cường, bất khuất vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
