MẸ SUỐT

Người chèo đò trên dòng Nhật Lệ

Nguyễn Thị Suốt, thường được nhân dân gọi thân mật là Mẹ Suốt, sinh năm 1906 tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, Quảng Bình là một trong những địa bàn chịu nhiều cuộc đánh phá bằng đường không. Sông Nhật Lệ trở thành một tuyến giao thông quan trọng, phục vụ việc vận chuyển người và hàng hóa giữa hai bờ.

Trong hoàn cảnh đó, Nguyễn Thị Suốt tình nguyện chèo đò đưa bộ đội, cán bộ và hàng hóa qua sông. Công việc tưởng như bình thường nhưng diễn ra trong điều kiện nguy hiểm, bởi các tuyến giao thông thường xuyên bị máy bay đánh phá.

Mẹ Suốt khi ấy đã lớn tuổi nhưng vẫn trực tiếp chèo đò. Nhiều tài liệu về Quảng Bình ghi nhận bà thực hiện số lượng lớn chuyến đò trong những năm chiến tranh. Theo một tài liệu của tỉnh Quảng Bình, trung bình mỗi năm bà thực hiện khoảng 1.400 chuyến đò.

Điều đáng chú ý là công việc của Mẹ Suốt không phải một trận đánh đơn lẻ. Đó là sự phục vụ liên tục cho tuyến giao thông trong thời gian dài. Mỗi chuyến đò đưa người và hàng qua sông đều góp phần duy trì hoạt động của lực lượng chiến đấu và giao thông vận tải trong điều kiện chiến tranh.

Hình ảnh người phụ nữ tóc đã bạc nhưng vẫn đứng trên con thuyền nhỏ giữa dòng Nhật Lệ trở thành một trong những biểu tượng nổi bật của hậu phương Quảng Bình. Nhà thơ Tố Hữu cũng viết bài thơ “Mẹ Suốt” để ca ngợi hình ảnh người phụ nữ chèo đò trong chiến tranh.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nguyễn Thị Suốt được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong kháng chiến chống Mỹ. Bà cũng từng được mời ra Hà Nội dự Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua chống Mỹ, cứu nước.

Ngày 13 tháng 10 năm 1968, Mẹ Suốt hy sinh trong khi đang chèo đò chở bộ đội qua sông.

Sau chiến tranh, hình ảnh Mẹ Suốt được ghi nhớ qua nhiều công trình tưởng niệm, tác phẩm văn học và giáo dục truyền thống. Tượng đài Mẹ Suốt bên sông Nhật Lệ ở Đồng Hới trở thành một địa điểm gắn với ký ức chiến tranh của Quảng Bình.

Mẹ Suốt không phải là một người lính theo nghĩa thông thường. Bà là một người dân, một người mẹ và một người lao động tham gia trực tiếp vào công việc phục vụ chiến trường. Chính điều đó làm nên nét đặc biệt trong câu chuyện lịch sử của bà: giữa chiến tranh, những công việc tưởng như bình dị như chèo đò, vận chuyển người và hàng hóa cũng trở thành một phần quan trọng của cuộc chiến.