Mẹ Suốt

Mẹ Suốt - người mẹ anh hùng trên dòng sông Nhật Lệ

Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, hình ảnh người phụ nữ luôn gắn liền với sự hy sinh thầm lặng nhưng vô cùng cao cả. Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hàng triệu bà mẹ Việt Nam đã tiễn chồng, tiễn con ra trận, gánh vác hậu phương và trực tiếp tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Giữa muôn vàn tấm gương anh dũng ấy, Mẹ Suốt – Nguyễn Thị Suốt, người mẹ chèo đò trên sông Nhật Lệ (Quảng Bình), đã trở thành biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong thời hoa lửa.

Quảng Bình – mảnh đất miền Trung đầy nắng gió – trong chiến tranh từng được mệnh danh là “tuyến lửa”, “tọa độ bom”. Nơi đây, mỗi tấc đất, mỗi dòng sông đều in dấu bom đạn và máu xương của bao người con đất Việt. Trong hoàn cảnh ác liệt ấy, một người mẹ đã ngoài 60 tuổi vẫn ngày ngày cầm mái chèo, đưa bộ đội, vũ khí, lương thực vượt sông an toàn. Câu chuyện về Mẹ Suốt không chỉ là ký ức lịch sử, mà còn là bản anh hùng ca bất diệt về lòng yêu nước, đức hy sinh và sức mạnh tinh thần của nhân dân Việt Nam.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình nghèo ven biển, tuổi thơ và cuộc đời mẹ gắn liền với con sông Nhật Lệ hiền hòa. Ngay từ nhỏ, mẹ đã quen với cảnh lao động vất vả, sớm chèo đò, đánh cá, buôn bán nhỏ để mưu sinh.

Cuộc sống nghèo khó nhưng giàu tình nghĩa đã hun đúc trong mẹ đức tính chịu thương chịu khó, kiên cường trước mọi thử thách. Khi đất nước còn chìm trong ách áp bức của thực dân, đế quốc, mẹ Suốt cũng như bao người dân lao động khác phải sống trong cảnh lầm than, thiếu thốn. Tuy nhiên, chính hoàn cảnh ấy đã nuôi dưỡng trong mẹ tình yêu quê hương sâu nặng và ý chí sẵn sàng đứng lên bảo vệ mảnh đất nơi mình sinh ra.

Bước vào những năm 1964–1968, chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ lan rộng ra miền Bắc. Quảng Bình trở thành mục tiêu đánh phá trọng điểm bởi vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng: là cửa ngõ nối liền hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Cầu đường, bến phà, sông ngòi liên tục bị bom đạn cày xới nhằm cắt đứt tuyến chi viện của ta.

Năm 1966, Mẹ Suốt tham dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ Thi đua toàn quốc tổ chức tại miền Bắc. Ngày 1/1/1967, Mẹ Nguyễn Thị Suốt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sông Nhật Lệ – tuyến giao thông huyết mạch của Đồng Hới – ngày đêm vang tiếng bom rơi, đạn nổ. Mỗi chuyến vượt sông là một lần đối diện với cái chết. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, lực lượng dân quân tự vệ địa phương, trong đó có Mẹ Suốt, đã trở thành những chiến sĩ thầm lặng, góp phần giữ cho mạch máu giao thông không bị gián đoạn.

Khi chiến tranh bước vào giai đoạn ác liệt nhất, dù đã ngoài 60 tuổi, Mẹ Suốt vẫn tình nguyện tham gia đội dân quân tự vệ, trực tiếp làm nhiệm vụ chèo đò qua sông Nhật Lệ. Phương tiện của mẹ chỉ là một chiếc thuyền gỗ nhỏ, mái chèo tre đơn sơ, nhưng tinh thần thì vô cùng kiên cường.

Mỗi ngày, mẹ chèo đò hàng chục lượt, đưa bộ đội, thương binh, vũ khí, lương thực vượt sông an toàn. Có những lúc máy bay Mỹ quần thảo trên đầu, bom nổ sát mạn thuyền, nước sông tung trắng xóa, nhưng mẹ vẫn bình tĩnh, vững tay chèo. Mẹ thường động viên các chiến sĩ: “Cứ yên tâm, có mẹ đây, không sao đâu!”. Câu nói mộc mạc ấy đã trở thành nguồn động viên to lớn, giúp bộ đội vững vàng hơn giữa bom đạn chiến tranh.

Có lần thuyền bị mảnh bom bắn thủng, mẹ vá tạm rồi tiếp tục làm nhiệm vụ. Có lần sóng lớn do bom nổ làm thuyền chao đảo, mẹ lấy thân mình che chắn cho các chiến sĩ. Đối với mẹ, sự an toàn của bộ đội quan trọng hơn tính mạng bản than.

Ngày 8 /10/1968, trong một chuyến chèo đò làm nhiệm vụ, Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh khi máy bay Mỹ ném bom xuống sông Nhật Lệ. Sự ra đi của mẹ là mất mát lớn lao đối với quân và dân Quảng Bình, nhưng cũng từ đó, hình ảnh người mẹ chèo đò giữa bom đạn đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Ghi nhận công lao to lớn ấy, năm 1970, Đảng và Nhà nước đã truy tặng Mẹ Suốt danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên mẹ được đặt cho nhiều con đường, trường học; ngày nay tượng đài Mẹ Suốt đã được dựng lên trong công viên tả ngạn bờ sông Nhật Lệ phường Hải Đình – Đồng Hới. Đây là địa chỉ tham quan du lịch, nơi sinh hoạt văn hóa của nhân dân thành phố và du khách gần xa khi đến với Quảng Bình bày tỏ lòng ngưỡng mộ, cảm kích trước một bà mẹ bình thường nhưng rất đỗi anh hùng, nhà thơ Tố Hữu đã sáng tác bài thơ nổi tiếng mang tên Mẹ Suốt: