MẸ SUỐT – BẾN ĐÒ NẮNG LỬA SÔNG NHẬT LỆ

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước vô cùng ác liệt, tỉnh Quảng Bình được xem là "tuyến đầu Miền Bắc", nơi hứng chịu hàng triệu tấn bom đạn của đế quốc Mỹ nhằm chặt đứt con đường tiếp tế cho chiến trường Miền Nam. Trên dòng sông Nhật Lệ rực lửa ấy, hình ảnh Mẹ Suốt – người mẹ tay chèo kiên cường, bất chấp gầm thét của máy bay và bom đạn kẻ thù để đưa hàng vạn lượt cán bộ, bộ đội qua sông – đã trở thành một tượng đài bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay là thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo vất vả, từ nhỏ Mẹ đã phải đi làm thuê, chèo đò mưu sinh trên sông nước. Cuộc sống vất vả, lam lũ đã rèn luyện cho Mẹ một sức khỏe dẻo dai, sự am hiểu tường tận từng con sóng, luồng lách trên sông Nhật Lệ và một tinh thần gan góc, không biết sợ hãi.

Năm 1964, đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang chiến tranh, mở đợt bắn phá dữ dội bằng không quân và hải quân ra miền Bắc. Thị xã Đồng Hới và bến sông Nhật Lệ trở thành tọa độ lửa, bị máy bay Mỹ dội bom ngày đêm nhằm chia cắt giao thông. Trước yêu cầu cấp bách của chiến trường, mặc dù đã ở tuổi 60 – lứa tuổi đáng lẽ được nghỉ ngơi bên con cháu – Mẹ Suốt vẫn xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò ngang, vận chuyển cán bộ, thương binh và vũ khí, đạn dược qua sông.

Từ năm 1964 đến năm 1967, bến đò Bảo Ninh dưới sự điều khiển của Mẹ Suốt luôn hoạt động liên tục. Bất kể ngày đêm, dù trời nắng gắt hay mưa rào, mặc cho tiếng gầm thét của máy bay F-4, F-105 và những trận mưa bom, bão đạn cày xới mặt sông, chiếc đò nhỏ của Mẹ vẫn rẽ sóng tiến về phía trước. Có những ngày, máy bay địch bắn phá hàng chục lượt, bom nổ sát mạn đò làm nước bắn tung tóe, nhưng Mẹ vẫn bình tĩnh tay giữ vững tay chèo, đưa từng chuyến hàng, từng người chiến sĩ sang bờ an toàn.

Người ta tính rằng, mỗi năm Mẹ Suốt đã chèo khoảng 1.400 lượt chuyến đò qua lại giữa hai bờ sông Nhật Lệ dưới mưa bom đạn dội. Mẹ không chỉ là người đưa đò dũng cảm mà còn như một người mẹ hiền của các chiến sĩ. Mỗi lần bộ đội sang sông, Mẹ lại ân cần dặn dò, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho các anh trước khi vào chiến trường gian khổ.

Năm 1967, tại Đại hội Tranh thủ thi đua Cống hiến toàn quốc, Mẹ Nguyễn Thị Suốt vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Mẹ trở thành một trong những nữ anh hùng lớn tuổi nhất thời bấy giờ. Hình ảnh Mẹ Suốt tay chèo nghiêng bóng xuống dòng sông Nhật Lệ đã đi vào thơ ca bất hủ của nhà thơ Tố Hữu: "Chan chát đạn quăng, mảnh bom xé / Lưng mẹ chèo đò vẫn thẳng ngang / Tóc mẹ bay trong gió ngàn / Mẹ ơi, mẹ Suốt, kiên cường làm sao!"

Tháng 10 năm 1968, trong một đợt trận bom oanh tạc dữ dội của kẻ thù xuống bến đò Bảo Ninh, Mẹ Suốt đã hy sinh anh dũng ngay trên bến sông quen thuộc, trút hơi thở cuối cùng vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Để ghi nhớ công ơn vĩ đại của Mẹ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Bình đã xây dựng Tượng đài Mẹ Suốt uy nghi bên bờ sông Nhật Lệ, như một lời nhắc nhở muôn đời về tấm lòng kiên trung, bất khuất của người mẹ Việt Nam.