MẸ SUỐT – BÓNG NGƯỜI GIỮ NHỊP BẾN SÔNG NHẬT LỆ THỜI CHIẾN

LỜI NÓI ĐẦU:

Lịch sử dân tộc được viết nên không chỉ bởi những chiến công vang dội, mà còn bởi sự hy sinh thầm lặng của biết bao con người bình dị. Họ không mang theo khát vọng được ghi danh, chỉ mang trong tim một niềm tin son sắt rằng Tổ quốc phải được bình yên.

Giữa những năm tháng khói lửa ấy, Mẹ Suốt hiện lên với hình ảnh người mẹ già ngày ngày chèo đò trên dòng Nhật Lệ, bất chấp mưa bom bão đạn để đưa bộ đội và đồng bào qua sông. Mỗi chuyến đò của mẹ không chỉ chuyên chở con người, mà còn chuyên chở lòng yêu nước, sự quả cảm và niềm tin vào ngày thống nhất.

Viết về Mẹ Suốt là viết về vẻ đẹp của một con người bình dị đã góp phần làm nên những điều phi thường, để từ đó nhắc nhở thế hệ hôm nay b.iết trân trọng hòa bình và sống xứng đáng với những hy sinh của cha ông.

1. Dòng Nhật Lệ – nơi lịch sử và lòng người gặp nhau: 

Mỗi vùng đất đều mang trong mình một ký ức. Có những ký ức được lưu giữ trong những di tích, những trang sử hay những pho tượng bằng đá. Nhưng cũng có những ký ức được gửi lại trong dòng chảy của một con sông, nơi từng chứng kiến biết bao mất mát, hy sinh và khát vọng sống của con người.

Đối với người dân Quảng Bình, dòng Nhật Lệ không chỉ là dòng sông của quê hương mà còn là một phần ký ức của những năm tháng chiến tranh ác liệt. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nơi đây trở thành tuyến giao thông quan trọng nối hậu phương với tiền tuyến. Mỗi chuyến đò vượt sông đều phải đối mặt với bom rơi, đạn nổ và hiểm nguy luôn rình rập. Thế nhưng, cũng chính trên dòng sông ấy, lòng quả cảm và tinh thần yêu nước của con người Việt Nam đã tỏa sáng theo một cách rất riêng.

Giữa khói lửa chiến tranh, có một người mẹ ngày ngày lặng lẽ cầm mái chèo đưa bộ đội, thương binh và những chuyến hàng tiếp tế sang bờ bên kia. Công việc của mẹ không ồn ào, cũng không gắn với những chiến công vang dội, nhưng lại góp phần giữ cho mạch máu chi viện không bao giờ đứt đoạn. Người mẹ ấy chính là Mẹ Suốt – người đã biến một công việc bình dị thành biểu tượng của lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng.

1. Mẹ Suốt – Từ một người chèo đò đến biểu tượng của lòng yêu nước:

Mẹ Suốt, tên thật là Võ Thị Suốt, sinh năm 1908 tại làng Trung Bính, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay là thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình). Trước khi chiến tranh xảy ra, mẹ chỉ là một người phụ nữ lao động bình dị, ngày ngày mưu sinh bằng nghề chèo đò trên dòng Nhật Lệ. Cuộc sống của mẹ cũng như bao người dân vùng sông nước khác, gắn liền với những nhịp chèo quen thuộc và mong ước về một cuộc sống yên bình.

Thế nhưng, khi chiến tranh lan đến mảnh đất Quảng Bình, dòng Nhật Lệ bỗng trở thành tuyến giao thông trọng yếu nối liền hậu phương với tiền tuyến. Những đợt oanh tạc của không quân Mỹ liên tiếp trút xuống nhằm cắt đứt con đường chi viện, biến mỗi chuyến vượt sông thành một cuộc đối mặt với bom đạn. Trong hoàn cảnh ấy, người phụ nữ đã ngoài sáu mươi tuổi không chọn lùi bước. Mẹ vẫn lặng lẽ đưa con đò rời bến, chở bộ đội, thương binh, dân quân, vũ khí và lương thực vượt qua dòng sông đang bị bom cày, đạn xới.

Điều khiến tôi xúc động không chỉ là lòng dũng cảm của mẹ, mà còn là sự bình thản trong cách mẹ đối diện với hiểm nguy. Mẹ chưa bao giờ xem những việc mình làm là một sự hy sinh lớn lao. Đối với mẹ, chỉ cần còn người cần sang sông thì mẹ còn chèo. Chính suy nghĩ mộc mạc ấy lại phản chiếu vẻ đẹp rất đặc biệt của con người Việt Nam trong chiến tranh: không cần những lời hứa hẹn lớn lao, chỉ âm thầm làm tròn bổn phận của mình với quê hương, đất nước.

Có lẽ vì vậy mà hình ảnh Mẹ Suốt đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một con người cụ thể để trở thành biểu tượng của biết bao người dân lao động trong kháng chiến. Họ không trực tiếp đứng trên chiến hào, nhưng bằng công việc bình dị mỗi ngày, họ đã góp phần giữ cho mạch máu chi viện không bao giờ bị ngưng trệ. Nếu những người lính là những người cầm súng bảo vệ Tổ quốc nơi tuyến đầu, thì Mẹ Suốt và biết bao con người thầm lặng khác chính là những người giữ vững hậu phương, tiếp thêm sức mạnh để tiền tuyến đi đến ngày toàn thắng.

Bởi thế, khi nhắc đến Mẹ Suốt, người ta không chỉ nhớ đến một người mẹ chèo đò trên dòng Nhật Lệ, mà còn nhớ đến một biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, của đức hy sinh và của tinh thần “việc nước là việc nhà”. Hình ảnh mái chèo cần mẫn của mẹ đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ trong lịch sử dân tộc, nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay rằng những điều vĩ đại đôi khi lại bắt đầu từ những việc làm bình dị nhất.

1. Điều còn lại sau những chuyến đò không chỉ là chiến thắng:

Chiến tranh rồi cũng lùi vào quá khứ. Những hố bom năm nào đã được phủ xanh bởi cỏ cây, dòng Nhật Lệ cũng trở lại vẻ hiền hòa vốn có. Thế nhưng, có những giá trị không hề bị thời gian làm phai nhạt. Hình ảnh Mẹ Suốt vẫn sống trong ký ức của nhiều thế hệ, không chỉ bởi những chuyến đò giữa mưa bom, mà bởi những điều mẹ đã để lại phía sau mỗi nhịp chèo.

Điều khiến tôi khâm phục nhất ở Mẹ Suốt không phải là việc mẹ dám đối mặt với cái chết, mà là cách mẹ đón nhận hiểm nguy với một sự bình thản đáng kinh ngạc. Mẹ không xem mình là người hùng, cũng không mong được ghi danh trong lịch sử. Đối với mẹ, mỗi chuyến đò chỉ đơn giản là một phần trách nhiệm với quê hương. Chính sự vô tư ấy lại làm cho sự hy sinh của mẹ trở nên cao đẹp hơn bao giờ hết. Khi con người hành động không vì vinh quang, mà vì lòng yêu nước chân thành, những việc làm bình dị nhất cũng có thể trở thành điều phi thường.

Có người từng nói rằng, sức mạnh của một dân tộc không chỉ được tạo nên bởi những người đứng ở tuyến đầu, mà còn bởi những con người lặng lẽ đứng phía sau, âm thầm góp từng phần nhỏ bé của mình cho đất nước. Mẹ Suốt là minh chứng rõ nét cho điều đó. Mái chèo của mẹ không thể làm thay đổi cục diện của một trận đánh, nhưng lại góp phần giữ cho mạch máu chi viện không bị đứt gãy. Những chuyến đò của mẹ đã đưa biết bao người lính đến với chiến trường, mang theo lương thực, vũ khí và cả niềm tin vào ngày đất nước thống nhất. Chính những đóng góp thầm lặng ấy đã tạo nên sức mạnh bền bỉ để dân tộc Việt Nam đi đến thắng lợi cuối cùng.

Có lẽ vì thế mà Mẹ Suốt đã vượt lên trên hình ảnh của một người chèo đò. Mẹ trở thành biểu tượng cho biết bao người dân Việt Nam bình dị trong chiến tranh – những con người không chọn đứng ngoài lịch sử, mà âm thầm góp sức bằng tất cả những gì mình có. Họ không để lại những chiến công được ghi trong quân sử, nhưng tên tuổi của họ vẫn được khắc sâu trong lòng nhân dân bằng sự biết ơn và lòng kính trọng.

Đến hôm nay, khi nhắc đến Mẹ Suốt, tôi không chỉ nhớ đến một mái chèo giữa dòng Nhật Lệ, mà còn nhớ đến một bài học lớn lao: giá trị của một con người không nằm ở việc họ làm những điều vĩ đại đến đâu, mà ở việc họ sẵn sàng cống hiến hết mình cho điều đúng đắn. Có những con người không làm nên lịch sử bằng gươm súng, nhưng chính họ lại là những người gìn giữ để lịch sử có thể tiếp tục được viết nên.

1. Tiếng mái chèo còn vọng đến hôm nay:

Thời gian có thể làm đổi thay nhiều điều. Những bến đò năm xưa đã có cầu nối đôi bờ, những hố bom đã được phủ xanh bởi màu của sự sống và dòng Nhật Lệ lại lặng lẽ soi bóng bầu trời bình yên. Nhưng có một điều vẫn còn nguyên vẹn trong tâm thức của người Việt Nam: hình ảnh Mẹ Suốt với mái chèo trên tay, lặng lẽ ngược xuôi giữa mưa bom bão đạn vì sự bình yên của Tổ quốc.

Là một người trẻ sinh ra trong hòa bình, tôi chưa từng trải qua những mất mát của chiến tranh, càng chưa từng phải đối mặt với những lựa chọn khắc nghiệt giữa sự sống và cái chết như thế hệ cha anh. Chính vì vậy, mỗi lần đọc về cuộc đời Mẹ Suốt, tôi càng thấm thía rằng nền hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi xuân, bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu của biết bao con người bình dị đã đặt lợi ích của dân tộc lên trên cuộc sống riêng của mình.

Câu chuyện về Mẹ Suốt không chỉ thuộc về quá khứ. Đó còn là lời nhắc nhở đối với thế hệ hôm nay rằng lòng yêu nước không chỉ được thể hiện trong những thời khắc gian nguy, mà còn được nuôi dưỡng từ những hành động nhỏ bé mỗi ngày: sống có trách nhiệm, học tập bằng tất cả sự nỗ lực, lao động bằng sự tận tâm và không ngừng cống hiến để đất nước ngày một phát triển. Mỗi thời đại đều có những thử thách riêng, và mỗi người trẻ đều có một “dòng sông” của mình để vượt qua. Nếu Mẹ Suốt đã dùng mái chèo để nối liền hai bờ trong những năm tháng chiến tranh, thì thế hệ hôm nay cần dùng tri thức, bản lĩnh và lòng nhân ái để nối dài những giá trị tốt đẹp mà cha ông đã trao lại.

Có lẽ, điều đẹp nhất mà Mẹ Suốt để lại không chỉ là câu chuyện về một người mẹ chèo đò giữa bom đạn, mà là một bài học về lòng yêu nước được thể hiện bằng hành động. Mẹ đã đi xa, nhưng tiếng mái chèo năm nào vẫn như còn ngân lên giữa dòng Nhật Lệ, hòa vào dòng chảy của lịch sử dân tộc và nhắc nhở mỗi người Việt Nam rằng: một đất nước chỉ có thể trường tồn khi trong mỗi thế hệ luôn có những con người sẵn sàng sống vì những điều lớn hơn chính bản thân mình.

 TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Tố Hữu (1965), Mẹ Suốt, in trong Ra trận, Nhà xuất bản Văn học.