MẸ SUỐT – HUYỀN THOẠI BẤT TỬ BÊN DÒNG NHẬT LỆ

Từ tuổi thơ cơ cực đến người con của cách mạng

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 (có tài liệu ghi 1908) tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Mẹ sinh trưởng trong một gia đình ngư dân nghèo khổ ở vùng vạn chài bên sông Nhật Lệ. Tuổi thơ của mẹ là một chuỗi những ngày dài cay đắng với 18 năm đi ở đợ, làm thuê cuốc mướn cho nhà địa chủ để kiếm miếng ăn qua ngày.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã mang lại tự do cho dân tộc và mở ra một cuộc đời mới cho mẹ. Mẹ lập gia đình, sinh con và gắn bó với công việc chèo đò ngang mưu sinh trên dòng sông quê hương. Những tưởng cuộc sống sẽ bình yên trôi qua, nhưng khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, Quảng Bình nhanh chóng trở thành một trong những “tọa độ lửa” bị đánh phá khốc liệt nhất. Sông Nhật Lệ lúc bấy giờ trở thành tuyến giao thông chiến lược then chốt, là nơi bộ đội, cán bộ và hàng hóa phải đi qua để chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trước vận mệnh thiêng liêng của đất nước, dù đã bước sang tuổi gần 60, mẹ Suốt vẫn không ngần ngại xung phong nhận nhiệm vụ hiểm nguy: chèo đò bảo đảm giao thông đi lại, vận chuyển đạn dược và đưa đón thương binh, cán bộ qua sông.

Mái chèo kiên cường trước mưa bom bão đạn

Hãy thử hình dung những năm tháng từ 1964 đến 1967, khi bầu trời Đồng Hới luôn rền vang tiếng gầm rú của máy bay phản lực và mặt sông Nhật Lệ liên tục bị cày xới bởi bom đạn Mỹ. Ở độ tuổi mà đáng lẽ ra người ta được an hưởng tuổi già bên con cháu, mẹ Suốt lại chọn đối mặt với hiểm nguy.

Chiếc thuyền gỗ nhỏ nhoi của mẹ hoàn toàn trần trụi giữa dòng nước mênh mông, không một mái che, không một tấm lá chắn bảo vệ trước bom đạn. Thế nhưng, bất kể ngày hay đêm, hễ có lệnh báo động hay có bộ đội cần qua sông, mẹ đều lập tức có mặt. Người ta ước tính, trung bình mỗi năm mẹ chèo tới 1.400 chuyến đò băng qua sông nước dữ dội.

Khi được hỏi về nỗi sợ hãi trước cái chết, câu trả lời bình dị mà kiên cường của mẹ đã đi vào thơ ca: “Gan chi gan rứa mẹ nờ? - Mẹ rằng: Cứu nước mình chờ chi ai!”. Sự dũng cảm của mẹ Suốt không đến từ sự liều lĩnh, mà kết tinh từ một tình yêu Tổ quốc sâu sắc, từ lòng căm thù giặc và ý chí kiên định bảo vệ nền độc lập dân tộc. Với những cống hiến phi thường đó, ngày 1 tháng 1 năm 1967, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Chiến tranh ngày càng ác liệt, ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một trận bom bi oanh tạc dữ dội của máy bay Mỹ ngay tại bến đò Bảo Ninh, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh. Mẹ ngã xuống khi mái tóc đã bạc, nhưng ngọn lửa yêu nước mãnh liệt từ mái chèo của mẹ thì vẫn còn cháy mãi.

Khi câu chuyện thời hoa lửa trở thành bài học hôm nay

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa, dòng sông Nhật Lệ đã trở lại vẻ hiền hòa, thanh bình vốn có. Đứng trước Tượng đài Mẹ Suốt uy nghi bên bờ sông quê hương, thế hệ trẻ hôm nay không khỏi lặng người xúc động và cảm phục trước sự hy sinh thầm lặng của thế hệ cha anh.

Tìm hiểu về cuộc đời mẹ Suốt giúp chúng ta nhận thức sâu sắc rằng: Hòa bình, độc lập không bao giờ tự nhiên có sẵn. Nó được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu và cả cuộc đời của những người mẹ, người cha bình dị nhất. Biết ơn thế hệ đi trước không chỉ dừng lại ở những lời ngợi ca, mà phải được chuyển hóa bằng trách nhiệm, bằng những hành động thiết thực để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Đối với tuổi trẻ, lòng yêu nước trong thời bình chính là sự nỗ lực không ngừng trong học tập, lao động, tôn trọng pháp luật và sống có ích cho cộng đồng. Lòng yêu nước không cần là những điều gì quá to tát, nó bắt đầu ngay từ trách nhiệm với gia đình, sự tử tế với những người xung quanh và quyết tâm làm tốt công việc của mình.

Bài học cho người giáo viên hôm nay

Là một giáo viên, câu chuyện về mẹ Suốt mang lại những bài học sâu sắc trong việc bồi dưỡng nhân cách và giáo dục lòng biết ơn cho học sinh.

Đối với giáo viên Ngữ văn, hình ảnh mái chèo ngoan cường của mẹ giữa mưa bom chính là một chất liệu văn học sống động để khơi dậy tư duy thẩm mỹ và bồi đắp lòng nhân ái cho học sinh. Trong mỗi giờ học, khi dẫn dắt các em tiếp cận với những tác phẩm thơ ca kháng chiến – như bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu, giáo viên không chỉ phân tích các biện pháp nghệ thuật, mà còn cần giúp các em thấu cảm được cái hay, cái đẹp của hình tượng người phụ nữ Việt Nam anh hùng. Việc hướng dẫn học sinh đọc hiểu, nhập vai hay viết những bài văn biểu cảm về mẹ Suốt không đơn thuần là rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn từ, mà là cơ hội để các em tự soi rọi bản thân, học cách trân trọng những giá trị bình dị và nuôi dưỡng lòng dũng cảm. Qua những trang văn thấm đẫm hơi thở lịch sử, người giáo viên sẽ giúp học sinh hiểu rằng ngôn ngữ không chỉ dùng để giao tiếp, mà còn là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, biến lòng biết ơn thành những rung động sâu sắc trong tâm hồn.

Giáo dục truyền thống thông qua những câu chuyện lịch sử chân thực và những hình tượng văn học lay động sẽ giúp tâm hồn các em học sinh trung học cơ sở thêm phong phú, giúp các em học cách yêu thương, biết sẻ chia và sống có hoài bão.

Ngọn lửa còn mãi

Thời gian có thể làm mờ đi những dấu vết của chiến tranh, nhưng hình bóng người mẹ tóc bạc, tay giữ chặt mái chèo kiên cường đẩy con thuyền băng qua sóng dữ Nhật Lệ sẽ mãi là một tượng đài bất tử trong lòng dân tộc.

Mẹ Suốt đã rời xa cõi đời, nhưng di sản tinh thần mà mẹ để lại vẫn luôn đồng hành cùng đất nước. Thế hệ hôm nay sẽ tiếp tục viết tiếp câu chuyện của mẹ bằng trí tuệ, bằng đạo đức và sức sáng tạo, sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh để giữ vững nền hòa bình của Tổ quốc hôm nay.