MẸ SUỐT - HUYỀN THOẠI BÊN DÒNG NHẬT LỆ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt nhất, dòng sông Nhật Lệ (Quảng Bình) không chỉ ghi dấu những trận mưa bom bão đạn của kẻ thù mà còn tạc vào lịch sử dân tộc hình ảnh một người phụ nữ kiên cường, bền bỉ: Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Suốt — người mẹ Việt Nam anh hùng mà cõi lòng và tấm thân đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước.
Một đời lam lũ, một lòng theo Đảng
Mẹ Suốt sinh năm 1906 trong một gia đình lao động nghèo tại thôn Bảo Ninh, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay là thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Suốt thời thơ ấu và tuổi thanh xuân, mẹ phải sống trong cảnh đi làm thuê, ở đợ đầy cực nhọc. Nhưng chính những gian khổ ấy đã hun đúc nên ở mẹ một ý chí quật cường và lòng căm thù giặc sâu sắc.
Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, Quảng Bình trở thành "tọa độ lửa" – nơi giao thoa giữa hậu phương lớn và tiền tuyến lớn. Sông Nhật Lệ ngày ấy là một trong những điểm nút giao thông huyết mạch nhưng cũng là mục tiêu bắn phá dữ dội của máy bay Mỹ nhằm chặn đứng con đường tiếp tế cho miền Nam.
Người nữ anh hùng chèo đò qua sông Nhật Lệ
Năm 1964, dù đã ở tuổi 60 – cái tuổi lẽ ra được nghỉ ngơi bên con cháu – Mẹ Suốt vẫn xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò đưa cán bộ, bộ đội và đạn dược qua sông.
Bất chấp tiếng gầm rú của máy bay, tiếng nổ xé trời của bom đạn và sóng nước đỏ ngầu cày xới, tay chèo của Mẹ Suốt chưa bao giờ ngơi nghỉ. Người ta thấy hình ảnh một người mẹ lưng đã còng, mái tóc bạc phơ trước gió, ánh mắt rực sáng niềm tin, bình tĩnh điều khiển con đò nhỏ rẽ sóng lướt qua những trận mưa bom.
"Tàu bay hắn bắn sớm chiều
Thì tui đò ngang vui vẻ đưa đò..."
(Sưu tầm)
Ước tính từ năm 1964 đến 1967, Mẹ Suốt đã chèo hàng nghìn lượt đò, đưa hàng vạn lượt bộ đội, cán bộ và hàng tấn vũ khí, lương thực qua sông an toàn. Mẹ không chỉ là người lái đò mà còn là chỗ dựa tinh thần, là "mẹ hiền" của biết bao chiến sĩ nơi tuyến đầu lửa đạn.
Năm 1967, tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc, mẹ Nguyễn Thị Suốt vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Hình tượng của mẹ đã trở thành nguồn cảm hứng dạt dào cho thi ca và âm nhạc, nổi tiếng nhất là bài thơ "Mẹ Suốt" của nhà thơ Tố Hữu.
Bất tử cùng dải đất miền Trung
Ngày 21 tháng 8 năm 1968, trong một trận mưa bom oanh tạc ác liệt của không quân Mỹ xuống bến đò Bảo Ninh, Mẹ Suốt đã ngã xuống ngay trên dải đất quê hương. Mẹ ra đi, nhưng tinh thần và tấm gương của mẹ vẫn sống mãi với thời gian.
Ngày nay, bên bờ sông Nhật Lệ hiền hòa, tượng đài Mẹ Suốt đứng uy nghiêm như một biểu tượng trường tồn của lòng quả cảm và tình yêu quê hương đất nước. Bến đò năm xưa giờ đã trở thành di tích lịch sử quốc gia, thu hút hàng triệu lượt khách ghé thăm để thắp nén hương tri ân người mẹ anh hùng.
Tấm gương của Mẹ Suốt là bài học vô giá về sự hy sinh thầm lặng, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của độc lập, tự do – những thành quả được đánh đổi bằng xương máu và giọt mồ hôi của biết bao thế hệ cha anh đi trước.
