MẸ SUỐT – HUYỀN THOẠI BÊN DÒNG SÔNG NHẬT LỆ

Có những con người bình dị đã làm nên những điều phi thường, để tên tuổi của họ sống mãi trong lòng dân tộc. Có những dòng sông không chỉ chảy qua miền đất quê hương mà còn mang theo ký ức của một thời khói lửa. Và bên dòng sông Nhật Lệ hiền hòa của quê hương Quảng Bình, có một người mẹ đã trở thành huyền thoại bằng đôi mái chèo, bằng lòng yêu nước và tinh thần kiên cường bất khuất. Người mẹ ấy chính là Mẹ Suốt – người phụ nữ anh hùng của dòng sông Nhật Lệ.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại vùng quê Bảo Ninh, bên kia sông Nhật Lệ, thuộc thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Cuộc đời mẹ vốn gắn với những công việc lao động bình thường của người phụ nữ miền sông nước. Mẹ chèo đò chở khách qua sông, mưu sinh bằng đôi tay cần cù và sức lực của mình. Thế nhưng, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ngày càng ác liệt, quê hương chìm trong bom đạn, người phụ nữ bình dị ấy đã chọn cho mình một cách góp sức đặc biệt: chèo đò đưa bộ đội, cán bộ và hàng hóa qua sông, phục vụ chiến trường.

Dòng Nhật Lệ những năm tháng ấy không còn chỉ là dòng sông thơ mộng. Máy bay địch thường xuyên đánh phá, bom đạn trút xuống bến bờ, mặt nước có thể trở thành nơi hiểm nguy bất cứ lúc nào. Mỗi chuyến đò vượt sông là một lần đối mặt với cái chết. Nhưng trước nhiệm vụ của quê hương, mẹ không lùi bước. Với mái chèo trên tay, mẹ lặng lẽ đưa từng chuyến đò qua dòng nước, nối liền hai bờ, nối hậu phương với tiền tuyến.

Người ta có thể hình dung dáng mẹ nhỏ bé giữa mênh mông sông nước, mái tóc đã điểm bạc, đôi bàn tay chai sần nắm chắc mái chèo. Phía xa, tiếng máy bay gầm rú xé toạc bầu trời; trên mặt sông, những đợt sóng dồn dập va vào mạn thuyền. Mẹ vẫn bình tĩnh chèo đi, ánh mắt hướng về bến đợi. Bởi mẹ hiểu rằng trên chuyến đò ấy không chỉ có những con người cần sang sông, mà còn có nhiệm vụ chiến đấu, có niềm tin và hy vọng của bao người đang ngày đêm bảo vệ quê hương.

Có lẽ điều làm nên sự phi thường của Mẹ Suốt không phải là mẹ không biết sợ hãi, mà là dù hiểm nguy luôn cận kề, mẹ vẫn đặt trách nhiệm với đất nước lên trên nỗi sợ của bản thân. Mẹ không cầm súng ra trận, nhưng mái chèo của mẹ cũng góp phần vào cuộc chiến đấu. Mẹ không đứng giữa những trận đánh vang dội, nhưng từng chuyến đò của mẹ đã âm thầm giữ cho mạch giao thông qua sông không bị đứt đoạn. Trong những năm tháng ấy, lòng yêu nước không chỉ hiện diện nơi chiến hào mà còn tỏa sáng từ những con người bình thường như mẹ.

Năm 1967, những đóng góp kiên cường của Mẹ Suốt được ghi nhận. Mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hình ảnh người mẹ chèo đò bên dòng Nhật Lệ cũng đi vào thơ ca, trong đó có bài thơ Mẹ Suốt của nhà thơ Tố Hữu, góp phần khắc họa vẻ đẹp bình dị mà lớn lao của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Thế nhưng, chiến tranh không buông tha những người con ưu tú của quê hương. Ngày 13 tháng 10 năm 1968, Mẹ Suốt hy sinh trong một trận bom đánh phá tại quê nhà. Mẹ đã ra đi khi tuổi đời đã ngoài sáu mươi, để lại dòng sông Nhật Lệ, bến đò thân thuộc và biết bao thương nhớ trong lòng đồng bào, đồng chí.

Mẹ không còn chèo đò, nhưng câu chuyện về mẹ vẫn tiếp tục vượt qua năm tháng như dòng Nhật Lệ miệt mài chảy ra biển lớn. Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, mỗi người trở về bên dòng sông quê hương có thể không còn nghe tiếng bom rơi, không còn chứng kiến những chuyến đò giữa làn đạn lửa. Nhưng hình ảnh người mẹ năm xưa vẫn nhắc nhở chúng ta rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao hy sinh thầm lặng của những con người bình dị.

Mẹ Suốt – huyền thoại bên dòng sông Nhật Lệ không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ anh hùng. Đó còn là câu chuyện về lòng yêu nước, về sức mạnh của nhân dân và về những trái tim không bao giờ khuất phục trước bạo tàn. Dòng sông Nhật Lệ vẫn xanh trong giữa trời quê Quảng Bình, và tên mẹ vẫn sống mãi trong lòng dân tộc – như một mái chèo bền bỉ đưa con thuyền Việt Nam vượt qua sóng gió, hướng tới bến bờ độc lập, tự do.

Mẹ đã đi xa, nhưng huyền thoại về mẹ thì còn mãi. Bởi có những người mẹ, dù chỉ xuất phát từ một bến đò nhỏ bé, vẫn có thể chèo con thuyền lịch sử đi vào bất tử.