MẸ SUỐT” KIÊN CƯỜNG GIỮA DÒNG SÔNG NHẬT LỆ

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quảng Bình là một trong những địa bàn chịu sự đánh phá vô cùng ác liệt của máy bay Mỹ. Nằm trên tuyến giao thông quan trọng, dòng sông Nhật Lệ trở thành nơi thường xuyên có tàu thuyền, bộ đội và hàng hóa qua lại. Để bảo đảm giao thông phục vụ chiến trường, những người làm nhiệm vụ giao liên phải ngày đêm đối mặt với bom đạn và nguy hiểm. Trong số đó có một người phụ nữ đã trở thành biểu tượng mà nhiều thế hệ người Việt Nam luôn nhớ đến – Nguyễn Thị Suốt, người mẹ chèo đò trên sông Nhật Lệ. Khi chiến tranh diễn ra, bà đã không đứng ngoài cuộc mà tình nguyện làm nhiệm vụ đưa bộ đội, cán bộ và vận chuyển hàng hóa qua sông. Dù tuổi đã cao, công việc lại vô cùng nguy hiểm, Mẹ Suốt vẫn ngày ngày chèo con đò nhỏ giữa bom đạn. Bà hiểu rằng mỗi chuyến đò đưa người qua sông an toàn đều góp phần bảo đảm cho hoạt động của chiến trường. Chính sự tận tụy, gan dạ và tinh thần trách nhiệm ấy đã khiến Mẹ Suốt trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu nhất của người phụ nữ Quảng Bình trong những năm tháng chiến tranh.

Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại làng Bảo Ninh, bên dòng sông Nhật Lệ của Quảng Bình. Bà xuất thân từ một gia đình lao động và trải qua phần lớn cuộc đời trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, Quảng Bình trở thành một địa bàn chiến lược quan trọng. Nhiều tuyến đường bộ, đường thủy bị máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm ngăn chặn sự chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Trong hoàn cảnh ấy, việc bảo đảm giao thông trở thành một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Bộ đội, cán bộ, thương binh, lương thực, vũ khí và nhiều loại hàng hóa cần phải được đưa qua sông để tiếp tục hành trình. Chính lúc đó, Nguyễn Thị Suốt đã tình nguyện tham gia làm giao liên. Công việc của bà là chèo đò đưa bộ đội, cán bộ và hàng hóa qua sông Nhật Lệ. Một con đò nhỏ giữa dòng sông tưởng như rất bình thường, nhưng trong chiến tranh, mỗi chuyến qua sông đều có thể trở thành một chuyến đi sinh tử. Máy bay địch thường xuyên trinh sát và ném bom xuống những khu vực giao thông quan trọng. Người chèo đò phải lựa chọn thời điểm thích hợp, quan sát bầu trời, lắng nghe tiếng máy bay và nhanh chóng đưa người, hàng hóa đến nơi an toàn. Chỉ cần một lần bị phát hiện, cả người trên đò lẫn người chèo có thể gặp nguy hiểm. Mẹ Suốt hiểu rõ điều đó nhưng vẫn kiên trì làm nhiệm vụ. Hàng ngày, bà có mặt bên bến sông, sẵn sàng đưa bộ đội và cán bộ qua lại. Có những chuyến đò diễn ra trong điều kiện tương đối yên tĩnh, nhưng cũng có những chuyến phải đi giữa tiếng máy bay, tiếng bom nổ và tiếng súng. Mỗi khi nghe báo động, người khác có thể tìm nơi trú ẩn, nhưng Mẹ Suốt lại phải nghĩ cách đưa những người đang ở bên này sông sang bên kia hoặc đưa họ đến vị trí an toàn. Bà không chỉ chèo đò bằng sức lực của mình mà còn bằng sự bình tĩnh và kinh nghiệm. Bà biết từng đoạn sông, từng bến nước và những nơi có thể tránh sự quan sát của máy bay địch. Chính sự am hiểu dòng sông giúp bà hoàn thành công việc trong những điều kiện vô cùng nguy hiểm. Một trong những điều khiến người ta khâm phục ở Mẹ Suốt là tuổi đời của bà. Khi nhiều người ở tuổi ấy đã có thể nghỉ ngơi bên con cháu, bà vẫn ngày ngày làm công việc nặng nhọc và nguy hiểm. Mỗi lần chèo đò, bà phải dùng sức để điều khiển con thuyền vượt dòng nước, đồng thời luôn cảnh giác trước máy bay địch. Nhưng bà không coi mình là người đặc biệt. Với bà, nếu bộ đội và hàng hóa cần qua sông thì bà phải đưa họ qua. Đó là nhiệm vụ mà bà đã nhận và bà quyết tâm hoàn thành. Những người lính đi qua sông Nhật Lệ dần quen thuộc với hình ảnh người phụ nữ lớn tuổi chèo con đò nhỏ. Họ gọi bà bằng cái tên thân thương “Mẹ Suốt”. Cách gọi ấy thể hiện tình cảm và sự kính trọng của những người lính dành cho bà. Trong những năm tháng chiến tranh, người lính phải xa gia đình, xa cha mẹ, nhiều người phải đối mặt với cái chết mỗi ngày. Vì vậy, hình ảnh một người phụ nữ lớn tuổi sẵn sàng đưa họ qua sông, chăm lo cho họ như những người con đã tạo nên cảm giác rất gần gũi và ấm áp. Mẹ Suốt không chỉ là người giao liên mà trong mắt nhiều chiến sĩ, bà giống như một người mẹ của chiến trường. Công việc của bà có thể không tạo ra những trận đánh lớn, nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng. Nếu không có những người giao liên như Mẹ Suốt, việc vận chuyển bộ đội và hàng hóa qua sông sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Mỗi chuyến đò an toàn giúp thêm một nhóm chiến sĩ tiếp tục lên đường, thêm một chuyến hàng đến được nơi cần thiết. Vì thế, những con người tưởng như bình thường ấy lại góp phần tạo nên sức mạnh của cả chiến trường. Mẹ Suốt đã nhiều lần đối mặt với bom đạn nhưng vẫn không bỏ nhiệm vụ. Trong những lúc nguy hiểm, bà luôn tìm cách đưa người và hàng hóa vào nơi an toàn. Có những lúc bom nổ rất gần, mặt sông rung chuyển, khói bụi bao phủ nhưng bà vẫn cố gắng giữ vững tay chèo. Đối với bà, điều quan trọng nhất là những người đang ngồi trên thuyền phải được đưa đến nơi an toàn. Chính tinh thần ấy đã khiến Mẹ Suốt trở thành biểu tượng của lòng quả cảm. Hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé chèo đò giữa dòng sông rộng lớn cũng trở thành một hình ảnh rất đặc biệt của chiến tranh Việt Nam. Không có áo giáp, không có vũ khí hiện đại, Mẹ Suốt chỉ có mái chèo và con đò nhỏ nhưng vẫn dũng cảm đối mặt với máy bay và bom đạn. Sức mạnh của bà đến từ lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm. Bà hiểu rằng mình đang góp một phần nhỏ vào cuộc chiến đấu lớn của dân tộc. Những năm tháng ấy, Mẹ Suốt không chỉ phục vụ bộ đội mà còn góp phần bảo vệ tuyến giao thông trên sông Nhật Lệ. Công việc của bà gắn liền với cuộc sống của người dân và bộ đội ở vùng đất Quảng Bình. Bà chứng kiến nhiều người lính đi qua bến sông rồi lên đường vào chiến trường. Có người trở lại sau những ngày chiến đấu, nhưng cũng có người mãi mãi không trở về. Những cảnh tượng ấy chắc chắn để lại trong lòng bà nhiều cảm xúc. Thế nhưng, bà vẫn tiếp tục công việc của mình. Ngày này qua ngày khác, bà vẫn đứng bên bến, vẫn chèo đò và vẫn đưa những chuyến người, chuyến hàng qua sông. Năm 1967, những đóng góp của Mẹ Suốt được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận đối với một người phụ nữ đã có những đóng góp đặc biệt trong công tác giao liên và bảo đảm giao thông trong thời chiến. Tuy nhiên, dù được tuyên dương, bà vẫn tiếp tục công việc của mình, không coi danh hiệu là lý do để ngừng cống hiến. Đến năm 1968, trong một trận máy bay Mỹ đánh phá, Mẹ Suốt đã hy sinh. Bà ra đi khi đang ở tuổi ngoài 60, sau nhiều năm gắn bó với con đò và dòng sông Nhật Lệ. Sự hy sinh của bà là một mất mát lớn đối với nhân dân địa phương và những người từng được bà đưa qua sông. Người mẹ từng đưa biết bao chiến sĩ đến nơi chiến đấu cuối cùng cũng nằm lại trên chính quê hương mình. Sau khi Mẹ Suốt hy sinh, hình ảnh của bà vẫn sống mãi trong ký ức của người dân Quảng Bình và những người lính từng biết đến bà. Hình tượng người phụ nữ chèo đò giữa bom đạn đã trở thành biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng. Nhà thơ Tố Hữu đã viết bài thơ “Mẹ Suốt”, góp phần đưa hình ảnh người mẹ chèo đò bên sông Nhật Lệ đến với đông đảo người dân cả nước. Qua thơ ca và những câu chuyện được kể lại, Mẹ Suốt không chỉ là một nhân vật lịch sử mà còn trở thành biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: bình dị, không tìm kiếm vinh quang nhưng luôn sẵn sàng làm những việc khó khăn nhất khi đất nước cần. Câu chuyện của Mẹ Suốt cho chúng ta thấy rằng chiến thắng không chỉ được tạo nên bởi những người cầm súng ngoài mặt trận. Đằng sau mỗi người lính ra trận là cả một hệ thống hậu phương gồm những người vận chuyển lương thực, đưa thư, bảo đảm giao thông, chăm sóc thương binh và giữ liên lạc. Mỗi người góp một phần sức lực của mình. Mẹ Suốt đã góp phần bằng những chuyến đò trên sông Nhật Lệ. Con đò nhỏ của bà trở thành một mắt xích quan trọng trong tuyến giao thông thời chiến. Và chính từ những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy, bà đã làm nên một câu chuyện lớn về lòng yêu nước và sự hy sinh.

Nguyễn Thị Suốt – Mẹ Suốt – đã sống một cuộc đời bình dị nhưng để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ. Bà không trực tiếp tham gia những trận đánh lớn, nhưng mỗi ngày chèo đò giữa dòng sông Nhật Lệ, bà đã góp phần đưa bộ đội, cán bộ và hàng hóa vượt qua bom đạn để tiếp tục phục vụ chiến trường. Đến khi hy sinh, bà vẫn là người phụ nữ kiên cường đã dành những năm tháng cuối đời cho nhiệm vụ của đất nước. Hình ảnh Mẹ Suốt bên con đò nhỏ giữa dòng Nhật Lệ sẽ mãi là biểu tượng đẹp của người phụ nữ Việt Nam thời hoa lửa: bình dị mà anh hùng, không có vũ khí trong tay nhưng có một ý chí mạnh mẽ và một trái tim luôn hướng về Tổ quốc. Câu chuyện của Mẹ Suốt giúp thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình được đánh đổi không chỉ bằng những trận chiến ngoài mặt trận mà còn bằng sự hy sinh thầm lặng của biết bao người dân phía sau. Vì vậy, mỗi khi nhắc đến Mẹ Suốt, chúng ta càng thêm trân trọng cuộc sống hòa bình và biết ơn những con người đã dành cả cuộc đời mình để bảo vệ quê hương.