Mẹ Suốt – Người chèo đò anh hùng trên dòng sông Nhật Lệ

Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại xóm Vạn Chài, làng Phú Mỹ, nay thuộc thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo bên dòng sông Nhật Lệ, cuộc đời của Mẹ gắn bó với sông nước và cuộc sống lao động nhiều gian khó.

Năm 1964, khi chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng ác liệt, Quảng Bình trở thành một trong những địa bàn trọng điểm bị đánh phá. Sông Nhật Lệ giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm giao thông, vận chuyển và liên lạc giữa hai bờ. Khi ấy, dù tuổi đã cao, Mẹ Suốt vẫn tình nguyện nhận nhiệm vụ chèo đò đưa cán bộ, bộ đội, thương binh, hàng hóa và vũ khí qua sông.

Trong những ngày tháng chiến tranh khốc liệt, con đò nhỏ của Mẹ Suốt nhiều lần vượt qua sông Nhật Lệ dưới bom đạn. Mỗi chuyến đò không chỉ phục vụ việc đi lại mà còn góp phần duy trì tuyến giao thông, liên lạc và vận chuyển phục vụ chiến đấu. Theo các tư liệu lịch sử, mỗi năm Mẹ thực hiện khoảng hàng nghìn chuyến đò, trong đó có nguồn ghi nhận con số khoảng 1.400 chuyến/năm.

Sự gan dạ và tinh thần trách nhiệm của Mẹ Suốt đã trở thành hình ảnh tiêu biểu của những người dân Quảng Bình trong thời kỳ chiến tranh. Mẹ không trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận nhưng đã góp sức vào cuộc kháng chiến bằng công việc tưởng như bình dị: một mái chèo, một con đò và sự kiên cường trước bom đạn.

Năm 1966, Mẹ Suốt được mời tham dự Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc. Ngày 01/01/1967, Mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đến năm 1968, chiến tranh tại Quảng Bình tiếp tục diễn ra ác liệt. Ngày 11/10/1968, trong một trận bom của máy bay Mỹ tại khu vực Bảo Ninh, Mẹ Suốt đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Các nguồn tư liệu hiện có có sự khác nhau về ngày hy sinh, nhưng các nguồn chính thống về di tích Mẹ Suốt ghi nhận 13/10/1968; vì vậy khi làm hồ sơ chính thức nên đối chiếu thêm hồ sơ gốc của địa phương.

Hình ảnh Mẹ Suốt với mái chèo trên dòng Nhật Lệ giữa mưa bom bão đạn đã trở thành biểu tượng đẹp về người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Tên tuổi của Mẹ được lưu giữ qua nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật; đặc biệt là bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu, viết về người mẹ chèo đò anh hùng bên dòng Nhật Lệ.

Ngày nay, hình tượng Mẹ Suốt vẫn được nhắc nhớ tại Quảng Bình như một biểu tượng của lòng yêu nước, sự quả cảm và tinh thần sẵn sàng cống hiến của người dân trong những năm tháng chiến tranh.