Mẹ Suốt: Người chèo đò bất tử bên dòng Nhật Lệ
Quảng Bình – dải đất hẹp nhất của miền Trung, nơi những cơn gió Lào thổi cát trắng xóa, cũng là nơi phải hứng chịu những trận mưa bom dữ dội nhất trong chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Giữa những ngày "đất trời rung chuyển" ấy, hình ảnh một cụ bà ngoài 60 tuổi, tóc bạc phơ, tay chèo vững vàng giữa dòng nước xoáy để đưa bộ đội qua sông đã trở thành một biểu tượng bất tử của lòng dân đối với cách mạng. Đó là Mẹ Suốt (Nguyễn Thị Suốt), người mẹ anh hùng của dòng sông Nhật Lệ.
Mẹ Suốt sinh ra trong một gia đình lao động nghèo, cả đời gắn bó với con đò, bến nước. Khi cuộc chiến tranh phá hoại nổ ra vào năm 1964, bến đò Nhật Lệ trở thành tọa độ lửa, nơi máy bay Mỹ rình rập ngày đêm để cắt đứt đường chi viện quân sự từ Bắc vào Nam. Trước tình cảnh ấy, mẹ Suốt không một chút đắn đo, xung phong đảm nhận công việc chèo đò chở cán bộ, bộ đội và vũ khí qua sông. Nhiều người lo lắng cho sức khỏe và tính mạng của mẹ, nhưng mẹ chỉ cười bảo: "Tui già rồi, chết cũng chẳng tiếc, miễn sao đưa được các con qua sông đánh giặc là tui vui rồi".
Suốt những năm từ 1964 đến 1966, bất kể ngày đêm, dù trời nắng cháy hay mưa bão, mẹ Suốt vẫn luôn túc trực bên bến đò. Có những lúc máy bay địch lao xuống thấp, đạn đại liên bắn tung tóe quanh mạn thuyền, mẹ vẫn bình tĩnh ghì chặt mái chèo, điều khiển con đò lướt qua những cột nước dựng đứng do bom nổ. Người ta kể rằng, có những chuyến đò mẹ vừa đưa khách sang bờ thì bom dội xuống ngay vị trí cũ. Nhưng mẹ không sợ, mẹ coi việc chèo đò cũng là trận đánh của chính mình. Sự hiện diện của mẹ giữa dòng sông đỏ lửa là nguồn động viên tinh thần cực lớn cho những người lính trẻ chuẩn bị bước vào chiến trường miền Nam gian khổ.
Mẹ Suốt không chỉ chèo đò, mẹ còn là người mẹ hiền hậu chăm lo miếng cơm, manh áo cho những chiến sĩ trú chân tại nhà mình. Nhà thơ Tố Hữu đã ghi lại hình ảnh hào hùng ấy qua những vần thơ bất hủ: "Ngẩng đầu mái tóc mẹ bay / Gió lay bưng sáng đôi tay chèo đò". Năm 1967, mẹ vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Mẹ hy sinh năm 1968 trong một trận bom oanh tạc khi đang làm nhiệm vụ. Mẹ nằm xuống ngay bên dòng sông Nhật Lệ mà mẹ yêu quý, nhưng hình ảnh người mẹ tóc trắng hiên ngang giữa sóng dữ vẫn luôn sống mãi, nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của lòng yêu nước bắt nguồn từ những con người bình dị nhất.
