Mẹ Suốt – Người chèo đò giữa mưa bom

Những năm 1964 – 1967, dòng sông Nhật Lệ ngày đêm gầm thét bởi bom rơi, đạn nổ. Máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch. Bến đò trên sông Nhật Lệ trở thành mục tiêu oanh tạc dữ dội.

Trong khói lửa ấy, có một người phụ nữ tuổi đã ngoài sáu mươi vẫn ngày ngày chèo đò đưa bộ đội, thanh niên xung phong, thương binh và hàng hóa vượt sông.

Đó là Nguyễn Thị Suốt, người dân Quảng Bình vẫn thân thương gọi là Mẹ Suốt.

Sinh năm 1908 tại xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới ngày nay, cuộc đời mẹ vốn gắn bó với nghề chèo đò. Nhưng khi đất nước bước vào cuộc chiến ác liệt, mái chèo bình dị ấy bỗng trở thành một phần của cuộc kháng chiến.

Có những ngày, tiếng còi báo động vừa vang lên, mọi người tìm nơi trú ẩn. Riêng Mẹ Suốt lại đưa mắt nhìn sang bờ bên kia.

Bởi mẹ biết...

Ở đó đang có những người lính cần qua sông.

Có thương binh cần được cứu chữa.

Có những chuyến hàng không thể chậm một phút.

Bom có thể rơi bất cứ lúc nào.

Nhưng nếu chiếc đò không sang...

Có thể sẽ có nhiều người mãi mãi không trở về.

Vậy là mẹ chống mái chèo, bình thản đưa con đò rẽ sóng.

Bom nổ phía trước.

Mảnh đạn rít phía sau.

Nước sông tung trắng xóa.

Thế nhưng mái chèo của mẹ vẫn đều đặn, dứt khoát như chưa từng biết đến sợ hãi.

Có lần, máy bay Mỹ quần thảo ngay trên đầu.

Đồng đội hô lớn:

"Mẹ Suốt ơi! Trốn đi!"

Mẹ chỉ cười hiền:

"Các con còn chưa qua sông thì mẹ đi đâu được."

Câu nói mộc mạc ấy đã theo nhiều người lính suốt cả cuộc đời.

Trong gần ba năm ác liệt nhất của chiến tranh, Mẹ Suốt đã thực hiện hàng nghìn chuyến đò.

Biết bao chiến sĩ đã bước lên con đò ấy để ra trận.

Biết bao thương binh được mẹ đưa về nơi an toàn.

Biết bao chuyến hàng tiếp tế đã vượt qua dòng Nhật Lệ nhờ đôi tay gầy guộc của người mẹ tuổi đã cao.

Có người lính sau này kể lại:

"Mỗi lần nhìn thấy bóng mẹ trên bến, chúng tôi biết mình sẽ được sang sông. Có mẹ là có niềm tin."

Sự dũng cảm của Mẹ Suốt đã lan tỏa khắp cả nước.

Năm 1965, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì thành tích đặc biệt trong phục vụ chiến đấu.

Nhưng với mẹ, phần thưởng lớn nhất không phải huân chương.

Mà là...

Mỗi chuyến đò cập bến an toàn.

Mỗi người lính còn sống để tiếp tục chiến đấu.

Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một trận bom đánh phá dữ dội của không quân Mỹ xuống khu vực bến đò Nhật Lệ, Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh.

Người mẹ chèo đò năm nào mãi mãi nằm lại với dòng sông mà mình đã gắn bó suốt cuộc đời.

Mẹ ra đi.

Nhưng mái chèo vẫn còn.

Con đò vẫn còn trong ký ức của biết bao người lính.

Và hình ảnh người mẹ tóc bạc lặng lẽ chèo đò giữa mưa bom đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước Việt Nam.

Nhà thơ Tố Hữu đã viết những câu thơ nổi tiếng để khắc họa hình ảnh ấy:

"Gan chi gan rứa mẹ nờ,
Mẹ rằng: cứu nước mình chờ chi ai.
Chẳng bằng con gái con trai,Sáu mươi còn một chút tài đò đưa..."

Đó không chỉ là lời ca ngợi dành riêng cho Mẹ Suốt.

Đó còn là sự tri ân dành cho hàng triệu người mẹ Việt Nam đã lặng lẽ hiến dâng cả tuổi xuân, hạnh phúc và cả cuộc đời mình cho độc lập của dân tộc.

Thời Hoa Lửa khép lại bằng hình ảnh con đò nhỏ trên dòng Nhật Lệ.

Mái chèo năm ấy đã ngừng.

Nhưng tinh thần của Mẹ Suốt vẫn mãi là ngọn lửa soi đường cho các thế hệ hôm nay và mai sau: lòng yêu nước không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao, mà đôi khi chỉ bắt đầu từ một mái chèo bình dị, kiên cường giữa mưa bom bão đạn.