Mẹ Suốt - Người lái đò anh hùng bên dòng sông Nhật Lệ
Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt (1908-1968), sinh ra tại thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Bà sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo, thuở nhỏ bà phải đi ở đợ suốt 18 năm trời. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, bà mới đi lấy chồng, bà sinh ra 4 người con trong đó có 3 gái và 1 trai, bà làm nghề chèo đò để kiếm sống.
Năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Mỹ đem quân đánh phá miền Bắc nước ta. Khi đó Quảng Bình với vị trí chiến lược quan trọng là cầu nối để chi viện vũ phí và đạn dược miền Bắc cho miền Nam trở thành nơi trọng điểm đánh phá của máy bay và hải quân Mỹ với mục đích nhằm ngăn chăn việc chi viện của quân ta cho lực lượng cách mạng miền Nam.
Lúc ấy, mẹ Suốt đã 58 tuổi nhưng bà vẫn xung phong nhận công việc chèo đò chở các cán bộ, thương binh và vũ khí qua sông, giữ vững thông tin liên lạc giữa hai bên bờ sông. Trong những năm 1964-1966, bà vẫn giữ vững nhiệm vụ của mình, bà chèo hàng trăm lượt ngay cả những lúc máy bay Mỹ ném bom oanh tạc ác liệt nhất. Bà được những cán bộ và bà con xung quanh gọi với cái tên quen thuộc là mẹ Suốt. Mỗi năm, tổng cộng ước tính mẹ Suốt đã chèo qua lại đến 1400 chuyến.
Năm 1966, mẹ Suốt được mời tham dự Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc được tổ chức ở miền Bắc. Ngày 1/1/1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước.
Khoảng những năm 1967-1968, chiến tranh ngày càng trở nên ác liệt nên bà dừng công việc lái đò để tham gia vận chuyển lương thực. Trong một lần chèo ở bến đò Bảo Ninh sơ tán ở phía Nam cách bến đò cũ 3km, mẹ Suốt mất trong một trận bom oanh tạc của Mỹ. Trên bia mộ của bà, hiện đang được chôn cất tại nghĩa trang thôn Cửa Phú, xã Bảo Ninh (nay là phường Đồng Hới) có ghi ngày mất là 22/8/1968 (đây cũng có thể là ngày âm theo phong tục, tức là ngày 13/10/1968 dương lịch). Sau đó bà được Nhà nước công nhận liệt sĩ.
Năm 1980, Uỷ ban Nhân dân xã Đồng Hới đã dựng bia đài mẹ Suốt nằm giữa trung tâm bến đò, ngay gần cầu Nhật Lệ - con đường đặt bức tượng mẹ Suốt. Bức tượng được khánh thành năm 2003 (do nhà điêu khắc Phan Đình Tiến) để tưởng nhớ mẹ công ơn của mẹ Suốt. Tượng đài với dáng đứng hiên ngang, bất khuất bên cạnh dòng sông Nhật Lệ thơ mộng, là di tích lịch sử mang lại nhiều cảm xúc và ấn tượng cho khách du lịch mỗi khi có dịp ghé thăm tỉnh Quảng Bình.
