Mẹ Suốt – Người lái đò anh hùng trên sông Nhật Lệ

Nhắc đến Nguyễn Thị Suốt, lòng người không khỏi dâng trào xúc động trước hình ảnh một người mẹ nhỏ bé mà kiên cường, lặng lẽ chèo đò giữa mưa bom bão đạn, hiên ngang đưa bộ đội vượt sông, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

“Mẹ Suốt” là tên gọi thân thương mà nhân dân và chiến sĩ dành cho bà. Bà sinh năm 1908 tại thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình ngư dân nghèo khó. Tuổi thơ cơ cực đã khiến bà phải đi ở đợ suốt 18 năm. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà lập gia đình và mưu sinh bằng nghề chèo đò. Cuộc đời bà gắn liền với bốn người con, gồm ba gái và một trai.

Năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, đế quốc Mỹ bắt đầu mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc. Quảng Bình – vị trí chiến lược quan trọng, là cầu nối chi viện cho miền Nam – trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt. Khi ấy, dù đã 58 tuổi, mẹ vẫn tình nguyện chèo đò, chở cán bộ, thương binh và vũ khí qua sông, giữ vững mạch máu giao thông liên lạc giữa hai bờ, bất chấp bom rơi đạn nổ.

Hình ảnh ấy đã đi vào thơ ca thật xúc động:

Một tay lái chiếc đò ngang
Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày
Sợ chi sóng gió tàu bay
Tây kia mình đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!

Những câu thơ như tái hiện chân thực tinh thần gan dạ và niềm tin sắt đá của mẹ. Trong suốt những năm 1964–1966, bà không quản hiểm nguy, chèo hàng trăm chuyến đò ngay giữa những trận oanh tạc dữ dội. Trung bình mỗi năm, mẹ thực hiện khoảng 1.400 lượt qua sông – một con số khiến ai cũng phải khâm phục.

Không chỉ kiên cường, mẹ còn mang một ý chí bền bỉ, vượt lên cả tuổi tác:

Kể chi tuổi tác già nua
Chống chèo xin cứ thi đua đến cùng!

Dẫu mái tóc đã bạc, đôi tay đã mỏi, nhưng trái tim yêu nước của mẹ vẫn cháy bỏng. Hình ảnh ấy càng trở nên đẹp đẽ, hào hùng hơn qua những vần thơ:

Ngẩng đầu, mái tóc mẹ rung
Gió lay như sóng biển tung, trắng bờ...

Tại Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1966, mẹ Suốt vinh dự được mời tham dự. Đến ngày 1/1/1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Cuối năm 1968, khi chiến tranh ngày càng khốc liệt, bà tạm ngừng chèo đò và sơ tán lên vùng cao. Tuy nhiên, vào ngày 21/8/1968, trong một lần trở lại khu vực bến đò Bảo Ninh (cách bến cũ khoảng 3 km), bà đã anh dũng hy sinh trong một trận bom bi của quân Mỹ. Sau đó, bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu liệt sĩ.

Cho đến hôm nay, hình ảnh người mẹ anh hùng ấy vẫn sống mãi trong lòng dân tộc, trở thành biểu tượng tiêu biểu cho phẩm chất kiên cường, bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm.

Để tưởng nhớ và tri ân công lao của mẹ, năm 2003, Tượng đài Mẹ Suốt được dựng lên bên dòng sông Nhật Lệ thơ mộng, trên trục đường Quách Xuân Kỳ, thành phố Đồng Hới. Nơi đây không chỉ là một di tích lịch sử nổi tiếng của Quảng Bình mà còn là điểm dừng chân đầy xúc cảm, để mỗi người khi ghé thăm đều lắng lòng nhớ về một huyền thoại anh hùng giữa đời thường.