Mẹ Suốt – Người mẹ anh hùng bên dòng Nhật Lệ

Nguyễn Thị Suốt, người được nhân dân cả nước trìu mến gọi là Mẹ Suốt, sinh năm 1906 trong một gia đình ngư dân nghèo tại làng Vạn Chài, Phú Mỹ (nay là Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình). Ngay từ thuở nhỏ, cuộc đời mẹ đã gắn liền với bao nhọc nhằn, cơ cực khi phải đi làm thuê, ở đợ cho địa chủ suốt 18 năm ròng rã, và mãi đến sau Cách mạng tháng Tám mẹ mới lấy chồng làm lẽ. Tưởng chừng cuộc đời sẽ lặng lẽ trôi qua theo phận người chài lưới nơi bến sông yên bình, nhưng tiếng gọi thiêng liêng của lịch sử và Tổ quốc đã thay đổi hoàn toàn ngã rẽ cuộc đời mẹ.

Bước ngoặt ấy diễn ra trong thời kỳ khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi bến phà Nhật Lệ trở thành tuyến giao thông huyết mạch chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Dù khi đó đã bước sang tuổi 60, mẹ Suốt vẫn hăng hái xung phong tham gia công tác với ba nhiệm vụ trọng tâm: phòng cháy chữa cháy, cấp cứu tải thương và giao thông đi lại. Đặc biệt, trong trận oanh tạc lịch sử ngày 07/02/1965 (mùng 6 Tết Ất Tỵ) khi giặc Mỹ huy động 160 lần chiếc máy bay ồ ạt dội bom đạn xuống Đồng Hới, mẹ vẫn dũng cảm một mình bám trụ, chèo đò vượt qua những cột nước bom đạn đen ngòm để vận chuyển đạn dược và duy trì đường dây liên lạc giữa Đồng Hới với Bảo Ninh.

Xuyên suốt những năm tháng khói lửa, giữa lằn ranh mỏng manh của sự sống và cái chết, mẹ Suốt đã bền bỉ chèo lái con đò đưa hàng ngàn lượt bộ đội, thương binh, vũ khí và lương thực vượt sông ra trận. Không chỉ là một người chiến sĩ dũng cảm trên sông nước, mẹ còn hiện lên như một người mẹ thực thụ của hậu phương lớn; mỗi lần đưa bộ đội qua sông, mẹ đều ân cần dặn dò, trao gửi tình yêu thương qua từng củ khoai, miếng bánh dúi vội cho người lính trước giờ nổ súng. Con đò của mẹ Suốt không đơn thuần là phương tiện vận tải, mà đã trở thành biểu tượng rực rỡ của ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, tự do.

Với lòng quả cảm phi thường và những đóng góp to lớn cho cuộc kháng chiến, ngày 01/01/1967, mẹ Suốt đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Đến ngày 11/10/1968, trong một trận không kích ác liệt của kẻ thù, mẹ đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ ngay trên khúc sông Nhật Lệ thân thuộc. Cuộc đời và sự hy sinh vĩ đại của mẹ không chỉ trở thành nguồn cảm hứng bất tận làm nên bài thơ "Mẹ Suốt" vang danh của nhà thơ Tố Hữu, mà còn được khắc ghi vĩnh viễn qua bức tượng đài bằng đồng cao 7 mét vươn mình hiên ngang bên dòng sông Nhật Lệ oanh liệt. Những kỷ vật thiêng liêng như chiếc nón lá hay mảnh vải ngụy trang của mẹ hiện vẫn đang được trân trọng lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia như một minh chứng sống động về chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.