MẸ SUỐT – NGƯỜI MẸ ANH HÙNG BÊN DÒNG SÔNG NHẬT LỆ

1.         Tên nhân vật lịch sử: Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Suốt (Mẹ Suốt)

2.         Tên tiêu đề: Mẹ Suốt – Dòng sông Nhật Lệ và tay chèo bất tử

3.         Mô tả ngắn về bài viết: Bài viết ghi lại hành trình tri ân Mẹ Suốt – người mẹ Quảng Bình kiên cường đã dũng cảm chèo đò chở hàng ngàn lượt bộ đội, cán bộ và vũ khí qua sông Nhật Lệ dưới mưa bom bão đạn của đế quốc Mỹ, viết nên câu chuyện bất tử về tình yêu quê hương và khí tiết người phụ nữ Việt Nam.

4.         Thời kỳ diễn ra lịch sử của bài viết: Kháng chiến chống Mỹ cứu nước (đặc biệt là giai đoạn 1964 – 1968).

* Từ cuộc đời chìm nổi đến người mẹ của hậu phương

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1908 tại làng chài Phú Mỹ (nay thuộc thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình). Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo khó, từ thuở nhỏ Mẹ đã phải đi ở đợ, làm thuê nuôi thân suốt 18 năm trời. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Mẹ mới lập gia đình và gắn bó cả cuộc đời với nghề chèo đò kiếm sống trên dòng Nhật Lệ. 

Năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang bắn phá miền Bắc. Quảng Bình trở thành "tọa độ lửa", là gạch nối huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam. Bến phà Nhật Lệ khi ấy là nút giao thông quan trọng bị máy bay địch đánh phá rát mật ngày đêm. Giữa lằn ranh sinh tử, người phụ nữ làng chài khi đó đã gần 60 tuổi vẫn tự nguyện xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò đưa bộ đội, thương binh, vũ khí và lương thực qua sông.

* Tay chèo thép giữa mưa bom bão đạn

Trong những năm tháng chiến tranh tàn khốc (1964 – 1967), sông Nhật Lệ bị cày xới bởi hàng ngàn tấn bom đạn. Có những ngày, địch huy động hàng trăm lượt máy bay dội bom, làm mặt nước dựng đứng thành những cột sóng đen ngòm. Thế nhưng, bất chấp tiếng ầm ầm của động cơ phản lực, tiếng đạn 20 ly và đĩa đạn rocket càn quét, Mẹ Suốt vẫn bình tĩnh ôm chặt tay chèo.

Ước tính mỗi năm, Mẹ đã kiên cường chèo đò qua lại hai bờ sông Nhật Lệ hơn 1.400 chuyến. Không chỉ chở quân ra trận, Mẹ còn là người mẹ hiền của hậu phương: mỗi lần bộ đội xuống đò, Mẹ dặn dò ân cần, dúi vội cho các anh củ khoai, gói cơm hay tấm áo đắp chống lạnh.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Mẹ vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Tháng 10 năm 1968, trong một trận không kích bằng bom bi dữ dội của kẻ thù, Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh ngay trên bờ sông Nhật Lệ khi đang làm nhiệm vụ. Mẹ ngã xuống giữa lòng quê hương, để lại nỗi tiếc thương vô hạn nhưng cũng viết nên một tượng đài bất tử về lòng dũng cảm.

* Khúc ca bất tử và bài học cho thế hệ hôm nay

Chuyến hành hương về bờ sông Nhật Lệ, đứng trước Tượng đài Mẹ Suốt cao 7 mét nghiêng bóng xuống dòng nước trôi êm đềm, luôn mang lại cho du khách những khoảng lặng nghẹn ngào. Tượng đài khắc họa hình ảnh Mẹ hiên ngang, mái tóc bay trong gió, một tay cầm chắc mái chèo, mắt hướng về phía dòng sông – biểu tượng cho khí tiết kiên cường của người phụ nữ Việt Nam.

Hình ảnh Mẹ đã đi vào thi ca bất hủ qua những dòng thơ của nhà thơ Tố Hữu:

"Một tay lái chiếc đò ngang

Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày

Sợ chi sóng gió tàu bay

Tây kia mình đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!

...

Gan chi gan rứa, mẹ nờ?

Mẹ rằng: Cứu nước, mình chờ chi ai?"

Đứng trên bến đò năm xưa, ngẫm về tuổi 60 của Mẹ Suốt và tuổi 20 của biết bao người lính đã ngã xuống, lòng mỗi người không khỏi tự vấn: "Sống sao cho xứng đáng với những hy sinh vô bờ bến ấy?". Tấm gương Mẹ Suốt không chỉ là trang sử hào hùng nằm lại trong sách vở, mà là ngọn lửa thiêng soi đường, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải biết sống có trách nhiệm, rèn luyện bản thân để dựng xây quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp và đàng hoàng hơn