MẸ SUỐT - NGƯỜI MẸ ANH HÙNG VÀ CHUYẾN ĐÒ BẤT TỬ TRÊN SÔNG NHẬT LỆ

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vùng đất lửa Quảng Bình là một trong những tọa độ đánh phá ác liệt nhất của không quân địch hòng ngăn chặn sự chi viện cho miền Nam. Chính tại chiến trường khốc liệt này, hình ảnh Mẹ Suốt (Nguyễn Thị Suốt) – người mẹ đã ngoài 60 tuổi bất chấp mưa bom bão đạn, kiên cường chèo đò đưa bộ đội, vũ khí và lương thực sang sông Nhật Lệ – đã trở thành một biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Người con gái làng biển và cuộc đời gắn liền với dòng sông

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình ngư dân nghèo. Thuở nhỏ, cuộc đời mẹ chịu nhiều cơ cực, phải đi ở đợ, làm thuê cuốc mướn để kiếm sống qua ngày. Cách mạng Tháng Tám thành công đã đổi đời cho mẹ, đem lại tự do và thắp lên ngọn lửa yêu nước sâu sắc trong lòng người phụ nữ vùng biển.

Năm 1964, đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng cuộc chiến tranh phá hoại ra miền Bắc bằng không quân, tập trung hủy diệt thị xã Đồng Hới – cửa ngõ huyết mạch chi viện cho tiền tuyến. Bất chấp hiểm nguy, mẹ Suốt đã hăng hái xung phong nhận một nhiệm vụ đặc biệt: Chèo đò ngang vận chuyển đạn dược, lương thực và đưa bộ đội, cán bộ cách mạng qua sông Nhật Lệ.

Kiên cường chèo đò dưới làn mưa bom bão đạn

Sông Nhật Lệ thời điểm bấy giờ trở thành một "tọa độ lửa" khốc liệt. Máy bay Mỹ liên tục rầm rộ oanh tạc, thả bom bi, bắn tên lửa tầm thấp xuống dòng sông suốt ngày đêm hòng chặt đứt tuyến đường vận chuyển của ta. Mặt nước sông liên tục bị cày xới, dựng lên những cột sóng khổng lồ do đạn pháo kẻ thù.

Giữa lằn ranh sinh tử ấy, người mẹ đã bước sang tuổi lục tuần vẫn hiên ngang cầm vững tay chèo. Mỗi ngày, mẹ Suốt thực hiện hàng chục chuyến đò qua lại giữa hai bờ sông. Có những lúc bom nổ sát mạn thuyền, sóng đánh nghiêng ngả, nhưng mẹ vẫn bình tĩnh điều khiển con đò nhỏ lách qua các luồng khói đạn, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho bộ đội và vũ khí.

Tinh thần gan dạ phi thường của mẹ được thể hiện qua câu nói mộc mạc nhưng đanh thép vang danh sử sách: "Gan chi gan dứa mẹ nờ? Mẹ rằng: Cứu nước mình chờ chi ai! Tàu bay hắn bắn ban ngày, thì ta chèo tối; hắn vây đường ngoài, ta đi đường trong!". Suốt những năm tháng khốc liệt từ 1964 đến 1966, con đò của mẹ đã trở thành chiếc cầu nối chi viện vững chắc, đưa hàng vạn lượt cán bộ, chiến sĩ sang sông an toàn để hành quân vào Nam chiến đấu.

Sự hy sinh lẫm liệt và ngọn đuốc sáng ngời cho hậu thế

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 1968, trong một đợt oanh tạc bất ngờ và khốc liệt của máy bay Mỹ vào bến đò Bảo Ninh vào ngày 11 tháng 10, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh ngay bên mạn con đò quen thuộc của mình. Mẹ ngã xuống khi tuổi đời đã bước sang tuổi 62, giữ trọn vẹn lòng trung thành tuyệt đối với quê hương, đất nước cho đến hơi thở cuối cùng.

Hành động quả cảm của mẹ Suốt đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật, tiêu biểu nhất là bài thơ "Mẹ Suốt" của nhà thơ Tố Hữu. Hình ảnh người mẹ tóc bạc phơ hiên ngang dưới mưa bom Mỹ mãi mãi là tượng đài bất tử, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về lòng yêu nước nồng nàn và giá trị vô giá của nền độc lập dân tộc.

Nguồn tư liệu đối chiếu lịch sử: Hồ sơ khoa học Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam.