Mẹ Suốt – Người mẹ chèo đò giữa mưa bom

Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn ghi nhớ những vị tướng tài ba, những người chiến sĩ quả cảm nơi chiến trường. Nhưng bên cạnh đó còn có những con người bình dị, không cầm súng, không trực tiếp chiến đấu, song những việc làm của họ đã góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của dân tộc. Một trong những người như thế là Mẹ Suốt – người mẹ chèo đò huyền thoại trên dòng sông Nhật Lệ.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại làng Trung Bính, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay là thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình lao động nghèo ven biển, tuổi thơ của Mẹ gắn liền với cuộc sống mưu sinh trên sông nước. Ngày ngày, Mẹ cùng gia đình chèo thuyền đánh cá, chở khách qua sông để kiếm sống.

Cuộc đời Mẹ vốn bình lặng cho đến khi chiến tranh lan rộng trên quê hương Quảng Bình – vùng đất được mệnh danh là "tuyến lửa" của miền Bắc. Từ năm 1964, khi không quân Mỹ liên tục đánh phá các tuyến giao thông, cầu đường và bến phà nhằm cắt đứt sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam, dòng sông Nhật Lệ trở thành một vị trí chiến lược thường xuyên hứng chịu bom đạn.

Trong hoàn cảnh ấy, dù đã gần 60 tuổi, Mẹ Suốt vẫn tình nguyện tham gia lực lượng phục vụ chiến đấu. Mẹ nhận nhiệm vụ chèo đò đưa bộ đội, dân quân, thanh niên xung phong, thương binh, vũ khí, lương thực và hàng hóa vượt sông Nhật Lệ.

Đó là công việc tưởng chừng giản đơn, nhưng lại vô cùng nguy hiểm.

Mỗi chuyến đò đều phải đối mặt với máy bay địch quần thảo trên bầu trời. Bom có thể rơi xuống bất cứ lúc nào. Những cột nước dựng lên cao hàng chục mét, sóng lớn liên tục đánh vào con thuyền nhỏ. Chỉ cần một quả bom rơi trúng, cả người và thuyền đều có thể bị cuốn vào lòng sông.

Thế nhưng chưa bao giờ Mẹ Suốt chùn bước.

Mỗi khi có lệnh cần người sang sông, Mẹ lại cầm chắc mái chèo, bình tĩnh đưa từng chuyến đò cập bến an toàn. Có những ngày Mẹ chèo hàng chục lượt đò liên tục, bất kể trời nắng hay mưa, ngày hay đêm.

Đồng đội kể rằng, mỗi khi máy bay Mỹ xuất hiện, nhiều người lo lắng tìm nơi ẩn nấp, còn Mẹ Suốt vẫn bình tĩnh động viên mọi người:

"Các con cứ yên tâm, có Mẹ đây!"

Lời nói giản dị ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho biết bao chiến sĩ trẻ trước khi lên đường làm nhiệm vụ.

Không chỉ đưa bộ đội qua sông, Mẹ còn nhiều lần trực tiếp cứu người giữa làn bom đạn. Khi phát hiện có người bị thương hoặc thuyền gặp nạn giữa dòng nước xiết, Mẹ lập tức chèo thuyền lao ra ứng cứu mà không hề nghĩ đến sự an nguy của bản thân.

Suốt nhiều năm liền, hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé với chiếc nón lá bạc màu, đôi tay chai sần vẫn miệt mài chèo đò trên dòng Nhật Lệ đã trở thành biểu tượng đẹp của quê hương Quảng Bình.

Năm 1965, để ghi nhận những đóng góp to lớn của Mẹ, Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Đây là niềm vinh dự không chỉ của riêng Mẹ Suốt mà còn của nhân dân Quảng Bình – vùng đất kiên cường nơi tuyến đầu chống chiến tranh phá hoại.

Tên tuổi của Mẹ càng trở nên quen thuộc hơn khi nhà thơ Tố Hữu sáng tác bài thơ "Mẹ Suốt". Những câu thơ đã khắc họa chân thực hình ảnh người mẹ già hiền hậu, quả cảm giữa mưa bom bão đạn:

"Gan chi gan rứa mẹ nờ,
Mẹ rằng: Cứu nước, mình chờ chi ai."

Chỉ hai câu thơ ngắn gọn nhưng đã khắc họa trọn vẹn tinh thần của Mẹ Suốt – một người phụ nữ bình thường với trái tim phi thường, luôn đặt Tổ quốc lên trên sự an toàn của bản thân.

Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một trận ném bom ác liệt của không quân Mỹ xuống khu vực bến đò Nhật Lệ, Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Mẹ ra đi ở tuổi 62, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào và những người lính từng được Mẹ đưa qua sông.

Sau ngày đất nước thống nhất, tên tuổi của Mẹ Suốt được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên cả nước. Đặc biệt, bên bờ sông Nhật Lệ ngày nay sừng sững Tượng đài Mẹ Suốt, nơi hình ảnh người mẹ với mái chèo trên tay vẫn hướng ánh mắt ra dòng sông như đang chờ những chuyến đò năm xưa.

Mỗi du khách khi đến Đồng Hới đều dừng chân trước tượng đài ấy để bày tỏ lòng biết ơn đối với người mẹ đã dành cả cuộc đời cho đất nước.

Mẹ Suốt không phải là người cầm súng ngoài chiến hào. Mẹ cũng không chỉ huy những trận đánh lớn. Nhưng bằng mái chèo nhỏ bé của mình, Mẹ đã góp phần giữ cho mạch máu giao thông không bị ngắt quãng, giúp hàng nghìn lượt bộ đội và hàng hóa vượt sông an toàn để tiếp tục hành quân vào Nam.

Cuộc đời của Mẹ Suốt là minh chứng rằng lòng yêu nước không chỉ được thể hiện bằng những chiến công vang dội, mà còn bằng những việc làm bình dị, âm thầm nhưng đầy ý nghĩa.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, dòng sông Nhật Lệ vẫn hiền hòa chảy giữa lòng thành phố Đồng Hới. Thế nhưng trong ký ức của người dân Quảng Bình và của cả dân tộc Việt Nam, hình ảnh người mẹ già với mái chèo năm nào sẽ mãi là biểu tượng của lòng dũng cảm, đức hy sinh và tình yêu nước không bao giờ phai nhạt.

✨ "Mẹ Suốt đã dùng mái chèo thay cho khẩu súng, dùng trái tim quả cảm thay cho áo giáp. Giữa mưa bom bão đạn, Mẹ lặng lẽ đưa những chuyến đò sang sông, góp phần đưa cả dân tộc đến bến bờ độc lập. Tên tuổi của Mẹ sẽ mãi sống cùng dòng Nhật Lệ và trong trái tim của các thế hệ người Việt Nam."