MẸ SUỐT – NGƯỜI MẸ GIỮ DÒNG NHẬT LỆ GIỮA BOM ĐẠN

Những năm chiến tranh chống Mỹ, sông Nhật Lệ không còn là dòng sông bình yên của người dân Đồng Hới. Trên mặt nước ấy, bom đạn Mỹ thường xuyên trút xuống. Những chuyến đò qua sông trở thành những chuyến đi giữa sự sống và cái chết.

Giữa những ngày tháng khốc liệt ấy, có một người phụ nữ đã trở thành hình ảnh không thể quên của dòng Nhật Lệ.

Đó là Nguyễn Thị Suốt, người dân thường gọi bằng cái tên thân thương: Mẹ Suốt.

Mẹ sinh năm 1906, quê ở Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình. Khi chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng ác liệt, mẹ đã ở tuổi gần 60. Nhưng tuổi tác không khiến người phụ nữ ấy đứng ngoài cuộc chiến.

Mẹ tình nguyện nhận nhiệm vụ chèo đò đưa bộ đội, cán bộ, thương binh và hàng hóa qua sông Nhật Lệ, giữ liên lạc giữa Đồng Hới với Bảo Ninh.

Công việc tưởng như bình thường ấy lại là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm.

Mỗi ngày, chiếc đò nhỏ của mẹ phải vượt qua dòng sông đang bị máy bay Mỹ đánh phá.

Trên trời là máy bay.

Dưới sông là những cột nước dựng lên bởi bom đạn.

Hai bên bờ là những trận địa luôn trong tình trạng báo động.

Có những lúc máy bay bổ nhào xuống rất thấp, tiếng động cơ xé toạc không gian. Bom và đạn nhằm vào những tuyến giao thông trên sông.

Nhưng mái chèo trong tay mẹ vẫn không dừng lại.

Một chuyến đò.

Rồi thêm một chuyến nữa.

Cứ như thế, ngày này qua ngày khác.

Mẹ đưa bộ đội sang sông.

Đưa cán bộ trở về.

Đưa thương binh đến nơi an toàn.

Đưa những chuyến hàng phục vụ chiến đấu qua dòng nước.

Theo tư liệu của Báo Nhân Dân, trong những năm 1964–1966, mẹ đã chèo hàng trăm lượt đò, kể cả trong những lúc máy bay Mỹ ném bom ác liệt.

Người dân Đồng Hới gọi mẹ là Mẹ Suốt.

Không phải vì mẹ có một chức vụ lớn lao.

Không phải vì mẹ chỉ huy một đơn vị.

Mà bởi trong những ngày đất nước gian nguy, một người mẹ bình thường đã làm một công việc phi thường.

Mẹ đã biến chiếc đò nhỏ thành một con đường.

Con đường ấy nối hai bờ Nhật Lệ.

Và quan trọng hơn, nó nối hậu phương với những người đang chiến đấu.

Có lẽ điều khiến người ta nhớ nhất về Mẹ Suốt không phải là những con số.

Mà là hình ảnh một người phụ nữ đã ngoài năm mươi tuổi, ngày ngày đứng trên chiếc đò nhỏ giữa dòng sông rộng, đối diện với máy bay và bom đạn.

Mẹ biết nguy hiểm.

Nhưng mẹ vẫn đi.

Bởi phía bên kia sông có những người lính đang chờ.

Có thương binh cần được đưa về.

Có những chuyến hàng cần chuyển.

Có những cán bộ cần qua sông.

Và có một nhiệm vụ mà mẹ đã nhận thì phải hoàn thành.

Trong chiến tranh, đôi khi lòng dũng cảm không nằm ở những trận đánh lớn.

Nó nằm trong một việc nhỏ được lặp đi lặp lại mỗi ngày, dù biết rằng mỗi lần xuất phát đều có thể là lần cuối cùng.

Với Mẹ Suốt, đó là chèo đò.

Năm 1967, Mẹ Suốt được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải.

Nhưng sau sự ghi nhận ấy, mẹ vẫn tiếp tục công việc của mình.

Chiến tranh chưa kết thúc.

Dòng Nhật Lệ vẫn còn đó.

Những chuyến đò vẫn phải tiếp tục.

Đến năm 1968, Đồng Hới tiếp tục phải hứng chịu những đợt đánh phá ác liệt.

Ngày 11/10/1968, trong lúc làm nhiệm vụ tại bến đò Nhật Lệ, Mẹ Suốt đã hy sinh trong một trận bom của Mỹ.

Mẹ ra đi.

Nhưng chiếc đò và dòng sông đã giữ lại câu chuyện về mẹ.

Sau này, nhà thơ Tố Hữu đã viết về Mẹ Suốt bằng những câu thơ nổi tiếng:

“Một tay lái chiếc đò ngang
Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày
Sợ chi sóng nước tàu bay
Tây kia ta đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua.”

Hình ảnh người mẹ chèo đò trên dòng Nhật Lệ từ đó đi vào thơ ca, đi vào ký ức của người dân Quảng Bình và trở thành biểu tượng của những người dân bình dị đã góp sức vào cuộc kháng chiến.

Ngày nay, sông Nhật Lệ vẫn hiền hòa chảy qua Đồng Hới.

Không còn những tiếng máy bay gầm rú.

Không còn những cột nước dựng lên bởi bom đạn.

Những chuyến đò ngày trước đã trở thành ký ức.

Nhưng bên dòng sông ấy vẫn có một người mẹ được nhắc tên qua nhiều thế hệ.

Mẹ Suốt.

Một người phụ nữ sinh ra từ làng chài Bảo Ninh.

Một người mẹ đã cầm mái chèo thay cho vũ khí.

Một người mẹ đã lấy lòng gan dạ của mình để giữ một tuyến giao thông giữa những ngày đất nước chìm trong bom đạn.

Và khi nhắc đến dòng Nhật Lệ của những năm chiến tranh, người ta không chỉ nhớ đến những trận đánh, những quả bom hay những con tàu.

Người ta còn nhớ đến một mái chèo nhỏ.

Nhớ đến một người mẹ đã không ngại hiểm nguy đưa từng chuyến đò qua sông.