Mẹ Suốt - Người mẹ Việt Nam anh hùng

Mẹ Suốt – Người mẹ anh hùng trên dòng sông Nhật Lệ

Trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, có biết bao tấm gương anh hùng bình dị mà cao cả. Trong số đó, hình ảnh Mẹ Suốt – người mẹ chèo đò trên dòng sông Nhật Lệ – đã trở thành biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, sự dũng cảm và tinh thần hy sinh của nhân dân Quảng Bình nói riêng và cả nước nói chung.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại xóm Vạn chài làng Phú Mỹ (nay thuộc thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới). Cuộc đời của mẹ từ thuở nhỏ đã gắn liền với những tháng ngày cơ cực. Mẹ phải đi ở đợ, làm thuê làm mướn cho các nhà giàu để kiếm sống. Dù vất vả quanh năm, cuộc sống của mẹ vẫn nghèo khó và đầy gian truân.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, quê hương và đất nước được giải phóng khỏi ách nô lệ. Tuy nhiên, niềm vui độc lập chưa được bao lâu thì thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta. Cũng như bao người dân Việt Nam khác, mẹ Suốt tiếp tục sống trong cảnh chiến tranh và khó khăn, nhưng trong lòng luôn cháy bỏng tinh thần yêu nước và ý chí kiên cường.

Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, lúc đó mẹ đã ngoài 60 tuổi. Dù tuổi đã cao, mẹ vẫn tình nguyện tham gia phục vụ cách mạng. Mẹ nhận một công việc tưởng chừng bình thường nhưng vô cùng nguy hiểm: chèo đò ngang qua sông Nhật Lệ để đưa bộ đội, cán bộ và nhân dân qua lại giữa hai bờ. Công việc này thuộc tổ “ba phòng”: phòng cháy chữa cháy, cấp cứu – chuyển tải thương binh và đảm bảo giao thông đi lại.

Là người lái đò tận tụy, mẹ luôn có mặt đúng giờ trực đò, bất kể ngày hay đêm. Khi cán bộ, bộ đội cần sang sông làm nhiệm vụ, mẹ sẵn sàng chèo đò ngay lập tức, không quản ngại mưa gió hay hiểm nguy. Đặc biệt trong những lúc chiến đấu căng thẳng, mẹ càng làm việc khẩn trương hơn, đưa đón bộ đội, vận chuyển vũ khí, đạn dược và giữ liên lạc giữa thị xã Đồng Hới với Bảo Ninh.

Ngày 7/2/1965 (mồng 6 Tết Ất Tỵ), không quân Mỹ ồ ạt tấn công bắn phá thị xã Đồng Hới và các vùng lân cận. Hàng trăm lượt máy bay phản lực trút bom xuống thành phố và dòng sông Nhật Lệ. Giữa khói lửa chiến tranh, những cột nước bốc lên dữ dội vì bom đạn. Nhưng ngay trong hoàn cảnh hiểm nguy đó, mẹ Suốt vẫn hiên ngang cầm chắc mái chèo, đưa bộ đội sang sông, vận chuyển đạn dược ra tàu chiến của ta và tiếp tục nhiệm vụ giao thông liên lạc.

Hình ảnh một người mẹ đã ngoài 60 tuổi, bình tĩnh chèo đò giữa mưa bom bão đạn, đã khiến nhiều người vô cùng khâm phục. Những ai từng được mẹ đưa qua sông trong những giờ phút ác liệt ấy đều cảm nhận rõ lòng dũng cảm và tinh thần kiên cường của mẹ. Mẹ đã biến lòng căm thù giặc thành hành động anh hùng, góp phần vào chiến công chung của quân và dân Đồng Hới.

Chỉ trong hai ngày 7 và 8/2/1965, quân và dân Đồng Hới đã bắn rơi 14 máy bay Mỹ. Từ ngày 14/2 đến 28/4/1965, tiếp tục bắn chìm và bắn cháy 5 tàu chiến Mỹ tại vùng biển Nhật Lệ. Những chiến công ấy có phần đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng của mẹ Suốt và những chuyến đò dũng cảm giữa chiến trường.

Với những cống hiến to lớn đó, ngày 1/1/1967, Đảng và Nhà nước đã phong tặng mẹ Nguyễn Thị Suốt danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.

Chiến tranh ngày càng ác liệt. Ngày 11/10/1968, trong lúc đang làm nhiệm vụ trên sông Nhật Lệ, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh dưới bom đạn của kẻ thù. Sự hy sinh của mẹ để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho nhân dân Đồng Hới và cả nước.

Hình ảnh mẹ Suốt đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học – nghệ thuật, tiêu biểu là bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu:

“Một tay lái chiếc đò ngang

Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày

Sợ chi sóng nước tàu bay

Tây kia ta đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua.”

Ngày nay, để tưởng nhớ công lao của mẹ, Bến đò mẹ Suốt đã trở thành di tích lịch sử của tỉnh Quảng Bình. Năm 1980, bia tưởng niệm mẹ được xây dựng tại bến đò. Đến năm 2003, tượng đài mẹ Suốt cao 7 mét được khánh thành bên bờ sông Nhật Lệ, khuôn mặt hướng ra dòng sông năm xưa – nơi mẹ từng chèo đò giữa khói lửa chiến tranh.

Mẹ Suốt không chỉ là một người mẹ bình dị của làng chài Bảo Ninh, mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, sự dũng cảm và tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh mẹ mãi mãi sống trong lòng nhân dân Quảng Bình và trong ký ức của cả dân tộc như một người mẹ anh hùng trên dòng sông Nhật Lệ.