Mẹ Suốt: Tay chèo thép bên bến sông Nhật Lệ
rong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước khốc liệt, hình ảnh một người mẹ nghèo với tấm lưng đã còng, tay cầm chắc mái chèo rẽ sóng đưa bộ đội sang sông giữa mưa bom bão đạn đã trở thành một biểu tượng bất tử. Đó là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Suốt — người thường được cả nước gọi bằng cái tên thân thương: Mẹ Suốt.
Từ cuộc đời nghèo khổ đến tay chèo quả cảm
Mẹ Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 trong một gia đình ngư dân nghèo tại làng Bảo Ninh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Cuộc đời Mẹ nửa đầu trôi qua trong lam lũ, làm thuê quật quật để kiếm sống.
Bước sang những năm 1964 – 1965, đế quốc Mỹ mở chiến dịch không kích phá hoại miền Bắc. Quảng Bình trở thành "tọa độ lửa", điểm nút giao thông chiến lược bị đánh phá ác liệt nhằm cắt đứt sự viện trợ cho chiến trường miền Nam. Bến sông Nhật Lệ trở thành mục tiêu dội bom thường xuyên của không quân Mỹ. Dù đã ở tuổi gần 60 – cái tuổi lẽ ra được nghỉ ngơi bên con cháu – Mẹ Suốt vẫn xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò ngang đưa cán bộ, thương binh và vũ khí qua sông.
1.400 chuyến đò vượt qua đạn bom Nhiệm vụ của Mẹ tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi một sự dũng cảm phi thường. Sông Nhật Lệ rộng lớn, không một mái che, mỗi lần máy bay Mỹ gầm rú trên bầu trời là mỗi lần cái chết rình rập ngay trên mạn đò.
Mỗi năm, Mẹ Suốt chèo khoảng 1.400 chuyến đò qua lại trên bến sông Nhật Lệ. Dù ngày hay đêm, dù nước sông cuồn cuộn hay bom dội rát mặt, hễ có lệnh là Mẹ đẩy đò ra sông. Có những lần bom nổ ngay gần mạn thuyền, sóng hắt dạt đò, Mẹ vẫn bình tĩnh ghìm chặt tay chèo, lấy thân mình che chắn cho vũ khí và cán bộ. Sự kiên cường của Mẹ đã trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho hàng ngàn chiến sĩ mỗi lần qua sông ra mặt trận.
Khái niệm "Mẹ" và sự hy sinh bất tử
Năm 1967, Mẹ Nguyễn Thị Suốt vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Tên tuổi của Mẹ đã đi vào thi ca qua bài thơ nổi tiếng Mẹ Suốt của nhà thơ Tố Hữu với những câu thơ đi cùng năm tháng:
"Một tay lái chiếc đò ngang Bến sông Nhật Lệ, buồm giăng thế tình... Gan chi gan rứa, mẹ ơi! Mẹ rằng: Cứu nước, mình thời tiến lên!"
Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một trận dội bom bất ngờ của địch xuống bến đò Bảo Ninh, Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh ngay trên mạn đò quen thuộc, hưởng thọ 62 tuổi.
Mẹ Suốt mất đi, nhưng tay chèo kiên trung của Mẹ vẫn sống mãi trong lòng dân tộc. Tượng đài Mẹ Suốt được dựng trang trọng ngay bên bờ sông Nhật Lệ ngày nay không chỉ là công trình tưởng niệm một cá nhân, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ sau về sự hy sinh thầm lặng nhưng phi thường của những người mẹ Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
