MẸ SUỐT: TAY CHÈO THÉP DƯỚI MƯA BOM BÊN DÒNG NHẬT LỆ
Khi nhắc đến những người Mẹ Việt Nam Anh hùng, chúng ta thường nghĩ đến nỗi đau thầm lặng nơi hậu phương, những giọt nước mắt khóc thầm trong góc buồng. Nhưng có một người mẹ đã bước thẳng vào nơi làn tên mũi đạn, lấy lòng quả cảm làm lá chắn, lấy tay chèo làm vũ khí để đối đầu với máy bay phản lực Mỹ. Đó là Mẹ Suốt — người phụ nữ Quảng Bình bình dị đã trở thành huyền thoại sống bên dòng sông Nhật Lệ.
Cuộc đời chìm nổi của người con gái vạn chài
Mẹ Nguyễn Thị Suốt (1906–1968) sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo tại thôn Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Suốt thời trẻ thơ và thanh xuân, cuộc đời mẹ là những chuỗi ngày đi ở đợ, chèo đò thuê kiếm sống qua ngày.
Chính sự tôi luyện của sóng gió biển khơi và nỗi cơ cực chịu đựng dưới ách thực dân đã hun đúc nên một người phụ nữ có ý chí can trường, bền bỉ mà không một thế lực nào có thể khuất phục. Khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, mẹ lập gia đình và tiếp tục gắn bó với nghề chèo đò ngang trên bến sông Nhật Lệ.
Tay chèo hiên ngang thách thức thần chết
Năm 1964, đế quốc Mỹ mở cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân đánh phá miền Bắc, và Quảng Bình — cửa ngõ của tiền tuyến lớn miền Nam — trở thành "tọa độ lửa" bị đánh phá tàn khốc nhất. Bến đò Nhật Lệ ngày đêm quằn quại dưới những trận mưa bom, bão đạn nhằm cắt đứt con đường tiếp tế của ta.
Ở tuổi 60, cái tuổi lẽ ra phải được nghỉ ngơi bên con cháu, Mẹ Suốt lại chủ động nhận một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: Chèo đò bảo đảm giao thông thông suốt, đưa bộ đội, thương binh và vũ khí, lương thực qua sông.
Suốt những năm 1965–1966, không quản ngại ngày hay đêm, cứ mỗi khi có còi báo động, máy bay Mỹ gầm rú trên đầu, mặt sông Nhật Lệ bị băm nát bởi bom từ trường và tên lửa, người ta lại thấy dáng mẹ dong dỏng cao, tóc bạc phơ, đứng kiên cường trên mạn thuyền, tay ghì chặt mái chèo rẽ sóng lao đi.
Lời tuyên bố đanh thép của lòng quả cảm: Khi nghe người thân và đồng đội lo lắng khuyên mẹ nghỉ ngơi vì giặc bắn phá quá dữ dội, Mẹ Suốt đã cười và nói một câu lưu danh sử sách: "Gan chi bằng gan bấy chừ? Tàu bay hắn bắn thì kệ hắn, hắn bắn trên trời, mình chèo dưới sông, việc mình mình cứ làm, sợ chi mà sợ!"
Những chuyến đò chở cả niềm tin chiến thắng
Người ta tính toán rằng, trong suốt những năm tháng ác liệt ấy, một mình Mẹ Suốt đã dũng cảm chèo hàng ngàn chuyến đò, đưa hàng vạn lượt cán bộ, bộ đội và thanh niên xung phong sang sông chi viện cho chiến trường miền Nam. Chiếc thuyền gỗ nhỏ bé của mẹ không chỉ chở người, chở đạn, mà nó chở cả niềm tin, sự sống và ý chí quyết tâm của cả một hậu phương lớn.
Hình ảnh người mẹ già tóc trắng hiên ngang dưới mưa bom đã lọt vào mắt xanh của nhà thơ Tố Hữu trong chuyến công tác miền Trung. Xúc động trước khí phách của mẹ, ông đã viết nên bài thơ tuyệt tác Mẹ Suốt với những câu thơ nằm lòng bao thế hệ:
"Ngẩng đầu mái tóc mẹ bay Tóc chao sóng nước, lượn rày sóng phong. Già lai, em lại còn non Thuyền em dốc một lòng son chẳng rời..."
Năm 1967, tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Sự hy sinh anh dũng và tượng đài bên bến sông xưa
Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một trận oanh tạc bất ngờ của máy bay Mỹ, Mẹ Suốt đã anh dũng ngã xuống ngay bên bến sông Nhật Lệ khi đang làm nhiệm vụ. Mẹ ra đi, nhưng dòng sông Nhật Lệ không bao giờ quên bóng dáng mẹ.
Ngày nay, ngay tại bến đò năm xưa, một tượng đài Mẹ Suốt uy nghi bằng đá đã được dựng lên. Dáng mẹ trong bức tượng vẫn hiên ngang bước về phía trước, tay ghì chặt mái chèo, mắt hướng ra khơi xa như đang canh giữ cho sự bình yên của quê hương.
Mẹ Suốt chính là biểu tượng rực rỡ nhất cho tinh thần "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của phụ nữ Việt Nam. Mẹ dạy cho thế hệ trẻ hôm nay bài học rằng: Anh hùng không phải là điều gì đó quá xa vời, anh hùng đôi khi chính là một người bình dị nhất, nhưng biết đứng lên gánh vác sứ mệnh lớn lao của non sông bằng một trái tim hoàn toàn không biết sợ.
