Mẹ Suốt và những chuyến đò vượt sóng lửa Nhật Lệ (1)

Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt nhất, tại vùng đất lửa Quảng Bình, có một hình ảnh đã đi vào thơ ca và nhạc họa như một huyền thoại về lòng dũng cảm. Đó là hình ảnh một người phụ nữ tay chèo vững vàng, đưa đón cán bộ, bộ đội và hàng hóa qua sông Nhật Lệ dưới làn bom đạn dày đặc của kẻ thù. Người phụ nữ ấy chính là Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Suốt, mà nhân dân cả nước vẫn thường gọi bằng cái tên thân thương: Mẹ Suốt.

Mẹ Suốt sinh ra trong một gia đình nghèo tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới. Cuộc đời Mẹ từ thuở nhỏ đã thấm đẫm những nỗi cực nhọc của kiếp làm thuê, ở đợ. Có lẽ chính sự gian khó của cuộc đời và hơi mặn của biển cả đã hun đúc nên một người phụ nữ có ý chí sắt đá và một tâm hồn quả cảm. Khi đế quốc Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, Quảng Bình trở thành túi bom của cả nước, dòng sông Nhật Lệ trở thành tuyến giao thông huyết mạch nhưng cũng là mục tiêu đánh phá điên cuồng nhất.

Năm 1964, khi đã ở tuổi 60 – cái tuổi lẽ ra phải được nghỉ ngơi bên con cháu – Mẹ Suốt đã tình nguyện nhận một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: chèo đò chở cán bộ và vũ khí qua sông. Trong suốt những năm từ 1964 đến 1966, không quản ngày hay đêm, mỗi khi có yêu cầu, Mẹ lại xuống đò. Có những ngày máy bay Mỹ quần thảo trên đầu, bom nổ sát mạn thuyền, nước sông cuộn sóng dữ dội, nhưng tay chèo của Mẹ vẫn không hề run rẩy. Mẹ bảo: "Tui chết thì chỉ mất một người, nhưng bộ đội qua sông thì đánh thắng được giặc Mỹ".

Người ta vẫn nhớ mãi hình ảnh Mẹ Suốt với chiếc nón lá, bộ quần áo bà ba giản dị, đứng trên mũi thuyền trong tiếng gầm rú của phản lực Mỹ. Có những lúc bom nổ quá gần, con thuyền chông chênh tưởng chừng như lật úp, Mẹ vẫn bình tĩnh điều khiển con đò cập bến an toàn. Mỗi chuyến đò của Mẹ không chỉ chở người, chở súng đạn mà còn chở theo niềm tin mãnh liệt vào ngày thống nhất. Sự gan dạ của Mẹ đã trở thành nguồn động lực to lớn, tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ trẻ đang chắc tay súng nơi trận địa.

Sự hy sinh của Mẹ Suốt không chỉ là việc đối mặt với bom đạn, mà còn là sự hy sinh những nỗi niềm riêng của một người phụ nữ. Mẹ có chồng, có con, và cũng lo lắng cho sự an nguy của gia đình mình. Nhưng trên tất cả, tình yêu quê hương và lòng căm thù giặc đã thôi thúc Mẹ hành động. Câu nói nổi tiếng của Mẹ: "Gan chi gan rứa, mẹ hỉ?" đã trở thành câu hỏi tu từ đầy tự hào về khí chất của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến.

Năm 1967, Mẹ Suốt vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Đó là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp thầm lặng mà vĩ đại của Mẹ. Thế nhưng, chiến tranh nghiệt ngã đã không để Mẹ nhìn thấy ngày đất nước hoàn toàn giải phóng. Trong một đợt oanh kích ác liệt của máy bay Mỹ vào năm 1968, Mẹ đã hy sinh ngay bên bến đò thân thuộc của mình. Mẹ ngã xuống, nhưng hình bóng Mẹ vẫn mãi tạc vào dòng sông Nhật Lệ, vào những con sóng vỗ về bờ cát Bảo Ninh.

Ngày nay, bên bờ sông Nhật Lệ, tượng đài Mẹ Suốt đứng hiên ngang, hướng mắt nhìn ra dòng sông lịch sử. Bến đò xưa giờ đã có cầu đi qua, nhưng câu chuyện về người mẹ chèo đò vẫn được người dân Quảng Bình kể lại cho con cháu nghe như một bài học về lòng yêu nước. Mẹ Suốt đã trở thành linh hồn của vùng đất này, là minh chứng cho việc lòng dân có thể thắng cả bom đạn hiện đại nhất. Mỗi khi nhắc đến Mẹ, chúng ta không chỉ nhớ đến một người anh hùng, mà còn nhớ đến một tấm lòng mẹ Việt Nam bao dung, sẵn sàng hiến dâng tất cả cho sự nghiệp chung của dân tộc.