MẸ THÁI THỊ TƯƠNG – KHI LÒNG BIẾT ƠN ĐƯỢC TIẾP NỐI
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát mà nó để lại vẫn hiện diện trong cuộc đời của những người đã đi qua năm tháng ấy. Với Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Thái Thị Tương ở xã Hiệp Thạnh, huyện Đức Trọng, câu chuyện về sự hy sinh không chỉ thuộc về quá khứ. Những lần chính quyền địa phương, các đoàn thể và thế hệ trẻ đến thăm Mẹ hôm nay còn cho thấy một điều giản dị: biết ơn người có công không chỉ là nhớ về lịch sử, mà phải được thể hiện bằng những việc làm cụ thể khi những nhân chứng của lịch sử vẫn còn ở bên chúng ta.
Hiệp Thạnh là vùng đất nằm trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Cuộc sống hôm nay đã có nhiều đổi thay với những con đường rộng mở, những khu dân cư ngày càng khang trang và những vùng sản xuất xanh màu cây trái. Trong nhịp sống bình yên ấy vẫn có những con người mang theo ký ức của một thời đất nước còn chiến tranh. Họ đã chứng kiến những cuộc chia ly, những năm tháng gian khó và cả những mất mát không thể bù đắp. Mẹ Thái Thị Tương là một trong những người đã đi qua những năm tháng như thế.
Cuộc đời của một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng luôn gắn với những hy sinh đặc biệt dành cho đất nước. Nhưng khi gặp một người mẹ ở tuổi xế chiều, có lẽ điều khiến người ta xúc động trước hết không phải những danh hiệu hay lời ca ngợi, mà là hình ảnh rất đỗi bình thường của một người mẹ trong mái nhà của mình. Thời gian đã làm mái tóc bạc đi, đôi chân không còn khỏe như trước và những câu chuyện của nhiều thập kỷ trước dần trở thành ký ức. Chỉ có những mất mát mà chiến tranh để lại là điều khó có thể tính được bằng năm tháng.
Những người thuộc thế hệ của Mẹ đã sống trong một thời kỳ rất khác với cuộc sống của chúng ta hôm nay. Khi đất nước còn chiến tranh, sự bình yên của một gia đình luôn có thể bị phá vỡ bởi tiếng súng và những cuộc chia tay. Có những người rời quê hương để chiến đấu, có những người ở lại làm hậu phương, nuôi giấu và giúp đỡ cách mạng. Phía sau mỗi người ra đi là cha mẹ, vợ con và những người thân mong ngóng từng ngày. Chính từ hàng triệu gia đình bình thường như thế, sức mạnh của một dân tộc đã được tạo nên.
Mẹ Thái Thị Tương cũng thuộc về thế hệ đã gửi những điều quý giá nhất của gia đình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Những hy sinh của Mẹ được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Nhưng danh hiệu ấy không chỉ để tôn vinh một cá nhân. Đằng sau tên của Mẹ là ký ức về những người đã ra đi, về những gia đình từng đặt lợi ích của đất nước lên trên niềm riêng và về một thế hệ đã chấp nhận mất mát để những thế hệ sau được sống trong hòa bình.
Nhiều năm trôi qua, chiến tranh trở thành câu chuyện của quá khứ nhưng Mẹ vẫn sống giữa quê hương đang từng ngày đổi mới. Mỗi ngày bình yên đi qua cũng là một minh chứng cho giá trị của những hy sinh năm trước. Những đứa trẻ được cắp sách đến trường, những gia đình được quây quần trong bữa cơm, người dân được tự do lao động trên mảnh đất quê hương – đó đều là những điều rất bình thường với thế hệ hôm nay. Nhưng với những người đã từng sống giữa chiến tranh, hai chữ “bình thường” ấy từng là một ước mong phải đánh đổi bằng rất nhiều mất mát.
Có lẽ vì vậy mà những lần các đoàn công tác của địa phương đến thăm Mẹ luôn mang một ý nghĩa đặc biệt. Trong những dịp lễ, Tết và ngày kỷ niệm lớn của đất nước, Mẹ Thái Thị Tương được các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể tại Đức Trọng đến thăm hỏi, động viên. Đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 2025, Mẹ tiếp tục được lãnh đạo địa phương đến thăm và tặng quà. Những món quà có thể không lớn về vật chất, nhưng việc người có công vẫn được nhớ đến sau hàng chục năm hòa bình mang một giá trị tinh thần rất đáng quý.
Một cuộc thăm hỏi đôi khi chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Đó có thể là những lời hỏi thăm sức khỏe, một món quà được trao tận tay hay vài câu chuyện giữa những người thuộc các thế hệ khác nhau. Nhưng đối với công tác đền ơn đáp nghĩa, chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại cần được duy trì. Bởi sự tri ân không chỉ nằm ở những tấm bằng hay danh hiệu được treo trang trọng, mà còn nằm ở việc những người có công cảm nhận được rằng xã hội hôm nay vẫn nhớ đến những gì họ và gia đình đã dành cho đất nước.
Khi người trẻ có mặt trong những hoạt động như thế, ý nghĩa của việc thăm hỏi lại được mở rộng thêm một bước. Các em có thể đã học về chiến tranh qua sách giáo khoa, biết những mốc thời gian quan trọng và những chiến thắng lớn của dân tộc. Nhưng khi đứng trước một người mẹ đã thực sự sống qua những năm tháng ấy, lịch sử không còn là những dòng chữ nằm trên trang giấy. Lịch sử hiện diện trong mái tóc bạc, trong tuổi tác của Mẹ và trong những mất mát mà một gia đình đã mang theo suốt nhiều thập kỷ.
Đó cũng là lý do giáo dục lòng biết ơn cho thế hệ trẻ không nên chỉ dừng lại ở việc yêu cầu các em ghi nhớ những khái niệm hay ngày kỷ niệm. Một chuyến về nguồn, một lần thăm gia đình chính sách hay một buổi nghe nhân chứng lịch sử kể chuyện có thể để lại những bài học sâu sắc hơn nhiều lời giảng giải. Khi biết trên chính mảnh đất mình đang sống có những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, có những liệt sĩ và những gia đình từng chịu mất mát vì đất nước, các em sẽ hiểu lịch sử quê hương không phải điều gì xa xôi.
Từ sự hiểu biết ấy mới có thể hình thành lòng biết ơn thực sự. Biết ơn không phải là cảm xúc chỉ xuất hiện vào ngày 27 tháng 7 hay những dịp kỷ niệm lớn rồi sau đó lại được cất đi. Đó phải là ý thức được nuôi dưỡng trong đời sống hằng ngày. Với một người trưởng thành, đó có thể là sự quan tâm đến những gia đình chính sách, giữ gìn các công trình tưởng niệm và tham gia những hoạt động đền ơn đáp nghĩa. Với một học sinh, đó có thể bắt đầu từ việc chăm sóc một phần mộ liệt sĩ, kính trọng người lớn tuổi, tìm hiểu lịch sử địa phương và cố gắng học tập để trở thành người có ích.
Điều đáng quý hơn cả là những việc làm tri ân cần được thực hiện khi những người có công vẫn còn hiện diện trong cuộc sống hôm nay. Một bó hoa đặt trước phần mộ người đã khuất là sự tưởng nhớ cần thiết, nhưng một lời hỏi thăm dành cho một người mẹ khi Mẹ còn có thể nghe, một bàn tay nắm lấy bàn tay Mẹ hay sự quan tâm đến cuộc sống hằng ngày của Mẹ cũng có ý nghĩa không kém. Đền ơn đáp nghĩa vì thế không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước hay các tổ chức, mà còn cần trở thành tình cảm tự nhiên trong cộng đồng.
Câu chuyện của Mẹ Thái Thị Tương cũng gợi ra một trách nhiệm khác đối với thế hệ hôm nay: trách nhiệm gìn giữ ký ức. Những người đã trực tiếp đi qua chiến tranh ngày càng cao tuổi. Nếu những câu chuyện của họ không được ghi lại, một phần ký ức của địa phương cũng có thể mất đi theo thời gian. Bởi vậy, bên cạnh việc chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người có công, việc sưu tầm tư liệu, ghi lại lời kể và đưa những câu chuyện ấy vào hoạt động giáo dục tại địa phương cũng rất cần thiết.
Đối với các trường học, chính những nhân vật tại quê hương có thể trở thành nguồn tư liệu giáo dục gần gũi nhất. Thay vì chỉ kể cho học sinh nghe về những con người ở một nơi rất xa, thầy cô có thể giúp các em tìm hiểu những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, liệt sĩ và người có công ngay tại xã, huyện mình đang sống. Một cái tên quen thuộc của quê hương sẽ khiến lịch sử trở nên gần hơn. Và khi các em nhận ra con đường mình đi học mỗi ngày, vùng đất gia đình mình đang canh tác hay nơi mình đang vui chơi từng được bảo vệ bằng sự hy sinh của những thế hệ trước, lòng biết ơn sẽ có một điểm tựa cụ thể.
Năm mươi năm sau ngày đất nước thống nhất, thế hệ hôm nay đang được hưởng thành quả của hòa bình theo cách rất tự nhiên. Chúng ta được lựa chọn công việc, được học tập, được xây dựng gia đình và được nghĩ về tương lai mà không phải sống trong nỗi lo của chiến tranh. Nhưng chính vì hòa bình đã trở nên quen thuộc, con người càng cần được nhắc nhớ về cái giá của nó. Những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng như Mẹ Thái Thị Tương là những nhân chứng giúp thế hệ sau hiểu rằng phía sau ngày vui của đất nước là những mất mát của biết bao gia đình.
Hiệp Thạnh hôm nay tiếp tục đổi thay và những thế hệ trẻ tiếp tục trưởng thành. Thời gian rồi sẽ đi qua, nhưng lòng biết ơn không nên cũ đi cùng năm tháng. Những lần thăm hỏi Mẹ, những hoạt động chăm sóc người có công hay những câu chuyện được kể lại cho học sinh chính là những sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Mỗi thế hệ nhận lại hòa bình từ thế hệ trước cũng đồng thời nhận lấy trách nhiệm gìn giữ những giá trị đã tạo nên hòa bình ấy.
Mẹ Thái Thị Tương thuộc về một thế hệ đã dành những điều quý giá của mình cho đất nước. Thế hệ hôm nay không phải trải qua những lựa chọn khắc nghiệt như cha ông, nhưng vẫn có một cách để đáp lại sự hy sinh ấy: sống tử tế, có trách nhiệm, biết yêu quê hương và không quên những người đã đi trước. Bởi sự tri ân ý nghĩa nhất không nằm ở những lời nói thật lớn lao, mà nằm trong cách chúng ta đối xử với người có công khi họ vẫn còn ở bên mình và trong cách chúng ta trao câu chuyện của họ cho những thế hệ tiếp theo.
