Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những sự hy sinh đã trở thành huyền thoại, tạc vào dáng đứng của non sông. Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904–2010) chính là hiện thân vĩ đại nhất cho đức hy sinh, lòng vị tha và tinh thần kiên trung của những người mẹ Việt Nam. Cuộc đời 106 năm của Mẹ là một bản trường ca đầy đau thương nhưng vô cùng oanh liệt, nơi nước mắt chảy vào lòng để dâng hiến trọn vẹn những gì quý giá nhất cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh ra và lớn lên tại xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam – mảnh đất "chưa mưa đà thấm", nơi giàu truyền thống cách mạng nhưng cũng là chiến trường ác liệt nhất trong hai cuộc kháng chiến. Cuộc đời Mẹ gắn liền với lũy tre, bến nước, với những công việc đồng áng tảo tần để nuôi dạy đàn con khôn lớn. Thế nhưng, khi Tổ quốc lâm nguy, Mẹ đã không ngần ngại lần lượt tiễn đưa những người con thân yêu của mình lên đường ra trận.Nỗi đau của Mẹ Thứ là nỗi đau vượt quá giới hạn chịu đựng của một con người. Gia đình Mẹ có đến 12 người thân là liệt sĩ, bao gồm 9 người con trai, 1 người con rể và 2 cháu ngoại. Chín lần tiễn con đi là chín lần Mẹ hy vọng, và cũng là chín lần Mẹ nhận về nỗi đau xé lòng khi các con mãi mãi không trở về. Người con cả hy sinh năm 1948 trong kháng chiến chống Pháp, và người con cuối cùng ngã xuống chỉ ít ngày trước khi chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng năm 1975. Nỗi đau chồng chất nỗi đau, nhưng Mẹ vẫn lặng lẽ nén đau thương vào lòng, tiếp tục là hậu phương vững chắc cho tiền tuyến.Không chỉ hiến dâng con cái cho cách mạng, Mẹ Thứ còn là một chiến sĩ thực thụ trên mặt trận hậu phương. Ngay trong vườn nhà, Mẹ đã bí mật đào 5 căn hầm nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ và thương binh. Suốt những năm tháng chiến tranh ác liệt, dưới hầm là bộ đội, trên sân là quân thù quần thảo, Mẹ vẫn bình tĩnh quay tơ, dệt vải, làm ám hiệu để bảo vệ an toàn cho các chiến sĩ cách mạng. Mẹ coi những chiến sĩ ấy như chính con đẻ của mình, sẵn sàng xả thân che chở trước mũi súng quân thù.Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng". Hình ảnh Mẹ với gương mặt hiền hậu, phúc hậu nhưng in hằn những vết chân chim của thời gian và nỗi đau mất mát đã trở thành biểu tượng lay động hàng triệu trái tim. Chính vì sự hy sinh vô bờ bến ấy, Mẹ đã được chọn làm nguyên mẫu để xây dựng Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại núi Cấm, tỉnh Quảng Nam – một công trình kiến trúc mang tầm vóc quốc gia, vinh danh tất cả những người mẹ đã dâng hiến con mình cho đất nước.Mẹ Thứ về cõi vĩnh hằng vào cuối năm 2010 ở tuổi 106, để lại một di sản tinh thần vô giá. Ngôi nhà của Mẹ tại Điện Thắng Trung nay đã trở thành Di tích lịch sử văn hóa, là địa chỉ đỏ đón tiếp hàng vạn lượt người đến thăm viếng mỗi năm. Gần đây, vào tháng 5 năm 2025, người con gái duy nhất còn lại của Mẹ là Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị cũng đã qua đời ở tuổi 106, khép lại một chương sử về sự hy sinh nối tiếp qua hai thế hệ trong một gia đình.Cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Thứ là minh chứng hùng hồn cho câu nói: "Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu / Nghe dịu nỗi đau của mẹ". Mẹ không chỉ là mẹ của riêng chín người con liệt sĩ, mà Mẹ là người Mẹ chung của cả dân tộc Việt Nam. Những người như Mẹ chính là những tượng đài sống, nhắc nhở thế hệ hôm nay về cái giá của hòa bình và trách nhiệm phải gìn giữ, xây dựng Tổ quốc sao cho xứng đáng với những giọt nước mắt và máu xương mà những người Mẹ đã đổ xuống. Mẹ Thứ đã đi xa, nhưng tinh thần của Mẹ sẽ mãi trường tồn cùng non sông gấm vóc.
