MẸ THỨ – NGƯỜI MẸ DÀNH CẢ CUỘC ĐỜI CHO TỔ QUỐC

MẸ THỨ – NGƯỜI MẸ DÀNH CẢ CUỘC ĐỜI CHO TỔ QUỐC

Có những người mẹ cả đời chỉ mong con mình được bình yên trở về. Nhưng với Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ, những năm tháng chiến tranh đã lần lượt mang đi những người thân yêu nhất. Chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại của mẹ đã hy sinh. Mẹ ở lại, mang theo nỗi nhớ và những mất mát không thể gọi thành lời. Câu chuyện về Mẹ Thứ là câu chuyện về một người mẹ, một gia đình và sự hy sinh của biết bao gia đình Việt Nam trong những năm đất nước còn chiến tranh.

Người mẹ ở Thanh Quýt

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, quê ở vùng Điện Bàn, Quảng Nam. Mẹ lớn lên trong một miền quê giàu truyền thống cách mạng, nơi những năm chiến tranh, tiếng bom đạn đã trở thành một phần của cuộc sống.

Nhưng trước khi được biết đến là một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, Mẹ Thứ cũng như bao người phụ nữ quê khác.

Mẹ lấy chồng, sinh con, chăm lo gia đình. Cuộc sống của một người mẹ nông thôn khi ấy không có gì đặc biệt. Ngày ngày lo chuyện ruộng vườn, cơm nước, chăm con.

Điều mẹ mong có lẽ cũng giản dị như bao người mẹ khác: con cái lớn lên, dựng vợ gả chồng, có cuộc sống yên ổn.

Thế nhưng chiến tranh đã không cho mẹ một cuộc đời bình thường như thế.

Gia đình Mẹ Thứ lần lượt có những người con tham gia cách mạng, chiến đấu và hy sinh. Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, 9 người con trai, 1 người con rể và 2 người cháu ngoại của mẹ đã hy sinh.

Mỗi người ra đi là một lần căn nhà vắng thêm một người.

Và cũng là một lần người mẹ phải học cách chịu đựng một nỗi đau mới.

Những người con lần lượt ra đi

Người ta thường nhắc đến con số 9 người con trai của Mẹ Thứ hy sinh.

Một con số nghe qua tưởng như chỉ là một thống kê trong lịch sử.

Nhưng với một người mẹ, phía sau con số ấy là chín cuộc đời.

Đó là những đứa con mẹ từng bế trên tay, từng chăm sóc khi còn nhỏ, từng chờ trước ngõ mỗi khi đi làm xa. Là những người con từng gọi tiếng “mẹ” trong căn nhà nhỏ.

Rồi chiến tranh đến.

Các con trưởng thành và lần lượt lên đường. Có người đi rồi không trở về. Có người để lại một lá thư. Có người chỉ còn một tấm ảnh. Có người không kịp để lại bất cứ thứ gì.

Những giấy báo tử cứ lần lượt đến với gia đình. Nỗi đau của một người mẹ mất con vốn đã rất lớn. Nhưng nỗi đau ấy lặp đi lặp lại qua nhiều năm thì khó có thể diễn tả bằng lời. Mẹ Thứ đã phải chịu đựng điều đó. Không chỉ chín người con trai, gia đình mẹ còn có một người con rể và hai người cháu ngoại hy sinh trong hai cuộc kháng chiến. Đó là sự mất mát của một gia đình. Nhưng cũng là hình ảnh thu nhỏ của những gia đình Việt Nam đã chịu nhiều đau thương trong chiến tranh.

Nuốt nước mắt vào trong

Có lẽ điều khó nhất đối với một người mẹ không phải là tiễn con ra trận. Mà là chờ con trở về. Trong những năm chiến tranh, sự chờ đợi ấy kéo dài ngày này qua ngày khác. Mỗi khi có tiếng xe ngoài đường, mỗi lần có người lạ đến trước nhà, người mẹ có thể lại hy vọng. Biết đâu là con mình. Biết đâu con đã trở về. Nhưng rồi hy vọng ấy nhiều lần bị thay thế bằng tin dữ. Mẹ Thứ cũng từng đi qua những tháng ngày như thế.

Nỗi đau riêng của mẹ hòa vào nỗi đau chung của quê hương, đất nước. Mẹ vẫn tiếp tục sống, tiếp tục chịu đựng và giữ gìn mái nhà, hương khói cho những người thân đã khuất. Đó là một sự chịu đựng rất âm thầm. Không có tiếng súng. Không có chiến hào. Không có những trận đánh được ghi trong sách sử. Nhưng phía sau mỗi người lính ngoài chiến trường luôn có một người mẹ ở quê nhà. Và đôi khi, cuộc chiến của người mẹ chính là cuộc chiến với nỗi nhớ, với những đêm dài chờ đợi và với những mất mát không thể bù đắp.

Người con gái cũng mang trên mình dấu tích chiến tranh

Trong gia đình Mẹ Thứ, sự hy sinh không chỉ nằm ở những người đã ngã xuống.

Người con gái đầu của mẹ là Lê Thị Trị từng bị địch bắt, giam cầm và đánh đập, trở thành thương binh. Chồng và hai người con của bà cũng hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Bà sau đó được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Nhìn vào gia đình ấy, người ta có thể hiểu chiến tranh đã đi qua một mái nhà như thế nào. Người này hy sinh. Người kia bị thương.

Người khác tiếp tục lên đường. Những người ở lại vừa đau thương, vừa phải tiếp tục sống.

Không phải ai cũng có cơ hội nói hết những điều mình nghĩ. Không phải người mẹ nào cũng có thể khóc thật lâu cho người con vừa mất. Bởi ngày mai vẫn phải sống. Vẫn phải chăm lo cho những người còn lại. Vẫn phải giữ mái nhà. Và vẫn phải tin rằng sự hy sinh của những người đã nằm xuống không phải là vô nghĩa.

Sau chiến tranh, Mẹ vẫn ở lại căn nhà cũ

Chiến tranh rồi cũng đi qua. Đất nước thống nhất. Nhiều người lính trở về. Nhưng cũng có những người mãi mãi nằm lại ở những chiến trường xa.

Mẹ Thứ vẫn sống tại ngôi nhà cũ của gia đình ở Thanh Quýt để hương khói cho chồng và những người con đã hy sinh. Có lẽ sau ngày đất nước hòa bình, cuộc sống của mẹ mới thực sự bước sang một khoảng lặng khác. Không còn tiếng bom. Không còn những lần thấp thỏm chờ tin. Nhưng những người thân đã mất cũng không thể trở về. Căn nhà vẫn đó. Mảnh vườn vẫn đó. Con đường làng vẫn đó. Chỉ có những người từng sống trong căn nhà ấy thì đã vắng đi quá nhiều. Mẹ sống cùng ký ức. Và ký ức của mẹ cũng là ký ức của cả một thế hệ.

Danh hiệu dành cho một cuộc đời hy sinh

Ngày 17/12/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ cũng được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất và Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những đóng góp, hy sinh của mẹ và gia đình. Nhưng có lẽ với một người mẹ, những danh hiệu ấy không thể thay thế được những người con đã mất. Một người mẹ mất một người con đã là nỗi đau. Mẹ Thứ mất nhiều người thân yêu nhất của mình. Vì thế, khi nhắc đến danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, điều người ta nhớ không chỉ là một tấm bằng hay một huân chương. Đó là hình ảnh một người mẹ đã dành phần lớn cuộc đời mình cho đất nước.

Từ người mẹ đến biểu tượng của những bà mẹ Việt Nam

Ngày nay, tại Đà Nẵng có Quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng, lấy nguyên mẫu chân dung Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Công trình là nơi tưởng niệm các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và những người đã hy sinh vì đất nước.

Hình ảnh Mẹ Thứ vì thế đã vượt ra khỏi phạm vi một gia đình. Mẹ trở thành hình ảnh đại diện cho hàng vạn người mẹ Việt Nam từng tiễn chồng, tiễn con ra trận. Những người mẹ ấy có thể không trực tiếp cầm súng. Nhưng họ đã góp phần vào cuộc chiến bằng chính những gì quý giá nhất mà mình có. Đó là người chồng. Là người con. Là tuổi trẻ của gia đình. Là những năm tháng chờ đợi. Và đôi khi là cả phần đời còn lại sống trong nỗi nhớ.

Mẹ đã đi xa, nhưng câu chuyện vẫn còn ở lại

Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời lúc 1 giờ 40 phút ngày 10/12/2010, hưởng thọ 106 tuổi. Mẹ đã sống một cuộc đời rất dài. Nhưng nếu nhìn lại những năm tháng ấy, có lẽ điều đáng nhớ nhất không phải là mẹ đã sống bao nhiêu năm. Mà là trong từng ấy năm, mẹ đã phải mang theo bao nhiêu nỗi đau. Chín người con trai. Một người con rể. Hai người cháu ngoại. Những người thân yêu nhất đã lần lượt nằm lại trong chiến tranh. Mẹ ở lại. Và chính sự ở lại ấy cũng là một phần của lịch sử.

Ngày hôm nay, khi đứng trước tượng Mẹ Thứ, người ta có thể nhìn thấy một gương mặt hiền từ của một người mẹ. Nhưng phía sau gương mặt ấy là cả một thời kỳ đất nước đầy biến động. Là những năm tháng mà hàng triệu gia đình Việt Nam phải sống trong cảnh chia ly. Là những người lính đi xa. Là những người mẹ đứng trước cửa nhà chờ con. Là những lá thư từ chiến trường gửi về. Và là những cái tên mãi mãi nằm lại trên những vùng đất xa xôi.

Gửi tuổi trẻ hôm nay

Thế hệ trẻ hôm nay lớn lên trong hòa bình.

Chúng ta không phải sống qua những ngày bom đạn, không phải tiễn người thân ra trận và cũng không phải chờ một lá thư từ chiến trường. Đó là một điều may mắn. Nhưng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Đằng sau cuộc sống bình yên là sự hy sinh của biết bao người.

Trong đó có những người mẹ như Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Câu chuyện của Mẹ nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ nằm trong những trận đánh hay những chiến thắng. Lịch sử còn nằm trong căn nhà của một người mẹ. Trong một nén hương. Trong tấm ảnh cũ. Trong những cái tên được nhắc lại mỗi ngày. Và trong sự chờ đợi của một người mẹ đã dành cả cuộc đời để tiễn những người thân yêu lên đường vì Tổ quốc. Mẹ Thứ đã đi xa. Nhưng hình ảnh của mẹ vẫn còn đó. Không phải để thế hệ hôm nay sống mãi với những đau thương của chiến tranh, mà để chúng ta hiểu hơn giá trị của hòa bình. Để biết trân trọng cuộc sống mình đang có. Và để mỗi khi nhắc đến hai chữ Tổ quốc, chúng ta nhớ rằng đã có những người mẹ từng trao cho đất nước điều quý giá nhất của đời mình.