MẸ THỨ - NỖI ĐAU HOÁ THÀNH BẤT TỬ

Có những câu chuyện lịch sử được viết bằng những trang sách.

Có những câu chuyện được lưu giữ trong những bảo tàng, những bia đá, những tượng đài.

Nhưng cũng có những câu chuyện lịch sử được viết bằng nước mắt của những người mẹ.

Chiến tranh đã đi qua nhiều thập kỷ. Những tiếng súng năm nào giờ chỉ còn vọng lại trong ký ức. Những con đường từng in dấu chân người lính nay đã trở thành những con đường của hòa bình. Thế nhưng, có một điều chưa bao giờ cũ: nỗi đau và sự hy sinh của những người đã dành cả cuộc đời mình cho Tổ quốc. Nếu đất nước được hình thành từ những tháng năm đấu tranh, được bảo vệ bằng máu xương của biết bao thế hệ, thì phía sau những người lính ra trận luôn có bóng dáng của những người mẹ. Mẹ tiễn con đi, mẹ chờ con về,... nhưng rồi có những người con không bao giờ trở lại. Giữ con thì mất nước, giữ nước thì mất con,... có một người mẹ đã phải lần lượt tiễn đưa chồng, những người con trai, con rể và các cháu của mình về với đất mẹ.

Người mẹ ấy là Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam. Mẹ có 12 người con:11 trai và 1 gái, Cuộc đời mẹ nuôi con trong những năm tháng đói nghèo lận đận nhưng theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc mẹ lần lượt động viên 9 người con ra chiến trường. người con gái lớn cùng mẹ bám trụ với xóm làng vừa srn xuất, vừa đào hầm nuôi giấu cán bộ, du kích đánh giặc giữ làng. không có nỗi đau nào có thể đong đếm được khi 9 người con trai, 2 cháu ngoại và 1 con rể của mẹ tiếp chân nhau ra trận rồi lần lượt hy sinh trong 2 cuộc kháng chiến khốc liệt của dân tộc. Nỗi mất mát đầu tiên được ghi nhận vào ngày 18/6/1948, khi người con trai thứ hai của Mẹ là Lê Tự Xuyến, một chiến sĩ giao liên, hy sinh do bị quân Pháp bắn ngay tại đầu làng khi đang làm nhiệm vụ. Chưa kịp nguôi ngoai, ngày 5/10/1948, người con Lê Tự Hàn hy sinh trong lúc làm nhiệm vụ tải thương. Chỉ 10 ngày sau, ngày 15/10/1948, một người con khác cũng tên Lê Tự Hàn tiếp tục hy sinh trong một trận chống càn. Chỉ trong vòng chưa đầy bốn tháng, Mẹ đã mất ba người con. Đó là những mất mát đầu tiên mở ra một chuỗi đau thương kéo dài suốt cuộc đời Mẹ. Nhưng chiến tranh không dừng lại. Ngày 1/4/1954, người con Lê Tự Lem, mới vừa tròn 20 tuổi, tham gia bộ đội huyện và hy sinh trong chiến đấu. Khi ấy, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn quyết liệt, chỉ hơn một tháng trước chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954. Với Mẹ, mỗi nấm mồ của con không chỉ là một mất mát riêng tư, mà còn là một phần máu thịt đã nằm lại trên con đường giành độc lập của dân tộc.

Năm 1954, chiến thắng Điện Biên Phủ kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhưng đất nước tạm thời bị chia cắt. Miền Nam tiếp tục bước vào cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước. Quảng Nam – Đà Nẵng trở thành một trong những địa bàn chiến trường ác liệt. Gia đình Mẹ Thứ tiếp tục có những người con tham gia cách mạng. Trong khi ngoài chiến trường, những người lính đối mặt với bom đạn, thì ở quê nhà, Mẹ phải sống với những tháng ngày chờ đợi, thấp thỏm và những linh cảm chẳng lành.

Không chỉ có những người con hy sinh, chính Mẹ cũng trực tiếp góp sức cho cách mạng. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, vùng Điện Thắng Trung nằm trong khu vực địch kiểm soát, thường xuyên bị càn quét, đánh phá. Thế nhưng Mẹ vẫn bám trụ quê hương. Theo tư liệu của Báo Điện tử Chính phủ, người dân địa phương còn lưu truyền câu chuyện Mẹ đã nuôi giấu cán bộ cách mạng trong những hầm bí mật tại khu vườn tre sau nhà. Ban đêm, Mẹ để ngọn đèn bên bàn thờ làm ám hiệu an toàn cho cán bộ, du kích đi về hoạt động. Những cán bộ được Mẹ che chở, chăm sóc như chính những người con của mình.

Rồi những người con tiếp tục ra đi. Mẹ đã phải nhiều lần đối diện với sự thật nghiệt ngã rằng người con mình chờ đợi có thể sẽ không trở về. Đầu năm 1975, Mẹ vẫn mong chờ người con trai cả Lê Tự Chuyển, một chiến sĩ biệt động Sài Gòn. Nhưng đến 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, đúng vào thời khắc lịch sử đất nước đang tiến đến ngày toàn thắng, người con ấy hy sinh khi đang làm nhiệm vụ dẫn đường cho đoàn quân giải phóng. Chỉ vài giờ sau, miền Nam hoàn toàn được giải phóng. Đất nước đã đến ngày thống nhất, nhưng người mẹ ấy lại không còn cơ hội đón người con trai trở về:

" Cờ đỏ về đây... địch khiếp hồn

Mắt già riêng mẹ chói màu son

Tưởng trong giây phút liền Nam Bắc

Trong ánh sao vàng mẹ gặp con"

Có lẽ đây chính là nghịch lý đau đớn nhất của chiến tranh: ngày đất nước đón mừng hòa bình cũng có thể là ngày một người mẹ mãi mãi mất đi người con mà mình chờ đợi.

Ngày 30/4/1975, chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất. Nhưng với Mẹ Nguyễn Thị Thứ, hòa bình không có nghĩa là những người con đã hy sinh sẽ trở về. Sau ngày quê hương được giải phóng, Mẹ vẫn sống tại ngôi nhà cũ ở thôn Thanh Quýt, hương khói cho chồng và những người con đã nằm lại. Qua hai cuộc kháng chiến, Mẹ có 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại là liệt sĩ – một sự hy sinh đặc biệt lớn lao được các tư liệu chính thống của tỉnh Quảng Nam ghi nhận.

Ngày 17/12/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Nguyên Tổng Bí Thư Nông Đức Manh nói:"Mẹ đã tiếp thêm nghị lức cho chúng con vững bước. Mẹ là Mẹ Việt Nam." Gia đình Mẹ được trao tặng Bảng vàng có công với cách mạng; riêng Mẹ được tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất và Huân chương Độc lập hạng Nhất. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những hy sinh không thể đong đếm của Mẹ và gia đình. Nhưng có lẽ, đối với một người mẹ, không một danh hiệu hay phần thưởng nào có thể khỏa lấp khoảng trống của những người con đã mãi mãi nằm lại. Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời lúc 1 giờ 40 phút ngày 10/12/2010, hưởng thọ 106 tuổi. Mẹ ra đi sau hơn một thế kỷ sống cùng quê hương và đất nước, mang theo những ký ức về một thời chiến tranh đầy mất mát. Nhưng câu chuyện của Mẹ không khép lại ở đó. Mẹ được lấy làm nguyên mẫu xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam – một biểu tượng tưởng niệm những người mẹ đã hy sinh những gì quý giá nhất cho Tổ quốc.Có lẽ, điều khiến chúng ta xúc động nhất khi nhìn lại cuộc đời Mẹ không chỉ nằm ở con số 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại đã hy sinh. Điều khiến người đời nhớ mãi là cách Mẹ đã mang nỗi đau riêng hòa vào vận mệnh của đất nước. Mẹ mất đi những người mình yêu thương nhất, nhưng vẫn sống, vẫn bám đất, giữ nhà, hương khói cho người đã khuất và lặng lẽ đi qua những năm tháng hòa bình.

Một người mẹ đã mất đi gần như cả gia đình vì chiến tranh, nhưng từ sự mất mát ấy, đất nước có thêm một biểu tượng bất tử về lòng yêu nước và sự hy sinh.

Hình ảnh Mẹ trở thành nguyên mẫu của Quần thể Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, Tam Kỳ, Quảng Nam, như một biểu tượng bất tử về những người mẹ đã hiến dâng cho Tổ quốc những gì quý giá nhất.

Có những người mẹ được nhớ đến bởi những điều rất bình dị.Nhưng cũng có những người mẹ mà cuộc đời đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc.Mẹ Nguyễn Thị Thứ là một người mẹ như thế. Mẹ đã tiễn những người thân yêu nhất ra đi và mãi mãi không trở lại. Mẹ đã mang nỗi đau ấy suốt cả cuộc đời, nhưng chưa bao giờ để nỗi đau làm mình khuất phục.Chiến tranh đã kết thúc.Những tiếng súng đã im.Nhưng câu chuyện của Mẹ vẫn còn vang vọng.Bởi mỗi khi chúng ta được sống trong hòa bình, mỗi khi lá cờ Tổ quốc tung bay, mỗi khi một thế hệ trẻ được tự do đến trường, chúng ta lại được nhắc nhớ về những người đã hy sinh để tạo nên ngày hôm nay.

Mẹ đã trao cho Tổ quốc những người con.

Thế hệ hôm nay hãy trao lại cho Tổ quốc một tương lai xứng đáng.

Xin được cúi đầu trước Mẹ.

Xin được tri ân những người mẹ Việt Nam đã âm thầm chịu đựng, âm thầm hy sinh.

Và xin được nhắc mình rằng:

“Hòa bình hôm nay được viết nên từ những mất mát của ngày hôm qua. Vì thế, chúng ta không có quyền lãng quên.”