Mẹ Trần Thị Choai
MẸ TRẦN THỊ CHOAI
Năm sinh: 1890
Năm mất: 09/5/1972
Nguyên quán: Trung Nam, Vĩnh Linh, Quảng Trị
Nơi thờ phụng mẹ: Trung Nam, Vĩnh Linh, Quảng Trị
Dân tộc: Kinh
Tôn giáo: Không
Mẹ có ba con là liệt sĩ:
1. Liệt sĩ Ngô Sà
2. Liệt sĩ Ngô Sòa
3. Liệt sĩ Ngô Sừ
Một nhà có 3 liệt sĩ, 4 vị cách mạng lão thành giữa một vùng quê nghèo, giàu lòng yêu nước, đó là gia đình mẹ Trần Thị Choai ở thôn Huỳnh Công (nay là thôn Nam Cường, xã Trung Nam).
Chồng của mẹ là ông Ngô Hữu Tăng làm thầy thuốc, sớm tham gia cách mạng, mưu cầu sự nghiệp cứu dân, cứu nước. Mẹ cùng chồng nuôi 7 người con, các con của mẹ lớn lên trong tình yêu thương của gia đình, quê hương, được đi học và sớm giác ngộ cách mạng. Năm 1929, thôn Huỳnh Công đã có cơ sở Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội. Ông Ngô Hữu Tăng cùng con trai đầu là Ngô Sừ tham gia lãnh đạo. Tháng 4/1930, ông cùng em vợ, con trai đầu và một số hội viên thanh niên lập chi bộ cộng sản đầu tiên ở Vĩnh Linh.
Những năm 1936-1937, ông Ngô Hữu Tăng lâm bệnh, ốm chết, gánh nặng gia đình đè lên vai mẹ. Năm 1947, vùng Vĩnh Linh bị giặc chiếm đóng. Gia đình mẹ là mục tiêu tấn công quyết liệt của địch. Dù bị địch bắt bớ tra hỏi nhưng mẹ nhất quyết giữ bí mật, không khai nửa lời, động viên các con tích cực hoạt động chống giặc. Anh Sừ, anh Sồ thoát lý ra vùng tự do Hà Tĩnh để xây dựng căn cứ hậu cần tiếp tế cho chiến trường Quảng Trị và Khu Năm. Đợt tiếp tế đầu tiên vào tháng 7/1947 (dùng thuyền đi đường biển) chở 12 tấn gạo, 2 tấn muối cho Quảng Trị, góp phần giúp quân dân trong vùng vượt qua được nạn đói. Anh Sà vào đội du kích xã. Mẹ và ba con gái trong hội phụ nữ tham gia phong trào phá hội tế , phá ngụy quyên, chông bắt lính, cùng chị em phụ nữ trong xã làm tốt công tác binh địch vận, giúp cho lực lượng vũ trang chiếm được đồn Hiền Lương.
Thời gian trôi qua, những người con của mẹ tham gia cách mạng đều kiên cường, 3 người con trai đã anh dũng hi sinh. Anh Sà bị giặc Pháp bắn chết ngày 04/4/1947 trong một trận chống càn. Anh Sòa hi sinh ngày 06/9/1949 trong trận chiến đấu ở Nam Đông, Thừa Thiên, Anh Sừ hi sinh ở ngoại vi thành phố Huế ngày 09/02/1951, trong lúc đang làm nhiệm vụ vận chuyển vũ khí và lương thực cho chiến trường. Giặc Pháp đã giết đi những người con yêu quý của mẹ Choai. Dù vậy, mẹ vẫn nén đau thương mất mát để động viên những người con còn lại giữ vững chí khí, tiếp tục chống Pháp, bảo vệ quê hương. Đánh đuổi được giặc Pháp, đế quốc Mỹ nhảy vào miền Nam, tên tay sai Ngô Đình Diệm thẳng tay đàn áp đẫm máu những người yêu nước. Mẹ lại cùng các con tích cực tham gia phong trào chống Mỹ, cứu nước. Tháng 5/1972, giữa những ngày cả nước sục sôi khí thế đánh Mỹ, mẹ đã qua đời (thọ 82 tuổi).
Ghi nhận những cống hiến, hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của mẹ Nguyễn Thị Choai. Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý - Bà mẹ Việt Nam anh hùng ngày 23/5/2002.
Nguồn: Sách Bà mẹ Việt Nam anh hùng (Quyển 2), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, năm 2023.
