Mẹ Trần Thị Mít - NGƯỜI MẸ QUẢNG TRỊ GỬI CHÍN MÁU XƯƠNG CHO TỔ QUỐC

Có những vùng đất được nhắc đến bằng vẻ đẹp của những dòng sông, những cánh đồng hay những miền quê yên bình. Nhưng cũng có những vùng đất mà chỉ cần gọi tên, trong lòng người đã vọng lên âm thanh của lịch sử. Quảng Trị là một vùng đất như thế – nơi từng oằn mình dưới mưa bom bão đạn, nơi mỗi tấc đất đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và máu xương của biết bao người con đất Việt. Giữa vùng đất lửa ấy, có một người mẹ đã trở thành biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng mà lớn lao: Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Mít.

Mẹ sinh năm 1900 tại Hải Phú, Hải Lăng, Quảng Trị. Mẹ có mười hai người con, mười trai, hai gái. Cuộc đời mẹ vốn đã gắn với những nhọc nhằn của một người phụ nữ nông thôn, nhưng chiến tranh đã khiến những nhọc nhằn ấy trở thành một hành trình dài của mất mát. Gia đình mẹ có chín người hy sinh cho Tổ quốc: chồng mẹ, sáu người con, một người con dâu và một người cháu nội. Chín con người – chín cuộc đời – chín lần một mái nhà phải đối diện với nỗi đau tưởng như không thể nào chịu đựng nổi.

Những năm tháng chiến tranh, Quảng Trị không có được sự bình yên mà chúng ta đang tận hưởng hôm nay. Bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào; sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Trong hoàn cảnh ấy, ngôi nhà của Mẹ Mít không chỉ là nơi nuôi lớn những người con mà còn là nơi che chở cho cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Mẹ nuôi giấu cán bộ, bảo vệ những người hoạt động cách mạng, chắt chiu từng hạt gạo, củ khoai để tiếp tế cho bộ đội. Những việc mẹ làm có thể rất đỗi bình thường trong ánh nhìn của một người mẹ: nấu một bữa cơm, giấu một người cán bộ, dành lại một ít lương thực. Nhưng giữa chiến tranh, những điều bình dị ấy lại chứa đựng lòng dũng cảm phi thường.

Rồi chiến tranh lần lượt cướp đi người thân của mẹ.

Người chồng của mẹ bị địch bắt và tra tấn dã man. Dù bệnh nặng, ông vẫn không khuất phục, không khai báo những điều có thể gây tổn hại đến cách mạng. Sau những ngày tháng chịu đựng đau đớn, ông trở về với gia đình trong tình trạng bệnh tật rồi qua đời. Từ đó, Mẹ Mít một mình gánh vác gia đình, nuôi đàn con khôn lớn giữa những ngày đất nước chìm trong khói lửa.

Nhưng nỗi đau lớn nhất của một người mẹ chưa dừng lại ở đó.

Năm 1964, hai người con của mẹ là Nguyễn Năng Để và Nguyễn Văn Đễ hy sinh. Hai cái tên ấy, nếu đứng trên những trang sử, có thể chỉ là những dòng chữ ngắn ngủi. Nhưng với mẹ, đó là hai đứa con từng gọi mẹ bằng tiếng gọi thân thương nhất trên đời. Là hai khuôn mặt từng hiện diện bên mâm cơm gia đình. Là những người con mà mẹ từng mong một ngày sẽ trở về.

Nhưng họ không trở về.

Rồi những năm tháng tiếp theo lại đem đến thêm những tin dữ. Năm 1968, Nguyễn Thành hy sinh ở chiến khu Ba Lòng. Nguyễn Năng Kể và người con dâu Phạm Thị Tiết cũng lần lượt ngã xuống. Năm 1973, cháu nội Nguyễn Năng Thành tiếp tục hy sinh.

Chín người thân yêu lần lượt rời khỏi cuộc đời mẹ.

Chín lần mẹ phải nghe một tin dữ.

Chín lần căn nhà vốn đã nghèo lại càng vắng đi một bóng người.

Có lẽ không có ngôn từ nào đủ sức gọi tên nỗi đau ấy. Bởi mất một người thân đã là một vết thương; mất đi quá nhiều người thân trong cùng một gia đình là một nỗi đau dường như vượt khỏi sức chịu đựng của con người.

Người ta từng hỏi Mẹ Mít điều gì đã giúp mẹ có thể đứng vững trước những mất mát ấy. Mẹ chỉ nói một câu giản dị mà ám ảnh: “Mất chồng, mất con Mẹ đau lắm… Mỗi lần mất con như đứt đi một khúc ruột. Mẹ đã khóc cạn nước mắt. Nhưng mất chồng, mất con không bằng mất nước.”

Câu nói ấy khiến tôi nghĩ rất lâu.

Bởi mẹ không phải là một người mẹ không biết đau. Trái lại, mẹ đau đến tận cùng. Mẹ đã mất chồng, mất con, mất cháu. Mẹ đã khóc đến cạn nước mắt. Nhưng điều khiến mẹ trở nên lớn lao không phải là mẹ chưa từng yếu lòng, mà là sau tất cả những đau đớn ấy, mẹ vẫn lựa chọn đặt vận mệnh của đất nước lên trên nỗi đau riêng của mình.

Ở Mẹ Mít, lòng yêu nước không mang dáng vẻ của những điều quá xa xôi. Nó hiện hữu trong căn bếp nghèo, trong những bữa cơm đạm bạc, trong đôi bàn tay từng chăm sóc những người con và cũng chính đôi bàn tay ấy đã phải tiễn họ về với đất mẹ. Lòng yêu nước của mẹ không được viết bằng những lời hoa mỹ. Nó được viết bằng cả một đời người.

Có lẽ, nếu lịch sử là một dòng sông, thì những người mẹ như Mẹ Trần Thị Mít chính là lớp phù sa âm thầm bồi đắp nên hình hài Tổ quốc. Mẹ không trực tiếp cầm súng ngoài chiến trường, nhưng mẹ đã nuôi dưỡng những người cầm súng. Mẹ không đứng giữa chiến tuyến, nhưng mẹ đã đứng giữa hiểm nguy để che chở cho cách mạng. Mẹ không tự mình viết nên những chiến công, nhưng mẹ đã góp vào lịch sử một sự hy sinh mà không trang sách nào có thể kể hết.

Chiến tranh rồi cũng đi qua.

Những tiếng bom dần lùi vào quá khứ. Những con đường ở Quảng Trị từng đầy hố bom được nối lại. Những mái nhà được dựng lên. Những đứa trẻ sinh ra sau chiến tranh được lớn lên trong hòa bình.

Nhưng với Mẹ Mít, có lẽ chiến tranh chưa bao giờ thực sự kết thúc.

Bởi hòa bình có thể trả lại màu xanh cho những cánh đồng, nhưng không thể trả lại những người đã nằm xuống. Không ai có thể trả lại cho mẹ những tiếng gọi “Mẹ ơi!”. Không ai có thể lấp đầy những khoảng trống nơi từng có bóng dáng của chồng, của con, của cháu.

Mẹ vẫn ở lại giữa những ký ức ấy.

Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ qua đời năm 2005, hưởng thọ 105 tuổi. Trước khi mất, mẹ có nguyện vọng được thờ cùng chồng và các con ngay tại ngôi nhà của mình. Có lẽ đó cũng là mong ước giản dị nhất của một người mẹ đã dành gần trọn cuộc đời để tiễn những người thân yêu ra đi: khi cuộc đời khép lại, mẹ chỉ mong được trở về bên họ.

Ngày hôm nay, chúng ta được sống trong hòa bình. Chúng ta đến trường mà không phải lo tiếng bom rơi. Chúng ta có thể ngồi dưới mái lớp học, cười nói với bạn bè, trở về nhà trong vòng tay cha mẹ. Những điều bình thường ấy, đôi khi chúng ta vô tình coi là hiển nhiên. Nhưng câu chuyện về Mẹ Trần Thị Mít nhắc chúng ta rằng: đằng sau sự bình yên của hiện tại là biết bao cuộc đời đã gửi lại tuổi trẻ nơi chiến trường.

Phía sau hai chữ “liệt sĩ” là một người mẹ đã chờ.

Phía sau một nấm mồ là một mái nhà từng có tiếng cười.

Phía sau mỗi ngày hòa bình là biết bao ngày tháng mà những người đi trước đã phải sống trong khói lửa và hy sinh.

Vì thế, khi nhắc đến Mẹ Trần Thị Mít, chúng ta không chỉ nhắc đến một người mẹ có chín người thân hy sinh. Chúng ta nhắc đến một biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh – những con người có thể nhỏ bé trước cuộc đời nhưng lại vĩ đại trước lịch sử.Mẹ đã mất đi những người thân yêu nhất, nhưng từ sự mất mát ấy, mẹ đã góp phần giữ lại một điều lớn lao hơn: Tổ quốc.Có những người mẹ sinh con để yêu thương. Có những người mẹ tiễn con ra trận bằng nước mắt. Và có những người mẹ, dù trái tim mang những vết thương không bao giờ lành, vẫn lặng lẽ đứng vững để đất nước được bình yên.Mẹ Trần Thị Mít là một người mẹ như thế.Một người mẹ của Quảng Trị.Một người mẹ của những năm tháng khói lửa.Và hơn hết, một người mẹ của Tổ quốc Việt Nam.Mai này, khi những thế hệ trẻ chúng ta bước tiếp trên những con đường rộng mở của hòa bình, có thể tên mẹ sẽ chỉ còn nằm trong những trang sách, những bia tưởng niệm hay những câu chuyện được kể lại. Nhưng sự hy sinh của mẹ sẽ không bao giờ cũ.Bởi có những con người đã sống một cuộc đời bình dị nhưng để lại một ý nghĩa lớn lao.Có những nỗi đau tưởng như chỉ thuộc về một gia đình nhưng lại trở thành ký ức của cả dân tộc.Và có những người mẹ, dù đã trở về với đất mẹ, vẫn mãi đứng đó trong dòng chảy lịch sử – như một ngọn lửa lặng thầm nhắc chúng ta biết cúi đầu trước quá khứ, biết trân trọng hiện tại và biết sống xứng đáng với hòa bình hôm nay.