MẸ TRẦN THỊ SANG – NỖI ĐAU CHỒNG CHẤT NỖI ĐAU GIỮA KHÓI LỬA CHIẾN TRANH
Mẹ Trần Thị Sang (1916–1997), quê ở xã Vĩnh Thanh, huyện Nhơn Trạch, sau khi lập gia đình với ông Đỗ Văn Xuân, mẹ chuyển về quê chồng tại Mỹ Phước, Bến Cát, tỉnh Sông Bé (nay thuộc tỉnh Bình Dương) sinh sống. Mẹ có tám người con, gồm bốn trai và bốn gái. Cuộc đời mẹ vốn đã trải qua nhiều nhọc nhằn, nhưng những năm tháng chiến tranh đã để lại những mất mát quá lớn, khi người chồng và ba người con trai lần lượt ngã xuống vì sự nghiệp cách mạng.
Năm 1960, trong bối cảnh chính quyền Ngô Đình Diệm đàn áp những người kháng chiến, ông Đỗ Văn Xuân thoát ly gia đình, tham gia hoạt động cách mạng với nhiệm vụ binh vận. Hoạt động ngay trong vùng địch kiểm soát, ông nhiều lần móc nối với một trưởng đồn ngụy, tìm cách lấy đạn dược, vũ khí của địch chuyển về cho cách mạng. Ngày 1/12/1962, sau trận đánh đồn Cây Dền, ông rút về nhà nhưng không may bị địch phát hiện, bắt giữ và trói vào cột nhà để tra khảo, đánh đập dã man. Khi ấy, mẹ đang bồng đứa con mới vừa nửa tháng tuổi trên tay, đau đớn chứng kiến cảnh chồng bị hành hạ. Dù bị tra tấn, ông Xuân vẫn không khuất phục và cuối cùng bị địch sát hại, để lại mẹ một mình gánh vác gia đình.
Nỗi đau mất chồng chưa nguôi, mẹ lại tiếp tục chịu đựng những mất mát khi các con trưởng thành và đi theo con đường cách mạng. Người con trai cả là Đỗ Văn Huỳnh (sinh năm 1940), được cha dìu dắt tham gia cách mạng từ năm 20 tuổi. Khi cha hy sinh, anh đang giữ cương vị Đại đội trưởng đơn vị trinh sát thuộc Ban An ninh Phân khu V. Ngày 10/5/1969, trên đường công tác tại xã Chánh Phú Hòa, huyện Bến Cát, anh rơi vào vòng vây của địch. Sau cuộc chiến đấu ác liệt, người chiến sĩ trinh sát 29 tuổi anh dũng hy sinh, để lại người vợ trẻ cùng hai con thơ.
Người con trai thứ hai, Đỗ Văn Đệ (tức An, sinh năm 1943), thoát ly gia đình từ năm 16 tuổi. Anh là y tá, tiểu đội trưởng đơn vị C.300. Những lần hiếm hoi trở về thăm mẹ rồi lại lên đường, anh không để lại nhiều tin tức. Mãi đến sau ngày giải phóng, gia đình mới nhận được giấy báo tử của anh. Người con trai thứ ba, Đỗ Văn Tự (tức Tâm, sinh năm 1945), cũng sớm tham gia cách mạng. Anh đảm nhiệm chức vụ Xã đội phó xã Mỹ Phước. Ngày 10/10/1968, khi nhận được tin đoàn xe của quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn sẽ tiến hành càn quét từ Bến Cát về sở cao su Ông Chính, Tự cùng đồng đội tổ chức phục kích tại vườn cao su ấp 4, xã Mỹ Phước. Trong trận đánh, đơn vị diệt được một xe bọc thép chở đầy lính Mỹ, nhưng anh cũng trúng đạn và anh dũng hy sinh.
Không chỉ chịu cảnh chồng và ba người con trai lần lượt ra đi, mẹ còn chứng kiến người con gái út là Đỗ Thị Vốn tham gia cách mạng rồi bị địch bắt giam. Mãi đến sau ngày giải phóng, chị mới được trở về đoàn tụ cùng gia đình. Những năm tháng chiến tranh đã lấy đi của mẹ quá nhiều người thân yêu, để lại những khoảng trống không gì bù đắp được.
Với những hy sinh, cống hiến to lớn của gia đình, mẹ Trần Thị Sang được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Khi được phong tặng danh hiệu, mẹ vẫn còn minh mẫn, tỉnh táo. Mẹ qua đời năm 1997, khép lại cuộc đời của một người phụ nữ đã trải qua biết bao đau thương, mất mát nhưng vẫn có những người con sẵn sàng dấn thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cuộc đời mẹ Trần Thị Sang là một câu chuyện về sự hy sinh lớn lao của người mẹ trong chiến tranh. Tên tuổi và những mất mát mà mẹ cùng gia đình đã trải qua mãi là một phần ký ức không thể lãng quên, nhắc nhở các thế hệ hôm nay trân trọng giá trị của hòa bình và biết ơn những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
