Mẹ Trang Thị Láng – Người mẹ cầm súng từ trong câu hát ru

Sinh năm 1929 trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng quê Trà Vinh, tuổi thơ của mẹ Trang Thị Láng gắn liền với những ngày cơ cực, lam lũ trên cánh đồng phèn, với tiếng gió thổi qua hàng dừa và tiếng ru da diết của bà, của mẹ trong những đêm khuya.
Giữa khói lam chiều, giữa những câu hát ru mộc mạc ấy, trong lòng cô gái nhỏ Trang Thị Láng đã nhen nhóm ngọn lửa yêu nước, thương dân. Mỗi lần nhìn cảnh quê hương bị giặc càn quét, nhà cháy, người chết, cha anh bị bắt, dân đói khổ lầm than, cô lại tự nhủ:

“Nếu không đứng lên, đất này mãi mãi chỉ còn tiếng khóc của mẹ già, tiếng thở dài của những đứa trẻ đói cơm.”

Đó là lời tự nhủ của một cô gái mới đôi mươi, nhưng đầy nhiệt huyết và can trường. Khi phong trào Đồng Khởi bùng lên như ngọn lửa thiêng lan khắp miền Nam, mẹ Láng – khi ấy chỉ là một người phụ nữ nông dân hiền lành – đã không ngần ngại gác lại mái nhà tranh, ruộng đồng, khoác lên mình tấm áo bà ba nâu sờn, đi theo cách mạng.
Từ đó, người mẹ nông dân ấy hóa thân thành “người mẹ cầm súng”, góp phần viết nên những trang sử bi tráng của mảnh đất Trà Vinh kiên cường.

Giữa những năm tháng ác liệt của phong trào Đồng Khởi ở miền Tây Nam Bộ, Trang Thị Láng cùng hàng trăm chị em phụ nữ xã Lương Hòa – Trà Vinh đã trở thành hạt nhân của phong trào “đội quân tóc dài” – lực lượng chính trị và binh vận nòng cốt khiến quân địch khiếp sợ.

Họ là những người mẹ, người vợ, người chị, tay không tấc sắt nhưng có một vũ khí mạnh hơn bất kỳ loại súng đạn nào: ý chí và lòng yêu nước.
Mẹ Láng khi thì đi vận động binh sĩ bỏ ngũ, khi lại tổ chức đấu tranh đòi thả người bị bắt, khi lại dẫn đầu đoàn phụ nữ kéo đến trước bốt địch hô vang khẩu hiệu phản đối tội ác.
Những bước chân trần của họ đã làm rung chuyển cả đất trời miền Tây.

Có lần, trên đường mang cơm tiếp tế cho bộ đội, mẹ bất ngờ bị địch phát hiện. Trong giây phút sinh tử, mẹ nhanh trí cúi xuống ruộng, tay nắm từng nhánh mạ, miệng nói lớn:

“Ráng cấy đêm cho kịp mùa, sẵn mò vài con cá dưới xẻo cho mấy đứa nhỏ ăn.”

Những tên lính soi đèn pin, thấy mẹ tay lấm bùn, giỏ chỉ toàn tôm cá, nên bỏ qua. Nhưng ít ai biết rằng, ngay dưới hầm bí mật sát cánh đồng ấy, cả một tiểu đội bộ đội đang được mẹ che chở.

Những ngày tháng ấy, mẹ cùng chị em “đội quân tóc dài” đi khắp chợ, ruộng, bót đồn để vận động, tuyên truyền, tổ chức hàng trăm cuộc đấu tranh. Có khi họ bị bắt, bị đánh, bị tra tấn; có khi phải ôm con nhỏ trốn trong rừng dừa nước, nhưng không ai lùi bước.
Bởi với họ, mỗi giọt máu, mỗi giọt nước mắt đều hóa thành sức mạnh để giữ đất, giữ người.

Chiến tranh cướp đi của mẹ Láng nhiều thứ – tuổi xuân, hạnh phúc và người chồng thân yêu. Trong nỗi đau ấy, mẹ chỉ giữ lại một lời thề son sắt:

“Tôi hứa với mình, tôi ở vậy, thay mình nuôi con. Tôi sẽ dành thời gian chăm sóc con. Chiến tranh, lo công tác, chiến đấu, tụi nhỏ bị bỏ bê. Có lúc giặc càn, trốn dưới hầm, con khát sữa, vú căng mà đau xót. Hòa bình, tôi sẽ bù đắp cho các con.”

Đó không chỉ là lời hứa của một người vợ thủy chung, mà còn là lời nguyện thiêng liêng của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh – vừa cầm súng, vừa cầm con, vừa giữ làng, vừa giữ nước.
Hình ảnh người mẹ ấy – tay bồng con, tay cầm súng, mắt đỏ hoe vì khói lửa – mãi mãi là biểu tượng đẹp nhất của tinh thần bất khuất Trà Vinh.

Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ Trang Thị Láng trở về quê, tiếp tục cuộc sống đời thường. Dù tuổi cao sức yếu, nhưng mẹ vẫn chăm lo sản xuất, tham gia sinh hoạt địa phương, giáo dục con cháu sống nghĩa tình, yêu nước.
Đến nay, ở tuổi trên 90, mẹ vẫn minh mẫn, giọng nói chậm rãi nhưng ấm áp. Trong ký ức khi nhớ khi quên của tuổi già, chỉ có những câu hát ru là mẹ không bao giờ quên.

“Ầu ơ… Gió đưa gió đẩy về rẫy ăn còng,
Về sông ăn cá, về đồng ăn cua.
Em ơi đừng sợ phong ba,
Có anh, có Đảng, quê ta vững bền…”

Nhà văn Trầm Hương từng gọi mẹ là “bảo tàng sống của văn hóa dân gian miền Tây”, bởi trong lời ru của mẹ có cả hồn quê, có cả lịch sử, có cả tiếng vọng của những tháng năm chiến đấu oai hùng.
Những câu ru ấy không chỉ đưa con vào giấc ngủ, mà còn đánh thức trong lòng bao thế hệ tình yêu quê hương đất nước.

Hồi ký “Người mẹ đảm đang” viết về mẹ Trang Thị Láng không chỉ kể lại cuộc đời của một người phụ nữ bình dị, mà còn là một công trình lưu giữ ký ức dân tộc, ghi lại hình ảnh người mẹ Việt Nam anh hùng – người đã hóa thân giữa đời thường để làm nên những điều phi thường.

Cuộc đời mẹ Trang Thị Láng là bản trường ca của tình mẫu tử, lòng trung trinh và tinh thần yêu nước.
Từ một cô gái quê lam lũ, mẹ trở thành chiến sĩ kiên cường, rồi là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – danh hiệu cao quý mà Tổ quốc trao tặng cho những người con ưu tú nhất.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Anh hùng LLVTND Trang Thị Láng (1929 – …), người dân Trà Vinh không chỉ nhớ đến một chiến sĩ quả cảm, mà còn nhớ đến một người mẹ, người đã biến lời ru thành sức mạnh, biến giọt nước mắt thành ý chí, và biến nỗi đau riêng thành khúc hát của quê hương.

“Tôi không có gì để lại cho con,
Chỉ còn tình thương của người mẹ,
Hòa cùng sông nước quê hương,
Để đời sau còn nghe tiếng mẹ ru…”