Mẹ Từ Thị Thân
Gia đình Mẹ Từ Thị Thân (1917–2012) chỉ vỏn vẹn có ba người con. Giữa bom đạn ác liệt, ngôi nhà của Mẹ không chỉ là tổ ấm mà đã trở thành một "pháo đài" tinh thần, nơi Mẹ tiễn cả hai người con trai duy nhất của mình ra đi để bảo vệ từng tấc đất quê hương.
Người con cả, Lê Văn Đức (sinh năm 1939), sớm giác ngộ và tham gia cách mạng từ năm 1960. Với cương vị Xã đội phó, anh như một "cây đại thụ" che chở cho dân làng trước sự kìm kẹp của kẻ thù.
Vào ngày 02/8/1969, trong một chuyến đi công tác phá kiềm và đánh bọn tuần tiễu để mở đường cho phong trào cách mạng địa phương, anh Đức đã bị phục kích. Anh ngã xuống khi đang trực tiếp đối mặt với hiểm nguy, để lại nỗi đau khôn nguôi cho người mẹ già, nhưng tinh thần "phá kiềm" của anh đã tiếp thêm sức mạnh cho bà con Rạch Dừa đứng lên.
Chỉ một tháng sau ngày anh cả hy sinh, bi kịch lại ập đến với gia đình Mẹ Thân. Người con trai thứ hai, Lê Văn Bé (sinh năm 1940), lúc này đang là Trạm phó. Khác với những người lính đi chiến đấu xa xôi, anh Bé hy sinh ngay trên chính mảnh đất đã nuôi dưỡng mình.
Ngày 09/9/1969, khi địch mở cuộc càn quét lớn vào ấp Rạch Dừa, anh Bé đã cùng đơn vị xã kết hợp gài chông, lôi để chống trả quyết liệt. Trong vòng vây của kẻ thù, anh đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ xóm ấp, bảo vệ mái nhà nơi Mẹ đang ngóng đợi. Sự ra đi của anh ngay tại "cửa ngõ" nhà mình là một minh chứng hùng hồn cho ý chí "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước".
Mẹ Từ Thị Thân đã mất đi tất cả những người con trai của mình chỉ trong vòng vỏn vẹn 38 ngày của mùa thu năm 1969. Đó là một khoảng thời gian tàn khốc mà không từ ngữ nào diễn tả nổi sức chịu đựng của Mẹ. Mẹ sống đến tuổi 95, chứng kiến quê hương Rạch Dừa thay da đổi thịt trên chính những con đường mà các con Mẹ đã ngã xuống.
Ngày 04/8/2014, Mẹ chính thức được truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng". Danh hiệu ấy như một vòng hoa rực rỡ đặt lên cuộc đời thầm lặng nhưng đầy kiêu hãnh của người mẹ gác cửa Rạch Dừa.
