MẸ VẪN ĐỂ PHẦN CƠM CHO CON

Ngày người con trai lên đường nhập ngũ, bà Nguyễn Thị Hòa đứng trước sân nhà rất lâu.

Con trai bà khi ấy còn trẻ.

Anh khoác trên vai chiếc ba lô, mặc bộ quân phục mới, đứng bên chiếc xe chở những người lính lên đường.

Mẹ nhìn con.

Con nhìn mẹ.

Không ai nói được nhiều.

Bà chỉ dặn:

“Đi mạnh khỏe. Nhớ viết thư về cho mẹ.”

Người con cười:

“Con đi rồi con sẽ về.”

Một câu nói rất bình thường.

Nhưng bà Hòa đã nhớ câu nói ấy suốt cả cuộc đời.

Những ngày đầu xa con, cứ mỗi lần có tiếng người đưa thư đi qua đầu ngõ, bà lại chạy ra.

Bà mong một lá thư.

Một dòng chữ.

Một tin báo rằng con trai vẫn bình an.

Rồi lá thư đầu tiên cũng đến.

“Thưa mẹ!

Con vẫn khỏe. Mẹ ở nhà giữ gìn sức khỏe. Mẹ đừng lo cho con…”

Chỉ vài dòng.

Nhưng bà đọc đi đọc lại rất nhiều lần.

Bà cẩn thận gấp lá thư, đặt dưới đáy chiếc hòm gỗ.

Từ đó, mỗi khi nhớ con, bà lại lấy thư ra đọc.

Chiến tranh ngày càng ác liệt.

Những lá thư thưa dần.

Có khi vài tháng không có tin.

Có khi cả năm không nhận được thư.

Mỗi lần nghe đài báo tin chiến sự, lòng người mẹ lại thấp thỏm.

Bà không biết con mình đang ở đâu.

Có bị thương không?

Có được ăn uống đầy đủ không?

Có còn khỏe không?

Nhưng bà vẫn tự nhủ:

“Con mình nhất định sẽ trở về.”

Rồi một ngày, có người từ đơn vị về làng.

Người ấy đi cùng cán bộ địa phương.

Họ đứng trước cửa nhà bà.

Chỉ cần nhìn khuôn mặt họ, bà đã hiểu.

Bà không hỏi.

Bà chỉ nói:

“Con tôi…”

Người cán bộ cúi đầu.

“Cháu đã hy sinh.”

Bà đứng im.

Không khóc.

Không gào.

Chỉ lặng lẽ quay vào trong nhà.

Bữa cơm hôm ấy vẫn được dọn như thường lệ.

Một bát cơm cho mẹ.

Một bát cơm đặt bên cạnh.

Người hàng xóm nhìn thấy, khẽ nói:

“Chị ơi… cháu không về nữa.”

Bà Hòa trả lời:

“Tôi biết.”

Rồi bà vẫn để chiếc bát ấy ở đó.

Ngày hôm sau cũng vậy.

Ngày kia cũng vậy.

Nhiều tháng trôi qua, bà vẫn giữ thói quen ấy.

Mỗi bữa cơm, bà lại đặt thêm một chiếc bát.

Có người hỏi:

“Bà làm vậy để làm gì?”

Bà chỉ nói:

“Biết đâu nó về…”

Một câu trả lời khiến ai nghe cũng nghẹn lòng.

Người con đã hy sinh.

Nhưng trong trái tim người mẹ, anh vẫn còn sống.

Sống trong những kỷ niệm.

Trong những lá thư.

Trong chiếc áo cũ.

Trong đôi dép đã sờn.

Và trong chiếc bát cơm được đặt bên cạnh mỗi bữa ăn.

Nhiều năm sau, quê hương đã đổi thay.

Những con đường đất ngày trước được trải nhựa.

Những đứa trẻ ngày chiến tranh nay đã trưởng thành.

Những người lính trở về lần lượt già đi.

Nhưng bà Hòa vẫn giữ căn phòng của con gần như nguyên vẹn.

Trên bàn vẫn có tấm ảnh cũ.

Bên cạnh là những lá thư đã ngả màu.

Có một lá thư cuối cùng, nét chữ đã nhòe.

Bà không bao giờ vứt đi.

Bởi đó là những dòng chữ cuối cùng con trai gửi về.

Mỗi khi có dịp giỗ con, bà lại lấy những lá thư ấy ra.

Bà đọc chậm rãi.

Rồi nói như thể người con vẫn đang ngồi trước mặt:

“Con ơi, quê mình giờ thay đổi nhiều rồi.”

“Cánh đồng ngày trước vẫn còn.”

“Cây bưởi con trồng cũng đã lớn.”

“Chỉ có con là chưa về.”

Câu nói ấy khiến những người xung quanh không ai cầm được nước mắt.

Người con đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Anh không kịp nhìn thấy đất nước hòa bình.

Không kịp trở về xây dựng quê hương.

Không kịp ngồi bên mẹ trong một bữa cơm gia đình.

Nhưng sự hy sinh của anh và hàng triệu người con đất Việt đã góp phần làm nên ngày đất nước thống nhất.

Ngày hôm nay, những người trẻ có thể đi trên những con đường bình yên.

Có thể học tập.

Làm việc.

Yêu thương.

Xây dựng gia đình.

Những điều tưởng như bình thường ấy lại được đánh đổi bằng biết bao tuổi xuân của thế hệ cha anh.

Và ở đâu đó trên những miền quê, vẫn có những người mẹ đã dành cả cuộc đời để chờ một người con không bao giờ trở lại.

Chiếc bát cơm năm nào rồi cũng cũ.

Nhưng tình yêu của người mẹ thì không cũ.

Nó ở lại qua năm tháng.

Ở lại trong ký ức của gia đình.

Ở lại trong câu chuyện mà những người con hôm nay kể lại cho thế hệ mai sau.

Bà Hòa đã chờ con bằng cả cuộc đời.

Còn người con đã gửi lại tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.

Giữa hai người là một khoảng cách không thể nào lấp đầy.

Nhưng có một điều không bao giờ mất:

Tình mẹ.

Và có một điều thế hệ hôm nay không bao giờ được quên:

Hòa bình không chỉ được đánh đổi bằng máu của những người ra trận, mà còn bằng nước mắt của những người mẹ ở lại phía sau.

Mỗi bữa cơm bà vẫn đặt thêm một chiếc bát.

Không phải vì bà không biết con mình đã hy sinh.

Mà bởi trong trái tim của một người mẹ:

Con dù đi xa đến đâu, vẫn luôn có một chỗ ngồi bên mâm cơm gia đình.

Đó là chỗ ngồi không bao giờ có người thay thế.

Và đó cũng là ký ức về một thời hoa lửa mà dân tộc Việt Nam sẽ mãi mãi ghi nhớ.