Mẹ Viết

Mẹ kể quê mẹ ở làng An Hòa, huyện Thủ Thừa (trước là Tuyên Bình, Kiến Tường - nay là Long An). Đó là một vùng quê trù phú với những cánh đồng trải dài ngút tầm mắt. Ký ức thời con gái của mẹ là những tháng ngày đi cấy lúa vần công. Vừa làm, trai gái trong làng vừa hò đối đáp rôm rả khắp đồng trên ruộng dưới. “Anh hết thương em thì vặn khóa bẻ chìa/chớ đừng lập mưu kia kế nọ đặng mà lìa em… Anh về để áo lại đây/ để khuya em đắp gió tây lạnh lùng/… Lạnh lùng lấy mền em đắp/để áo anh về đi học đường xa/Làm sao anh nói rằng xa/ Anh đây em đó bỏ tay qua tới rồi…”.

Một trăm năm có lẻ đã trôi qua, giọng hò của mẹ không còn trong trẻo như xưa nhưng vẫn còn nguyên đó cái tình tứ, lãng mạn của những đôi trai gái ngày xưa. Mấy năm trước nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân gian tìm đến mẹ, nghe mẹ ngâm nga mấy câu hò Nam bộ, đã bật thốt lên: “Quý hóa quá. Nghe mẹ hò tụi con mới biết có những câu hát chưa thấy trong sách vở này”.

Xứ Tháp Mười xưa là một vựa cá tôm của Nam bộ. Vào mùa lụt, nước dâng 4-5 thước, ngập lút bờ kênh. Cá tôm từ thượng nguồn về sinh sôi. Chừng cuối tháng 11 âm lịch lụt rút, ăn không hết phải bỏ vô lu ủ để làm phân tưới cây. Mỗi cái đìa, đám chà thu hoạch cả mấy xe trâu cá. Lái cá các nơi tựu về mua ướp muối phơi khô, làm mắm chở lên Sài Gòn và các tỉnh bán.