MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG 102 TUỔI VÀ NIỀM TIN GỬI TƯƠNG LAI
Ở tuổi 102, Mẹ Việt Nam anh hùng Đào Thị Vui vẫn minh mẫn kể về hành trình kiên trung giữa bom đạn, nỗi đau mất chồng con và niềm tin gửi gắm vào tương lai đất nước. Cuộc đời mẹ là biểu tượng bất khuất của vùng đất lửa Quảng Trị.
Trong căn nhà nhỏ ở thôn Đại An Khê, xã Hải Lăng (trước thuộc xã Hải Thượng), Quảng Trị, Mẹ VN anh hùng Đào Thị Vui vẫn minh mẫn, giọng chậm rãi mà rắn rỏi khi nhắc về những năm tháng chiến tranh. Những ký ức vừa đau thương vừa anh dũng ấy chưa bao giờ phai nhạt trong trí nhớ người mẹ đã dành trọn cuộc đời cho cách mạng.
Sinh ngày 5.5.1923, từ thuở đôi mươi, mẹ Vui đã cùng chồng (liệt sĩ Lê Hồi) tham gia hoạt động cách mạng, làm liên lạc, che giấu cán bộ, đào hầm bí mật ngay trong lòng địch. Những lần bị bắt và đánh đập, mẹ vẫn kiên quyết không khai một lời. Mẹ từng kể: "Có lúc chúng đánh đến ngất đi, tỉnh lại rồi đánh tiếp, nhưng nghĩ đến đồng đội đang ẩn nấp, mẹ quyết không mở miệng".
Năm 1949, chồng mẹ hy sinh trong một trận càn của đối phương. Tuy nhiên, nỗi đau mất người bạn đời khi tuổi mới đôi mươi không làm mẹ lùi bước. Mẹ một mình nuôi nấng con trai duy nhất Lê Thịnh, vừa làm mẹ, làm cha, vừa tiếp tục nhiệm vụ nuôi giấu cán bộ giữa cảnh bom đạn triền miên.
Theo truyền thống gia đình, anh Thịnh lớn lên, trở thành cán bộ kinh - tài, hoạt động bí mật trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ. Năm 1969, anh ngã xuống trong một trận chiến ác liệt ở tuổi 22, đúng lúc tuổi xuân rực rỡ nhất. "Cả người như mềm ra, nhưng nghĩ con hy sinh cho Tổ quốc, mẹ không được phép ngã", mẹ Vui kể lại giây phút nghe tin dữ.
Những năm 1966 - 1972, chiến trường Hải Thượng là một trong những địa bàn nóng bỏng nhất, nhiều lần mẹ bị bắt khi đang ở gần các hầm bí mật có cán bộ bên trong. Điển hình là vụ giữa tháng 11.1968, trước miệng hầm có một chính trị viên tiểu đoàn và 16 chiến sĩ đang ẩn náu. Mẹ bị đánh đập tàn bạo bằng gậy gộc, đổ nước xà phòng vào mũi, miệng để ép khai, nhưng đáp lại chỉ là sự im lặng bất khuất.
Với những đóng góp lớn lao, năm 1994, mẹ Vui được phong tặng danh hiệu Mẹ VN anh hùng. Mẹ còn được trao Huân chương Kháng chiến hạng nhì, Huân chương Độc lập hạng ba cùng nhiều phần thưởng cao quý. Gia đình mẹ được tặng Bảng gia đình vẻ vang chống Mỹ cứu nước.
Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ sống hiền hòa, lao động sản xuất cùng bà con. Ở tuổi 102, dáng người đã nhỏ đi nhiều nhưng ánh mắt, giọng nói của mẹ vẫn giữ nguyên sự cứng cỏi của một người từng đi qua những tháng ngày giữa ranh giới sự sống và cái chết để bảo vệ cách mạng.
------------------------------------
NGƯỜI 2 LẦN TRUY ĐIỆU
Trong kháng chiến, ở vùng đất cực Nam Tổ quốc với rừng đước bạt ngàn và kênh rạch chằng chịt, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lý Hữu Trí đã góp phần làm nên những chiến công vang dội.
13 tuổi theo cách mạng
Ông Lý Hữu Trí (năm nay 94 tuổi, tên thường gọi là Năm Nhanh, quê ở xã Khánh Bình, H.Trần Văn Thời cũ, Cà Mau), hiện sống cùng người con trai út trong căn nhà cấp 4 ở khóm 5, P.BạcLiêu, Cà Mau. Cái tên Năm Nhanh dường như là minh chứng cho phong cách chiến đấu nhanh trí, nhanh nhẹn, quyết đoán trong mọi tình huống của ông.
Nối tiếp truyền thống cách mạng của gia đình, năm 13 tuổi, ông Trí đã tình nguyện lên đường đi kháng chiến. "Năm 1945, biết ba tôi theo Việt Minh, địa chủ dựng cớ gia đình tôi không chịu đóng tô nên bắt 5 người trong gia đình giam cầm. Hận địa chủ, tôi bỏ làng quê theo cách mạng khi mới 13 tuổi", ông Trí kể.
Anh hùng Lý Hữu Trí (thứ ba từ trái sang) vinh dự được gặp Tổng Bí thư Trường Chinh (khi đó là Chủ tịch Quốc hội) năm 1976. ẢNH: NVCC
Khi đó, thấy ông Trí nhỏ tuổi nhưng tinh thần, ý chí cách mạng rất cao nên các chú hết lòng giúp đỡ, phân công nhiệm vụ thích hợp như giao liên, đội trưởng thiếu nhi. Sau đó ông được cho đi học văn hóa rồi phân công dạy lớp bình dân ở ấp Cỏ Xước, xã Phong Lạc. Rồi ông được phân công làm trưởng trạm giao thông liên lạc xã Phong Lạc; trưởng trạm xuất nhập khẩu mặt trận III, khu Tây Nam bộ; trưởng đoàn kế toán thanh toán tài chính H.Trần Văn Thời... Nhiệm vụ nào ông Trí cũng hoàn thành xuất sắc. Ngày 21.12.1961, ông vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lý Hữu Trí
ẢNH: TRẦN THANH PHONG
Sau Hiệp định Geneva, ông Trí có tên trong danh sách tập kết ra Bắc nhưng ông được lãnh đạo đơn vị giữ lại xây dựng cơ sở phục vụ cho kháng chiến lâu dài. Sau đó, ông được giao nhiệm vụ quân báo liên tỉnh khu 9; làm phân đoàn trưởng ấp Cỏ Xước để vận động, xây dựng lực lượng quần chúng đấu tranh chính trị theo yêu cầu của cách mạng.
Ngày 2.7.1959, nghi ông Trí nằm vùng hoạt động cách mạng, đối phương bắt ông. Dù bị tra tấn nhưng ông vẫn một lòng trung với Đảng, giữ vững khí tiết người cộng sản. Không khai thác được gì, ngày 3.10.1959 đối phương phải trả tự do cho ông. Khi về địa phương, ông Trí liên lạc với cách mạng và được phân công làm chính trị viên ấp đội Cỏ Xước... Đến giữa năm 1960, ông được phân công về lực lượng an ninh vũ trang Cà Mau, kiêm Chính trị viên Đại đội phòng thủ bảo vệ căn cứ Tỉnh ủy Cà Mau. Từ đây, ông cùng đồng đội xả thân chiến đấu nhiều trận đánh lớn.
Những trận đánh lưu danh
Nét nổi bật của ông Trí là tinh thần chiến đấu dũng cảm, kiên cường, mưu trí, sáng tạo thể hiện qua một số trận đánh do ông chỉ huy. Tiêu biểu là trận chống càn ngày 29.6.1968 để bảo vệ Trạm giao bưu tỉnh Cà Mau tại ấp Rạch Cui, xã Khánh Bình, H.Trần Văn Thời, ông Trí cùng đơn vị đã bảo vệ an toàn cho hơn 300 cán bộ các ngành cấp tỉnh, huyện. Thời điểm đó, đối phương bất ngờ dùng lực lượng mạnh, gồm cả không quân, pháo binh và hàng ngàn bộ binh bao vây khu vực.
Trong khi đó, đội phòng thủ do ông Trí chỉ huy một số đã đi công tác, chỉ còn lại 1 trung đội, thậm chí ông và một số người khác còn đang bị thương. Vậy nhưng với tinh thần dũng cảm, mưu trí, trung đội do ông Trí chỉ huy giữ vững trận địa, bẻ gãy hàng chục đợt tấn công. Qua một ngày chiến đấu ác liệt, đã tiêu diệt và làm bị thương nhiều lính của đối phương, phá hủy nhiều khí tài, buộc đối phương phải rút lui.
Sau đó, đến trận đánh ngày 17.9.1972, hơn 100 lính biệt kích kết hợp lực lượng quân chủ lực đối phương đi càn vùng rừng Năm Căn. Lực lượng của ông Trí chỉ có 9 người, nhưng với sự quyết tâm, mưu trí, ngoan cường, ông đã chỉ huy đơn vị đánh bật lực lượng đi càn.
Đặc biệt là trận đánh chiếm đồn Thị Kẹo và yếu khu Sông Đốc, H.Trần Văn Thời vào đêm 19.12.1974. Ông Trí chỉ huy đồng đội phối hợp cùng đơn vị bạn diệt hàng trăm lính đối phương, bắt sống 250 người, giành quyền kiểm soát cả một vùng rộng lớn. Trận đánh này đã khiến đối phương hoang mang lo sợ, qua đó góp phần tạo khí thế cho quân và dân tỉnh Cà Mau lúc bấy giờ.
Hai lần truy điệu
Ông Trí kể năm 1968, ông chỉ huy trung đội vũ trang tấn công vào TX.Cà Mau. Ông cùng một số anh em xung phong đánh chiếm kho đạn của đối phương nhưng khi tiến vào được khoảng 20 m thì gặp phản công quyết liệt. Trong tiếng súng nổ chát chúa, ông thấy bụng mình tê rần, sờ tay xuống thì thấy bị thương ướt máu. Một vài anh em đến kè nhưng ông nói còn tự lo được và lệnh đồng đội rút lui gấp. Ông lấy khăn dù thắt ngang bụng đè chặt vết thương rồi ngất đi lúc nào không hay. Đến tờ mờ sáng, ông tỉnh dậy, bò khoảng 3 km mới gặp được đồng đội. Ngày hôm đó, một số anh em khác thấy ông Trí không về đã làm lễ truy điệu cho ông.
Ông Lý Hữu Trí kể lại những trận đánh lưu danh lịch sử Cà Mau
ẢNH: TRẦN THANH PHONG
Năm 1974, ông Trí chỉ huy phối hợp với đơn vị bạn đánh đồn Thị Kẹo, H.Trần Văn Thời. Trong trận đánh này ông bị thương nặng. "Cứ tưởng tôi đã hy sinh, anh em đặt tôi trên bụi ráng và tiếp tục chiến đấu. Sau đó, tôi tỉnh lại và gắng sức bò đi tìm đồng đội. Tan trận đánh, một số anh em quay lại tìm nhưng không thấy tôi. Lúc đó, ai cũng nghĩ đối phương đã mang xác tôi đi. Thế là anh em trong đơn vị làm lễ truy điệu lần thứ 2", ông kể.
Tổng cộng ông Lý Hữu Trí đã tham gia và chỉ huy chiến đấu trên 600 trận lớn nhỏ, diệt trên 4.000 lính đối phương, làm bị thương hơn 10.000, bắt sống 600 lính, bắn rơi 2 máy bay và thiệt hại 5 chiếc khác, bắn chìm và cháy 37 tàu, thu hàng chục tấn vũ khí các loại, phá hủy 30 đồn, 1 yếu khu. Đồng thời, ông cùng đồng đội đã phát động và vận động trên 10.000 lượt quần chúng tham gia đấu tranh chính trị và binh vận, cung cấp cho ta hàng ngàn tin tức quan trọng, vận động trên 2.000 binh lính trở về với cách mạng, phá 1 tổ chức gián điệp, bắt 30 tên.
Ông Trí đã cùng đồng đội bảo vệ tuyệt đối an toàn các cơ quan đầu não quan trọng của tỉnh Cà Mau trong kháng chiến, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến, ngày 14.6.1976, ông Lý Hữu Trí được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Ngoài ra, ông được Đảng, Nhà nước tặng nhiều huân chương, huy hiệu. Ngày 3.2.2026, ông vinh dự nhận Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.
