Mẹ Việt Nam anh hùng (40)

Tôi gặp bà vào một ngày nắng nhẹ. Ngôi nhà nhỏ nằm nép mình bên hàng tre, yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy cả tiếng gió lùa qua kẽ lá. Trên bàn thờ là những bức ảnh đen trắng – bốn người con trai của bà, tất cả đều không trở về.

Bà là một Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Nhưng khi ngồi trước mặt tôi, bà chỉ là một người mẹ bình dị, với giọng nói chậm rãi và ánh mắt hiền từ.

“Ngày xưa, nhà nghèo lắm,” bà kể. “Tụi nó lớn lên trong thiếu thốn, nhưng đứa nào cũng thương mẹ.”

Bà đứng dậy, mở chiếc tủ gỗ cũ, lấy ra một chiếc khăn đã phai màu. “Cái này, tôi giữ lâu lắm rồi.”

Chiếc khăn đơn sơ, không có gì đặc biệt, nhưng được gấp lại cẩn thận như một kỷ vật quý giá.

“Trước khi tụi nó đi, tôi mỗi đứa một cái như vậy. Tôi nói: ‘Khi nào nhớ nhà thì lấy ra mà nhìn, coi như mẹ ở bên.’”

Tôi tưởng tượng cảnh những người con đứng trước ngưỡng cửa, balo trên vai, ánh mắt vừa háo hức vừa lo lắng. Người mẹ không khóc, chỉ lặng lẽ đưa cho mỗi người một chiếc khăn.

Người con đầu tiên hy sinh, bà nhận tin trong một buổi chiều mưa. Bà không khóc, chỉ lặng lẽ thắp hương.

Rồi người thứ hai, thứ ba…

“Đến thằng út,” bà nói nhỏ, “lúc nó đi, tôi không nói được gì nữa.”

Tôi hỏi: “Bà có muốn giữ nó lại không?”

Bà nhìn xa xăm:
“Muốn chứ. Làm mẹ ai mà không muốn con ở bên. Nhưng nếu ai cũng giữ con mình lại… thì ai đi?”

Câu nói ấy khiến tôi nghẹn lại.

Chiến tranh không chỉ lấy đi những người con, mà còn thử thách cả những người ở lại. Nỗi đau không ồn ào, không dữ dội, mà âm ỉ, kéo dài suốt cả một đời người.

Bà vẫn sống trong ngôi nhà ấy, với những ký ức không bao giờ phai. Chiếc khăn cũ vẫn được giữ, như giữ lại những ngày tháng mà các con còn ở bên.

Tôi rời đi khi chiều buông xuống. Ánh nắng cuối ngày rọi qua cửa, chiếu lên chiếc khăn trong tay bà.

Một vật nhỏ bé, nhưng chứa đựng cả một thời hoa lửa.