Mẹ Việt Nam Anh hùng Bạch Thị Bay

Mẹ Bạch Thị Bay sinh năm 1893 tại làng Bình Hàng Tây (nay là Ấp 2, xã Bình Hàng Tây, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Khi đến tuổi trưởng thành, mẹ lấy chồng về cồn Bình Thạnh, huyện Cao Lãnh. Chồng của mẹ là một thầy giáo làng (thời ấy thường gọi là Thầy đồ). Năm 1940, mẹ sinh được một người con trai và đặt tên là Ngô Văn Nuôi.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi quê hương vừa giành được chính quyền thì vài tháng sau giặc Pháp quay lại đánh chiếm tỉnh Sa Đéc. Hưởng ứng lời kêu gọi của chính quyền cách mạng phát động toàn dân kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, mẹ đã hăng hái tham gia công tác giao liên, còn chồng mẹ đảm nhiệm vai trò là giáo viên bình dân học vụ của xã.

Sau Hiệp định Đình chiến năm 1954, đế quốc Mỹ thay chân Pháp ở miền Nam, dựng lên chính quyền Việt Nam Cộng hòa và thực hiện các chiến dịch tố Cộng, diệt Cộng tàn bạo, sát hại nhiều người yêu nước. Trước tình cảnh quê hương bị giặc chiếm đóng, người con trai duy nhất của mẹ là anh Ngô Văn Nuôi đã quyết chí ra đi làm cách mạng. Anh gia nhập Bộ đội huyện Cao Lãnh, tham gia nhiều trận đánh chống địch càn quét, tiêu diệt bọn dân vệ và tề điệp ác ôn, đồng thời hỗ trợ bà con phá ấp chiến lược để bung ra ngoài làm ăn sinh sống. Ngày 18 tháng 8 năm 1965, anh Ngô Văn Nuôi đã anh dũng hy sinh khi mới 25 tuổi, khi đó anh đang là Thượng sĩ, Tiểu đội trưởng thuộc Địa phương quân huyện Cao Lãnh.

Từ khi người con trai đi bộ đội và chồng qua đời, mẹ trở về quê ngoại tại Ấp 3, xã Bình Hàng Tây sinh sống trong những năm tháng cuối đời. Mẹ từ trần vào năm 1987.

Ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh to lớn của mẹ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 17 tháng 12 năm 1994, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Bạch Thị Bay.

Hiện nay, người phụ trách thờ cúng mẹ là chị Võ Thị Kim Tâm (con gái của bà Bạch Thị Đạm – người em ruột đã quá cố của mẹ). Nơi bàn thờ cúng mẹ được đặt trang trọng một khung hình của mẹ cùng tấm Bằng truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.