Mẹ Việt Nam Anh hùng - Biểu tượng bất diệt của sự hy sinh thầm lặng

Trong suốt hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, nền độc lập của dân tộc Việt Nam chưa bao giờ là một thứ tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt và bằng những nỗi đau không thể đo đếm của vô vàn kiếp người. Khi chiến tranh lùi xa, những tượng đài chiến thắng vút cao lên bầu trời xanh, nhưng có một tượng đài khắc khoải, trầm mặc và vĩ đại nhất lại được tạc bằng những vết chân chim, bằng mái tóc bạc phơ và bằng những giọt nước mắt chảy ngược vào trong tim. Đó là những Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Nhắc đến danh xưng cao quý mà xót xa ấy, hình ảnh mẹ Nguyễn Thị Thứ hiện lên như một biểu tượng bất tử, một huyền thoại bi tráng về đức hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ 20.

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam – nơi được mệnh danh là "vùng đất thép" kiên cường trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ gắn liền với những biến thiên khốc liệt nhất của lịch sử dân tộc. Trong quy luật của tạo hóa, "lá vàng rụng trước, lá xanh rụng sau" là lẽ thường tình. Thế nhưng, chiến tranh đã tàn nhẫn xé toạc quy luật ấy, bắt một người mẹ già phải chín lần khóc thầm lặng lẽ khi nhận giấy báo tử của con. Chín người con trai đứt ruột đẻ ra, một người con rể và hai đứa cháu ngoại của mẹ đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường.

Mười hai lần nhận tin dữ là mười hai lần bầu trời sụp đổ trước mắt, nỗi đau ấy vượt quá sức chịu đựng của bất kỳ con người nào trên thế gian này. Mỗi mảnh giấy báo tử bay về là một khúc ruột của mẹ đứt lìa. Lịch sử nhân loại có lẽ cũng hiếm có một người mẹ nào phải gánh chịu sự mất mát tột cùng và bi thương đến như vậy. Nhưng sự vĩ đại của mẹ Thứ không chỉ nằm ở số lượng những người con đã hy sinh, mà nằm ở sức sống bền bỉ, kiên cường vượt lên trên tột đỉnh của nỗi đau thương.

Nỗi đau của mẹ không ồn ào, không gào thét, mà lặn sâu vào những nếp nhăn hằn trên khuôn mặt khắc khổ. Nước mắt mẹ có lẽ đã cạn kiệt sau những đêm ròng rã mỏi mòn chờ đợi. Trong khu vườn nhà mẹ ở xã Điện Thắng, dưới những tán cây bình yên là năm hầm bí mật, nơi mẹ ngày đêm nhịn ăn, nhịn mặc để nuôi giấu hàng trăm cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Trong khi những đứa con ruột thịt của mình đang lần lượt ngã xuống ngoài tiền tuyến, mẹ lại mở rộng vòng tay ôm ấp, chở che cho những người con của các bà mẹ khác. Từ trong hố sâu của sự mất mát cá nhân, mẹ không gục ngã hay oán hận, mà biến nỗi đau thành tình yêu nước bao la, thành niềm tin sắt đá vào ngày đất nước thống nhất.

Hình ảnh mẹ Thứ móm mém mỉm cười, chong đèn ngồi bên bậu cửa nhìn ra xa xăm mỗi buổi chiều tà, đợi những đứa con không bao giờ trở lại, đã trở thành nỗi ám ảnh và niềm xót xa khôn nguôi trong triệu triệu trái tim người Việt. Mâm cơm cúng giỗ trong nhà mẹ nhiều khi không đủ chỗ để đặt bát nhang cho các con, các cháu. Bữa cơm chiều của mẹ thỉnh thoảng lại dọn ra chín chiếc bát, chín đôi đũa xếp ngay ngắn, để mẹ tưởng như các con vẫn đang quây quần bên mình. Nỗi đau ấy vượt lên trên mọi ngôn từ, trở thành một sức mạnh tâm linh vô hình, tiếp thêm ngọn lửa nhiệt huyết cho biết bao lớp thanh niên xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước.

Sự hy sinh vĩ đại của mẹ Nguyễn Thị Thứ đã hóa thân thành một tượng đài bất tử không chỉ trong tâm thức dân tộc mà cả trong hiện thực. Hình mẫu của mẹ đã được lựa chọn để xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng với quy mô lớn nhất nước tại núi Cấm, tỉnh Quảng Nam. Quần thể tượng đài mang dáng hình một người mẹ dang rộng vòng tay ôm trọn những đứa con vào lòng, như chính đất mẹ bao dung, che chở cho những linh hồn liệt sĩ. Tượng đài ấy được tạc từ lớp lớp đá núi sa thạch vĩ đại, nhưng không có khối đá nào cứng cỏi hơn nghị lực của mẹ, không có đại dương nào sâu thẳm bằng nỗi đau của mẹ. Mẹ Thứ chính là hình ảnh đại diện cho gần 140.000 Bà mẹ Việt Nam anh hùng trên khắp dải đất hình chữ S, những con người vĩ đại đã âm thầm dâng hiến những gì trân quý nhất của đời mình cho Tổ quốc.

Năm 2010, mẹ Nguyễn Thị Thứ trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 106, thanh thản đi về cõi vĩnh hằng để đoàn tụ với những người con thân yêu sau hơn nửa thế kỷ xa cách âm dương. Mẹ đã ra đi, nhưng di sản tinh thần mà mẹ để lại mãi mãi là một bản trường ca bi tráng nhất, lay động nhất về nghĩa tình quân dân, về lòng thủy chung son sắt và cái giá vô ngần của nền hòa bình.

Thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay, khi được sống dưới bầu trời tự do, không bao giờ được phép lãng quên sự hy sinh cao cả ấy. Mỗi ngọn cỏ, mỗi nhành cây trên đất nước này đều thấm đẫm máu đào của các anh hùng liệt sĩ và những giọt nước mắt mặn chát của các mẹ. Tri ân mẹ Nguyễn Thị Thứ và các Bà mẹ Việt Nam anh hùng không chỉ dừng lại ở những nghĩa cử đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" bằng vật chất, mà còn là sự thức tỉnh trong tâm hồn. Đó là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay phải sống sao cho xứng đáng với những người đã khuất, phải nỗ lực bảo vệ, dựng xây một đất nước hùng cường, để không một giọt nước mắt người mẹ nào còn phải rơi vì đạn bom rơi hay giặc ngoại xâm.